TRẦN H SA

Ban Biên Tập WP.....Ngày 17 tháng 10 năm 2026.... The Washington Post.

Việc làm suy yếu hệ thống phòng thủ của Ukraine trong khi Nga tấn công các thành phố của nước này là một cách thức đáng hổ thẹn đối với chính quyền Trump khi theo đuổi hòa bình. Người ta gần như có thể cảm nhận được sự hả hê phát ra từ Điện Kremlin.

Nguồn gốc của các hạn chế đối với liên lạc vệ tinh của Ukraine vẫn còn mơ hồ, nhưng thực tế về sự gián đoạn thì đã rỏ ràng. Khả năng kết nối đã được cải thiện trong những ngày gần đây, nhưng các hạn chế vẫn còn hiệu lực. Máy bay không người lái của Ukraine có nguy cơ bị rơi nếu chúng di chuyển với tốc độ nhanh hơn 160 km/h (100 dặm/giờ).

Việc hạn chế tự do mạng diễn ra trong những ngày gần đây khi Tổng thống Donald Trump gây sức ép lên Ukraine để nước này ngừng tấn công cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Nga, nhưng những hạn chế này không trực tiếp giới hạn khả năng tiến hành các cuộc tấn công sâu vào lãnh thổ mà ông Trump phản đối.

Starshield, phiên bản quân sự của dịch vụ Starlink thương mại của SpaceX, không hoạt động bên trong lãnh thổ Nga , và các máy bay không người lái nhắm mục tiêu vào các nhà máy lọc dầu của Nga xử dụng các hệ thống liên lạc khác. Thay vào đó, các hạn chế này đã làm gián đoạn các nhiệm vụ chống lại các vị trí quân sự và tuyến đường tiếp tế của Nga bên trong lãnh thổ Ukraine. Tệ hơn nữa, chúng đã làm tê liệt các máy bay không người lái đánh chặn bảo vệ các khu dân cư của Ukraine.

Không hề báo trước, quân đội Ukraine bắt đầu gặp phải những gián đoạn nghiêm trọng đối với hệ thống Starshield. Hãng Reuters dẫn lời hai quan chức Mỹ và một quan chức khác ở phương Tây đưa tin rằng lệnh hạn chế truy cập đến từ bên trong Tòa Bạch Ốc. Tờ Telegraph đưa tin rằng Giám đốc điều hành SpaceX, Elon Musk, là người đầu tiên đề xuất các hạn chế này với ông Trump, và ông đã đồng ý. Nhưng ông Trump phủ nhận trách nhiệm. "Không phải tôi, và tôi không nghĩ đó là Elon," tổng thống nói với các phóng viên hôm thứ Sáu. "Tôi không biết liệu đó có phải là ai khác không."

Ai đó đã ra lệnh, và người dân Ukraine phải trả giá. Cuộc oanh tạc suốt đêm thứ Ba sang thứ Tư đã khiến ít nhất 600.000 người bị mất điện. Cả ba nhà máy nhiệt điện kết hợp ở thủ đô Kyiv đều bị tấn công , và nguồn cung cấp nước bị gián đoạn ở một số khu vực trong thành phố.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hồi đầu tuần tuyên bố sẽ tuân theo yêu cầu của Trump và ngừng các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Nga, với điều kiện Moscow đáp ứng. Đến thứ Năm, sau khi Nga tấn công các nhà máy điện của Ukraine, Zelensky tuyên bố Ukraine sẽ không còn kềm chế nữa. Thật khó để trách ông ấy. Ukraine không nên bị buộc phải lựa chọn giữa việc bảo vệ công dân của mình với việc xoa dịu một tổng thống Mỹ, người đã yêu cầu sự kềm chế từ quốc gia bị ném bom, trong khi không nhận lại được bất cứ điều gì từ kẻ xâm lược.

Ngược lại, Trump đang thưởng cho Nga bằng việc nới lỏng trừng phạt và cho phép dầu diesel của nước này quay trở lại thị trường toàn cầu. Cuối ngày thứ Sáu, tổng thống đã ký một sắc lệnh hành pháp để ngăn chặn các lệnh trừng phạt do Quốc hội thông qua - và được Trump ký hồi tháng trước - có hiệu lực đối với hàng xuất khẩu và các nhà lãnh đạo Nga. Ông viện dẫn "lợi ích quốc gia" nhưng không được nêu rõ.

Một nhóm lưỡng đảng gồm chín thượng nghị sĩ đã kêu gọi Tổng thanh tra Ngũ Giác đài điều tra những sự gián đoạn rõ ràng khác đối với việc chia xẻ thông tin tình báo và khả năng cảnh báo sớm ở Ukraine. Họ cho rằng các nhân viên ngoại giao, quân sự và an ninh của Mỹ không thể đến được các hầm trú ẩn được chỉ định trong các cuộc không kích của Nga, và muốn biết liệu điều đó có liên quan đến những hạn chế đối với hệ thống Starshield hay không. Người dân Mỹ xứng đáng được biết ai đã ra lệnh áp đặt các hạn chế đó, tại sao chúng được áp đặt và liệu tính mạng của người Mỹ có bị đe dọa hay không.

Ngoài khía cạnh tiêu cực trước mắt của sự việc này, còn phải kể đến tầm nhìn chiến lược hạn hẹp khi kìm hãm Starshield. Châu Âu vốn đã đang tìm cách đẩy nhanh quá trình phê duyệt một liên doanh sản xuất vệ tinh nhằm cạnh tranh với SpaceX. Những nỗ lực đó chắc chắn sẽ được đẩy nhanh hơn nữa. Khó có thể tưởng tượng ra một lý lẽ nào thuyết phục hơn mà Tòa Bạch Ốc vô tình cung cấp, khi các chính phủ đồng minh phải ưu tiên xây dựng các đối thủ cạnh tranh với chính các doanh nghiệp Hoa Kỳ.

-------------

_ Ban Biên Tập The Washington Post.... 

_ Trần H Sa lược dịch từ The Washington Post..... 18/10/2026.