TRẦN H SA

Tác giả Alexander Ward, Natalie Andrew  và Josh Dawsey...Cập nhật ngày 20 tháng 10 năm 2026. ...The Wall Street Journal.

WASHINGTON - Theo các quan chức Mỹ và những người am hiểu  vấn đề, Elon Musk đã ra lệnh giảm tốc phiên bản Starlink cấp quân sự mà Ukraine dựa vào, quyết định này đã gây hoang mang ở Kyiv và sự bối rối trong chính quyền Trump. 

Cả Musk lẫn Tổng thống Trump đều bày tỏ sự tức giận với Ukraine, vì trong vài tuần gần đây họ đã tấn công các nhà máy lọc dầu diesel của Nga, điều mà tổng thống đổ lỗi cho giá năng lượng tăng cao. Tuần trước, ông Musk đã giới hạn tốc độ kết nối của các thiết bị Ukraine với mạng lưới vệ tinh, khiến một số drone tấn công và drone đánh chặn của Ukraine gần như vô dụng.

Theo hai người trong số những kẻ am hiểu vấn đề, Musk và Trump đã thảo luận quyết định về Starlink trong một cuộc gọi, ngay sau khi sự chậm lại được công khai, trong khi tổng thống đang vận động tranh cử hôi tuần trước. Một trong những người cũng cho rằng Musk và Trump đã thảo luận về vấn đề này trước khi có quyết định bóp nghẹt Starlink.

Những phàn nàn công khai của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky - cụ thể là người Ukraine có thể chết nếu dịch vụ không giới hạn như củ không được khôi phục - đã dẫn đến sự nhầm lẫn rộng rãi về ai là người ra lệnh làm chậm kết nối, và dẫn đến một cuộc điều tra không chính thức bên trong Tòa Bạch Ốc.

Theo các nguồn tin,, trong lúc sự việc gây xôn xao, các đại diện SpaceX đã gọi điện cho các đối tác ở Tòa Bạch Ốc để tìm kiếm một sự hiểu biết thống nhất, từ đó đưa ra thông điệp rằng, công ty và chính quyền Trump đã phối hợp với nhau trước khi chỉ thị của Musk được ban hành. 

Vài giờ sau khi sự chậm lại được công bố, chính Musk đã đăng trên X , "Bất kỳ giới hạn nào về tốc độ hoặc việc xử dụng đều do quân đội Mỹ và cuối cùng là Tổng thống Mỹ (POTUS) quyết định". Hôm thứ hai Trump nói với các phóng viên  rằng ông không biết ai chịu trách nhiệm cho sự chậm lại của Starlink, "nhưng tôi muốn tìm hiểu xem đó là ai."

Một số quan chức Mỹ cho rằng Musk đã hành động đơn phương và ông Trump không đưa ra chỉ đạo cụ thể nào về việc trả đũa Ukraine. Nhưng một người am hiểu tình hình cho biết Musk đã nói chuyện với nhiều quan chức cấp cao trong chính quyền, bao gồm cả Trump, trước khi áp dụng giới hạn tốc độ mới, điều mà các quan chức Ukraine cho biết đã cho phép tên lửa Nga né tránh hệ thống phòng thủ của họ.

Sự chậm lại, bắt đầu từ ngày 14 tháng 10, diễn ra sau một loạt tuyên bố của chính quyền Trump mà các quan chức Ukraine cho là thù địch với Ukraine, bao gồm cả việc Trump và Musk chỉ trích Zelensky. Điều đó khiến Kyiv ngay lập tức nghi ngờ rằng mệnh lệnh đến từ tổng thống hoặc người giàu nhất thế giới.

Sự kiện này đã làm căng thẳng Mỹ-Ukraine lên mức cao nhất kể từ khi Trump chỉ trích Zelensky tại Phòng Bầu dục hồi năm ngoái. Nhưng nó cũng làm nổi bật ảnh hưởng đặc biệt của Musk đối với cuộc chiến, khi hệ thống Starlink đóng vai trò  như một "phao cứu sinh" cho lực lượng Ukraine ở tiền tuyến để tấn công quân đội Nga và tự vệ trước các cuộc không kích. Chỉ với một cú bật công tắc, Musk có khả năng thay đổi cục diện của một cuộc xung đột chết người.

Michael Kofman, chuyên gia về chiến tranh tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế ở Washington, cho biết: "Lực lượng Ukraine vẫn bị hạn chế khả năng xử dụng máy bay không người lái tấn công và máy bay đánh chặn ở tốc độ 160 km [99 dặm]/giờ, trên thực tế tốc độ kết nối hiện tại vẫn còn thấp, dưới 130 km/h, và các giới hạn này vẫn tiếp tục cản trở các hoạt động tấn công cũng như hệ thống phòng không của Ukraine."

Nhà ngoại giao hàng đầu của Ukraine tại Washington, Denys Sienik, cho biết vào thứ Ba rằng Ukraine vẫn đang "chờ phản hồi chính thức từ các đầu mối liên lạc ở cấp lãnh đạo tại Ngũ Giác đài và SpaceX, để hiểu những gì đã xảy ra, cũng như xác định liệu kết nối đã được khôi phục hay sẽ được khôi phục."

SpaceX không phản hồi yêu cầu bình luận.

Zelensky cũng cáo buộc chính quyền Trump tạm thời cắt giảm hỗ trợ tình báo giúp lực lượng Ukraine theo dõi các vụ phóng tên lửa của Nga và giúp các cuộc tấn công sâu vào lãnh thổ kẻ thù. Nhưng Trump và những người khác phủ nhận điều đó đã xảy ra. Ngoại trưởng Marco Rubio nói với các phóng viên vào hôm thứ Ba rằng những tuyên bố như vậy "không đúng." Rubio, người đã nói chuyện qua điện thoại với Zelensky trước đó trong ngày, sau đó cũng thừa nhận "không còn nghi ngờ gì" về sự gia tăng căng thẳng giữa Washington và Kyiv.

Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth nói vào hôm thứ Ba rằng “chúng tôi không rút lại bất cứ điều gì”, đồng thời lưu ý rằng “Starlink có quyền đưa ra các quyết định liên quan đến điều khoản dịch vụ của họ”. Ông nói với các phóng viên ở Eau Claire, Wisconsin: "Chúng tôi chưa đưa ra bất kỳ chỉ thị hay hành động gì tương tự."

Zelensky đã đến Na Uy vào hôm thứ Ba để thảo luận với đặc phái viên Trump, Steve Witkoff và hai lãnh đạo khác về việc chấm dứt chiến tranh.

Sự ác cảm của ông Trump và Musk đối với Zelensky đã gia tăng trong những tuần gần đây, khi tổng thống đang tìm cách hạ giá dầu diesel trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Trong khi Trump đổ lỗi cho cuộc tấn công của Ukraine vào các cơ sở năng lượng của Nga, thì đối với hầu hết các nhà phân tích cho rằng nguyên nhân khiến giá cả tăng cao, là do chiến tranh Iran có tác động lớn hơn.

Vào ngày 10 tháng 10, chỉ vài ngày trước khi tốc độ Starlink bị giảm lại, Trump nói ông nói với Zelensky: "'Bạn có thể làm bất cứ điều gì với Nga, nhưng đừng tấn công các nhà máy lọc dầu vì đó là vấn đề toàn cầu". Thế mà ông ấy làm gì? Ông ấy lại đi tấn công các cơ sở nhiên liệu diesel. Tốt nhất là ông ta nên dừng ngay lại.'”

Musk đã phản hồi một video của Tòa Bạch Ốc về những phát ngôn đó trên X: "Zelensky đã đi quá xa." Bốn ngày sau, các nhà điều hành drone của Ukraine báo cáo rằng họ đang mất quyền truy cập không giới hạn khi truy cập mạng Starlink, vì lý do không rõ ràng, dẫn đến những yêu cầu khẩn cấp từ Kyiv về lời giải thích.

(Xuất hiện trong ấn bản in ngày 21 tháng 10 năm 2026 với tên 'Musk Ordered Starlink Slowdown'.)

------------------

_ Alexander Ward là phóng viên an ninh quốc gia đưa tin về Tòa Bạch Ốc  và Bộ Ngoại giao cho tờ The Wall Street Journal tại Washington. Báo cáo của Alex tập trung đặc biệt vào hoạt động nội bộ của Hội đồng An ninh Quốc gia và cách các nhân vật cấp cao trong chính quyền xây dựng và thực thi chính sách đối ngoại.

_ Natalie Andrews là phóng viên Tòa Bạch Ốc của The Wall Street Journal, chuyên đưa tin về chính sách nội địa và chương trình lập pháp của Tổng thống Trump. Bà gia nhập Journal vào năm 2014 và bắt đầu đưa tin về Quốc hội từ năm 2017, làm việc này đến năm 2024, đưa tin về hai vụ luận tội, phản ứng của Quốc hội đối với đại dịch Covid và nhiều chu kỳ bầu cử. Bà đặc biệt tập trung vào lãnh đạo Hạ viện và các động lực chung quanh các cuộc đua chủ tịch hạ viện.

_ Josh Dawsey là người dẫn dắt đội ngũ phóng viên chính trị của The Wall Street Journal. Anh bắt đầu sự nghiệp tại Journal và tái gia nhập tờ báo vào năm 2025 sau tám năm làm việc tại The Washington Post. Josh là thành viên của đội ngũ nhà báo tại The Post đã giành giải Pulitzer cho Dịch vụ Công năm 2022 và một đội đoạt giải Pulitzer cho Dịch vụ Công năm 2024.

_ Trần H Sa lược dịch từ The Wall Street Journal. ... 21/10/2026.