Trump kêu gọi Ukraine ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga và thay thế Zelensky.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Tổng thống Trump tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc ở thành phố New York vào tháng trước. © Abaca/ZUMA Press
Tác giả Marcus Walker và Robbie Gramer.... 11/10/2026......The Wall Street Journal via MS N
Tổng thống Trump kêu gọi Ukraine thay thế nhà lãnh đạo Volodymyr Zelensky và gây áp lực lên Kyiv để ngừng các cuộc không kích vào các nhà máy lọc dầu của Nga, một ngày sau khi lãnh đạo Mỹ công bố thỏa thuận Nga tăng xuất khẩu dầu diesel.
"Tôi nghĩ đã đến lúc Ukraine cần có một tổng thống mới," Trump nói với các phóng viên vào hôm thứ Bảy, đổ lỗi cho Zelensky về việc Nga tiếp tục chiến tranh với đất nước này - và các cuộc không kích của Kyiv khiến giá dầu diesel ở Mỹ và trên toàn thế giới tăng cao. Trump nói, "Tốt nhất là ông ta phải dừng lại,"
Cuộc công kích nhắm vào Zelensky đánh dấu giai đoạn thấp nhất trong mối quan hệ giữa hai nhà lãnh đạo kể từ khi họ cãi nhau trong Phòng Bầu dục ngay những ngày đầu sau khi Trump trở lại Tòa Bạch Ốc năm 2025, và có nguy cơ làm suy yếu 18 tháng nỗ lực của châu Âu nhằm thuyết phục Trump duy trì sự ủng hộ của Mỹ đối với Ukraine và gây áp lực lên Nga.
Cuộc đụng độ diễn ra sau một ngày, khi Trump công bố thỏa thuận với Tổng thống Nga Vladimir Putin giải tỏa dầu diesel cuả Nga cho thị trường Mỹ và thế giới, điều mà Trump cho biết sẽ giúp giảm giá nhiên liệu. Các nhà phân tích năng lượng cho biết lượng dầu diesel của Nga được công bố là có hạn chế và xung đột Mỹ-Iran là nguyên nhân chính khiến giá nhiên liệu tăng trong năm nay.
Zelensky không phản hồi ngay lập tức các bình luận của Trump.
Tại một cuộc họp ở Miami vào hôm thứ Sáu với các quan chức Ukraine, các nhà đàm phán của Tòa Bạch Ốc, Jared Kushner và Steve Witkoff nhiều lần nhắc đến tất cả các hỗ trợ mà Mỹ đã cung cấp cho Ukraine, bao gồm cả việc chia xẻ thông tin tình báo của Mỹ, và cho rằng Kyiv nên tuân thủ yêu cầu của Trump nhằm chấm dứt các cuộc không kích vào các nhà máy lọc dầu, theo bốn người quen thuộc với cuộc trò chuyện.
Không có lời đe dọa rõ ràng nào nhằm cắt đứt thông tin tình báo, theo hai người có mặt tại cuộc họp. Nhưng theo một trong những người này và các quan chức khác được thông báo về cuộc trò chuyện, thì rất dễ nhận ra một mối đe dọa ngầm.
Một quan chức Mỹ phủ nhận việc có bất kỳ lời đe dọa nào, dù ngầm hay công khai, được đưa ra tại cuộc họp.
Khói và lửa bốc lên từ một nhà máy lọc dầu ở Moscow sau một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine hồi mùa hè. © Reuters.
Các quan chức Ukraine cho biết họ sẽ tiếp tục tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga, vốn tạo ra tiền và nhiên liệu cho nỗ lực chiến tranh của Moscow, trừ khi Nga đồng ý ngừng ném bom vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine. Putin đã từ chối sự tạm dừng lẫn nhau.
Đối với Ukraine, việc ngừng các cuộc tấn công vào các nhà máy lọc dầu đồng nghĩa với việc từ bỏ đòn bẩy chính để buộc Nga phải ngừng chiến tranh. Chiến dịch không kích ngày càng tăng của Nga nhằm vào các thành phố, cơ sở hạ tầng năng lượng và nền kinh tế của Ukraine đang gây thiệt hại ngày càng tăng, và đã khiến hàng nghìn dân thường Ukraine thiệt mạng hoặc bị thương trong năm nay.
"Ý nghĩa của việc cho phép Nga bán các sản phẩm dầu mỏ đã được cảm nhận rõ ràng nhất tại Kyiv ngay lúc này," Tổng thống Zelensky phát biểu vào đầu ngày thứ Bảy, sau khi Nga thực hiện một đợt tấn công dồn dập bằng máy bay không người lái và tên lửa đạn đạo.
Theo cơ quan cứu hộ khẩn cấp, vào thứ Bảy, bom từ máy bay Nga đã đánh trúng các tòa nhà dân cư tại thành phố Zaporizhzhia của Ukraine, khiến ít nhất 20 người thiệt mạng, trong đó có ba trẻ em.
Các nhân viên cứu hộ tiến hành các hoạt động tìm kiếm và cứu nạn sau một vụ tấn công chết người của Nga tại Zaporizhzhia, Ukraine, vào thứ Bảy. © Daria Nazarova/AFP/Getty Images.
Trong tháng qua, Trump đã nhiều lần âm thầm yêu cầu Ukraine ngừng các cuộc tấn công vào các nhà máy lọc dầu, và ngày càng thất vọng với Zelensky vì ông này từ chối đáp ứng yêu cầu của ông Trump, theo một người am hiểu về vấn đề này.
Tuy nhiên, Trump có ảnh hưởng hạn chế đối với Kyiv, khi mà ông đã chấm dứt phần lớn viện trợ của Mỹ cho việc phòng thủ Ukraine trước cuộc xâm lược của Nga gần năm năm qua. Dù vậy, việc chia xẻ tình báo vẫn có giá trị đối với quân đội Ukraine, cũng như các vũ khí mà Mỹ bán cho các đồng minh châu Âu để Ukraine xử dụng.
Thỏa thuận dầu diesel đã vấp phải sự lên án từ cả các nhà lập pháp Dân chủ lẫn Cộng hòa và khiến một số người tái khẳng định sự ủng hộ dành cho Zelensky.
"Chống đỡ nền kinh tế chiến tranh của Putin là sai về mặt đạo đức vì ông ta dùng số tiền đó để ném bom các thành phố," dân biểu Don Bacon (Cộng hòa, Nebraska), người sẽ nghỉ hưu sau nhiệm kỳ này, nói. Ông nói các chính sách của Trump đối với Nga và Ukraine "là thất bại."
Thượng nghị sĩ Jeanne Shaheen (DC., N.H.) cho biết thỏa thuận này vi phạm luật năm 2022 yêu cầu phải tham vấn Quốc hội trước khi Mỹ có thể nhập khẩu năng lượng từ Nga.
Ngay sau khi Trump khiển trách Zelensky vào hôm thứ Bảy,dân biểu Brian Fitzpatrick (Cộng hòa, Pennsylvania) đã đăng bài trên mạng xã hội gửi Zelensky rằng, Quốc hội và người dân Mỹ "hoàn toàn ủng hộ bạn." Fitzpatrick không đề cập đến phát biểu của Trump.
Cuộc gặp ở Miami là một phần trong nỗ lực của Mỹ nhằm khôi phục các cuộc đàm phán hòa bình giữa Nga và Ukraine, vốn đã bị đình trệ sau khi rơi vào bế tắc do Putin yêu cầu Kyiv đơn phương từ bỏ khu vực Donbas ở miền đông Ukraine, mặc dù quân đội Nga vẫn chưa thể hoàn toàn chiếm được khu vực này.
Trong cuộc họp hôm thứ Sáu, các nhà đàm phán Mỹ đã thúc giục Ukraine và châu Âu cùng xây dựng đề xuất mới để Nga chấm dứt chiến tranh. Theo một người am hiểu về vấn đề này, đề xuất sẽ bao gồm các tranh chấp lãnh thổ, sự thịnh vượng kinh tế sau xung đột, và một kiến trúc an ninh mới cho Nga và châu Âu.
Putin tiếp tục kiên quyết thực hiện đầy đủ các mục tiêu chiến tranh của y, tức là xóa bỏ lãnh thổ Ukraine và tái lập ảnh hưởng chính trị của Nga đối với những gì còn lại. Người Ukraine, kiệt sức sau cuộc chiến khốc liệt, ủng hộ một lệnh ngừng bắn đóng băng ở tuyến đầu, nhưng bác bỏ yêu cầu của Điện Kremlin, theo các khảo sát.
Trong khi các nhà ngoại giao châu Âu cho rằng Putin không thể hiện sự sẵn sàng kết thúc chiến tranh, vào hôm thứ Bảy, Trump lại đổ lỗi cho Zelensky về việc thiếu một thỏa thuận hòa bình. Ông nói, "Tôi đề nghị họ tìm một lãnh đạo mới có thể thương lượng, Zelensky có thể đã giải quyết cuộc chiến này nhiều lần. Anh ấy chọn không làm vậy."
------------
_ Tác giả Marcus Walker và Robbie Gramer....
_ Trần H Sa lược dịch từ The Wall Street Journal via MS N...... 11/10/2026......