TRẦN H SA

Tác giả  Karen Tumulty....Ngày 7 tháng 10 năm 2026. .. The Washington Post.

Donald Trump tự mô tả phong cách nói chuyện ngẫu hứng, lan man của mình là "sự kết hợp khéo léo". Ông từng tự hào nói: "Tôi sẽ nói về khoảng chín chủ đề khác nhau, và tất cả chúng đều liên kết với nhau một cách tuyệt vời."

Nhưng đôi khi, tổng thống lại bị mắc kẹt trong mớ bòng bong do chính mình giăng ra như Gulliver bị người tí hon trói chặt.

Ông ta gây hoang mang cho các đồng minh và để lại nhiều kẽ hở cho kẻ thù tự do diễn giải - hoặc hiểu sai - theo ý muốn của họ.

Đến nay, đảng Dân chủ đã học được - và đôi khi áp dụng - chiến thuật của Trump trong việc tạo ra và khuếch đại những câu chuyện sai sự thật, khi nó phục vụ cho mục đích của họ. Nhưng hiếm khi ông ta lại tạo cho họ cơ hội như vậy với kiểu sai lầm nghiêm trọng của ông tại một cuộc mít tinh đông người vào tối thứ Hai ở Grand Island, Nebraska.

Trong một phát ngôn dường như ám chỉ đến giá xăng, dù ông không đề cập trực tiếp, Trump nói: “Nó chỉ là giả tạo. Giá hơi cao một chút. Nhưng đó là cái giá nhỏ phải trả để giữ cho thế giới an toàn, giữ cho đất nước chúng ta an toàn. Họ có thể phá hủy một thành phố. Cứ để họ phá hủy Los Angeles; cứ để họ phá hủy San Diego. Đó là - đây là một cái giá rất nhỏ phải trả.”

Không một người viết diễn văn nào lại soạn thảo những lời đó theo cách như vậy. Cần phải chú ý đến ngữ cảnh và chấp nhận một chút về cú pháp để hiểu rằng Trump đang tuyên bố  chi phí năng lượng cao là một điều cần thiết tạm thời, để ngăn chặn một cuộc tấn công của Iran vào các thành phố lớn của Mỹ.

Nhưng tiếng reo hò tán thành của đám đông MAGA cho thấy những người ủng hộ trung thành của ông tin rằng Trump đã nói ông sẽ hoan nghênh việc xóa sổ hai khu vực đô thị có đa số cử tri ủng hộ đảng Dân chủ với tổng dân số hơn 16 triệu người như một "cái giá rất nhỏ phải trả".

Tình hình càng tồi tệ hơn khi Trump có lịch sử lâu dài luôn thể hiện thái độ thù địch với California. Ông ta từng giữ lại khoản viện trợ thiên tai để hỗ trợ khắc phục hậu quả sau các vụ cháy rừng năm 2025 ở California, vượt quá giới hạn pháp lý khi điều động lực lượng Vệ binh Quốc gia đến Los Angeles giữa bối cảnh các cuộc biểu tình phản đối các cuộc truy quét người nhập cư của ICE và gọi bang đông dân này là "nỗi ô nhục của đất nước chúng ta".

Dẫn đầu làn sóng chỉ trích mạnh mẽ từ phía đảng Dân chủ, Thống đốc California Gavin Newsom đã viết trên mạng xã hội : “Sau khi điều động Vệ binh Quốc gia và Thủy quân lục chiến chiếm đóng California, Donald Trump giờ lại nói rằng kẻ thù nước ngoài của chúng ta nên 'tiêu diệt' Los Angeles và San Diego. Ông ta bị điên và nguy hiểm.”

Thị trưởng của hai thành phố cũng lên tiếng, với bà Karen Bass của Los Angeles nói rằng những bình luận của ông Trump “có thể gây nguy hiểm cho sự an toàn của chúng ta” và ông Todd Gloria của San Diego tuyên bố : “San Diego không phải là nạn nhân ngoài ý muốn. Chúng tôi không phải là những người có thể bị hy sinh.”

Những người khác, bao gồm cả cựu phó tổng thống Kamala Harris, đã tìm thấy cơ hội gây quỹ từ những bình luận của Trump.

Nhưng ngay cả một số đảng viên Cộng hòa cũng chỉ trích những bình luận của Trump. Trong số đó có Jim Desmond, thành viên Hội đồng Giám sát Quận San Diego, người được Trump ủng hộ trong cuộc tranh cử vào một ghế Hạ viện còn trống.  Desmond đăng tải trên mạng xã hội X, “Tôi kịch liệt phản đối những bình luận của Tổng thống Trump. Không thành phố nào của Mỹ là vô giá trị, và không gia đình nào của người Mỹ nên bị coi là nạn nhân ngoài ý muốn.”

Trên một kênh truyền hình địa phương thuộc Fox ở San Diego, một người dẫn chương trình tin tức đã thông báo một cách u ám rằng Trump đã kêu gọi "một thế lực nước ngoài tấn công nước Mỹ", điều mà "một tổng thống Mỹ chưa bao giờ làm hay nói".

Mãi đến thứ Ba, Tòa Bạch Ốc  mới có những động thái quyết liệt để dập tắt ngọn lửa mà tổng thống đã châm ngòi. Giám đốc truyền thông Steven Cheung viết trên X : “Sự phản ứng thái quá của giới truyền thông trước những bình luận của Tổng thống Trump không dựa trên thực tế. Ông ấy rõ ràng đang nói rằng các thành phố của Mỹ sẽ bị đe dọa nếu chương trình hạt nhân của Iran không bị ngăn chặn.”

Quan điểm của Cheung được củng cố bởi các phân tích khách quan sau đó. Trang FactCheck.org viết, "Mặc dù cách diễn đạt của ông ấy gây khó hiểu, nhưng cách hiểu hợp lý hơn là ông ấy muốn nói rằng, chiến tranh sẽ ngăn Iran gây ra mối đe dọa cho các thành phố của Mỹ, và giá xăng tăng cao là một sự hy sinh nhỏ. Ông ấy đã từng đưa ra những luận điểm tương tự trước đây, với cách diễn đạt cũng hệt như vậy.”

Nhưng những thiệt hại mà chính Trump đã gây ra bằng phong cách diễn thuyết mà ông thường xuyên ca ngợi, đã không thể khắc phục được nữa. Trong thế giới ngày nay, một câu nói cũ thường bị gán nhầm cho Mark Twain có thể được viết lại như thế này: “Thông tin sai lệch có thể lan truyền khắp nửa vòng trái đất trong khi những người kiểm chứng sự thật còn chưa kịp xỏ chân vào giày.”

--------------

_ Tác giả  Karen Tumulty.... 

_ Trần H Sa lược dịch từ The Washington Post. ...Ngày 8 tháng 10 năm 2026. ..