TRẦN H SA

Tác giả  Anton Troianovski./ Tường trình  từ Washington.... Ngày 27 tháng 10 năm 2026.... The New York Times.

Chính quyền Trump đang xem xét một nhượng bộ mới với Nga: dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với quỹ đầu tư chính phủ của nước này, vốn lâu nay được các quan chức Mỹ xem là một trong những công cụ gây ảnh hưởng quốc tế mạnh mẽ nhất của Điện Kremlin.

Các quan chức Nga đã thúc đẩy động thái này như một phần trong các cuộc đàm phán rộng hơn về sự tham gia của quỹ trong việc vận chuyển nhiên liệu diesel của Nga sang Hoa Kỳ, theo những người am hiểu về các cuộc đàm phán.

Một quan chức Mỹ xác nhận rằng chính quyền đang xem xét  đơn xin gỡ bỏ các lệnh trừng phạt của quỹ này thông qua các thủ tục đã thiết lập như một phần trong nỗ lực "cải thiện quan hệ Mỹ-Nga và giúp chấm dứt chiến tranh." Quan chức này, người giấu tên vì tính nhạy cảm của các cuộc đàm phán, đã ca ngợi người đứng đầu quỹ, Kirill Dmitriev, là "một đặc phái viên hữu ích" cho các nhà đàm phán Mỹ trong các cuộc thảo luận nhằm chấm dứt xung đột.

Việc cân nhắc nới lỏng thêm các lệnh trừng phạt đối với Nga, điều chưa từng được báo cáo trước đây, cho thấy Điện Kremlin đang xử dụng làn sóng ngoại giao gần đây liên quan đến cuộc chiến ở Ukraine để thúc đẩy một chương trình nghị sự dường như chẳng liên quan nhiều đến việc thiết lập hòa bình.

Trong những tuần gần đây, các đặc phái viên của ông Trump và ông Putin đã thảo luận về việc bán một số cổ phần của tập đoàn dầu mỏ Nga cho một nhóm nhà đầu tư có quan hệ rộng; một nỗ lực sản xuất khí tự nhiên ở Alaska, mà một số lãnh đạo người Mỹ đã từ chức do lo ngại về nguồn tài trợ ngầm từ Nga; và một đề xuất tăng xuất khẩu khí đốt của Nga sang châu Âu đã khiến các chính phủ châu Âu sửng sốt.

Việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với quỹ này trị giá hàng tỷ đô la, gọi là Quỹ Đầu tư Trực tiếp của Nga, sẽ đánh dấu một bước lùi đáng kể trong nỗ lực kéo dài nhiều năm của Hoa Kỳ nhằm xử dụng áp lực kinh tế để buộc Nga thay đổi hành vi. Quỹ này đã đầu tư hàng tỷ đô la vào các công ty Nga, thường cùng với các nhà đầu tư từ Trung Đông và các nơi khác, nhằm mở rộng ảnh hưởng của Nga trên toàn cầu .

Chính quyền Biden đã áp đặt các lệnh trừng phạt lên quỹ này chỉ vài ngày sau khi Nga xâm lược Ukraine năm 2022, gọi nó là "quỹ đen" dành cho Tổng thống Vladimir V. Putin của Nga, là "biểu tượng cho chế độ tham nhũng rộng lớn hơn của Nga."

Eric Green, người giám sát chính sách của Nga trong Hội đồng An ninh Quốc gia ở Tòa Bạch Ốc  vào thời điểm đó, cho biết việc nhắm vào quỹ là ưu tiên sớm vì việc tiếp cận hệ thống tài chính phương Tây có thể giúp Nga tài trợ cho chiến tranh và vì "mối liên hệ với các dự án gắn liền với Putin."

Một quan chức chủ chốt của Nga cho biết, hiện nay, quỹ này đã đóng vai trò dẫn đầu trong việc thực hiện thỏa thuận dầu diesel của ông Trump, giúp sắp xếp các lô dầu diesel đầu tiên của Nga đến Hoa Kỳ, sau khi ông Trump đình chỉ các lệnh trừng phạt vào ngày 9 tháng 10. Người đứng đầu quỹ, ông Dmitriev, đã đóng vai trò là đặc phái viên kinh tế của ông Putin tại chính quyền Trump, dẫn dắt nỗ lực của Điện Kremlin nhằm thuyết phục các quan chức Mỹ về tiềm năng to lớn của các thỏa thuận kinh doanh với Nga.

"Việc hợp tác với Kirill thực sự rất tốt," Steve Witkoff, đặc phái viên đặc biệt của ông Trump về các nhiệm vụ hòa bình, nói với ông Putin tại bàn đàm phán ở St. Petersburg, Nga, tuần trước.

Theo quan điểm của đội ngũ Trump, đàm phán các thỏa thuận kinh doanh với ông Putin ngay bây giờ có thể giúp chấm dứt chiến tranh ở Ukraine, bằng cách cho tổng thống Nga thấy rằng Hoa Kỳ nghiêm túc trong việc xây dựng một mối quan hệ mới và thịnh vượng với Moscow. Đối với nhiều người chỉ trích cách tiếp cận đó, bao gồm cả một số nghị sĩ Cộng hòa, ông Trump đơn giản là nhường lại lợi ích kinh tế cho ông Putin mà không gây áp lực buộc ông ta phải chấm dứt chiến tranh.

Ông Green, cựu quan chức chính quyền Biden, nói rằng việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt quỹ này sẽ là "một thông điệp rất mạnh mẽ rằng chúng ta đang nới lỏng quan điểm trước đây rằng chúng ta sẽ không nới lỏng các lệnh trừng phạt kinh tế và các chi phí khác, cho đến khi có một thỏa thuận ở Ukraine."

Phát biểu tại một hội nghị ở Moscow ngày 16 tháng 10, ông Dmitriev tự hào rằng thỏa thuận diesel là một trong những "ví dụ cụ thể" bắt đầu thuyết phục người Mỹ rằng "các lệnh trừng phạt, về nguyên tắc, là sai lầm về mặt triết lý." Ông cho biết quỹ của mình đã sẵn sàng xử lý các khoản thanh toán bằng đồng đô la Mỹ cho mặt hàng dầu diesel của Nga, bất chấp “một rừng các hạn chế từ các lệnh trừng phạt”.

Theo những người nắm rõ các cuộc đàm phán, ông Dmitriev không đề cập rằng ông đang cố gắng gỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với quỹ của mình trong các cuộc đàm phán về thỏa thuận dầu diesel. Những người này cho biết, Quỹ của ông Dmitriev đề nghị làm trung gian cho việc bán dầu diesel Nga cho Hoa Kỳ, đồng thời yêu cầu nới lỏng các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với quỹ này.

Các cuộc đàm phán diễn ra khi ông Dmitriev góp phần khởi động nỗ lực mang lại cho ông Trump một chiến thắng rõ ràng trong thời điểm giá dầu diesel cao kỷ lục.

Ba tàu chở dầu diesel của Nga đã lên đường đến Hoa Kỳ trong tháng này, theo các quan chức Nga. Các chuyến hàng được thực hiện "với sự hỗ trợ đáng kể" từ quỹ của ông Dmitriev, phó thủ tướng Nga, Aleksandr Novak, cho biết vào thứ Sáu.

Theo một số người quen thuộc với các cuộc đàm phán, số dầu diesel này được vận chuyển mà chưa có bên mua nào tại Hoa Kỳ thực hiện thanh toán. Một trong các tàu chở dầu, Agioi Fanendes, dự kiến sẽ đến Hoa Kỳ vào ngày 7 tháng 11, sau khi rời Primorsk, Nga, vào ngày 23 tháng 10, theo Kpler và TankerTrackers.com, hai công ty theo dõi tàu. Gần đây, con tàu này đã thay đổi điểm đến từ New York sang trạng thái “chờ lệnh” (for orders), nghĩa là tàu vẫn chưa nhận được chỉ dẫn về địa điểm dỡ hàng.

Khi quỹ của ông Dmitriev tìm kiếm việc nới lỏng các lệnh trừng phạt trong các cuộc đàm phán về dầu diesel, Bộ Tài chính Mỹ giữ quan điểm rằng quỹ này đã có đủ sự cho phép để xử lý các giao dịch dầu diesel nhờ thông báo của Bộ Tài chính ngày 9 tháng 10 về việc đình chỉ các lệnh trừng phạt đối với dầu diesel Nga.

Thay vào đó, Bộ Tài chính đang tiến hành quy trình bình thường để đánh giá các đơn xin gỡ bỏ lệnh trừng phạt của quỹ, nghĩa là họ cần chứng minh rằng các lý do ban đầu bị trừng phạt không còn hiệu lực, theo những người am hiểu quy trình.

Mặc dù ông Trump có những lời lẽ thân thiện với ông Putin, cho đến nay ông vẫn giữ nguyên gần như tất cả các lệnh trừng phạt thời Biden đối với Nga.

Nhưng ông Dmitriev, một nhà tài chính thành thạo tiếng Anh từng học tại Harvard và Stanford, đã thể hiện ảnh hưởng đáng kể với chính quyền Trump. Ông đã dẫn đầu nỗ lực của Điện Kremlin nhằm đưa ra các thỏa thuận kinh tế tiềm năng với Washington, một chiến lược dường như nhằm khiến ông Trump tập trung nhiều hơn vào việc làm ăn với Nga và ít gây áp lực buộc Nga ngừng xâm lược Ukraine.

"Băng đã tan rồi" ông Dmitriev nói tại hội nghị ngày 16 tháng 10, nhấn mạnh rằng ông đang thảo luận về các thỏa thuận với Hoa Kỳ "ngay bây giờ" chứ không chỉ sau khi chiến tranh kết thúc.

Vợ ông Dmitriev thân thiết với con gái của ông Putin, theo những người quen biết, và ông ta đã làm ăn với các lãnh đạo vùng Vịnh như Mohammed bin Salman, thái tử Ả Rập Xê Út, người cũng được ông Trump biết đến.

Trong đại dịch, ông Dmitriev và quỹ của ông đã tài trợ phát triển vắc-xin Covid-19 của Nga, dẫn đầu việc phân phối vắc-xin này trên toàn thế giới và thường xuyên chỉ trích vắc-xin phương Tây. Kể từ khi ông Trump tái đắc cử hai năm trước, ông Dmitriev gần như hàng ngày xử dụng X bằng tiếng Anh và lặp lại những luận điểm của Tòa Bạch Ốc. 

Dmitriev  viết về thỏa thuận dầu diesel của ông Trump tuần trước, "Tư tưởng Hiếu chiến mang kiểu ý thức hệ của Biden đang bị bác bỏ vì nó mang tính phá hoại và kém hiệu quả," 

Những người đối thoại chính của ông Dmitriev tại Mỹ là ông Witkoff, cũng là nhà phát triển bất động sản và bạn của ông Trump, cùng Jared Kushner, con rể của ông Trump. Tại St. Petersburg tuần trước, ông Witkoff đã tán thành, nói với ông Dmitriev rằng "Bộ Tài chính của chúng tôi hiện đang làm việc độc lập với ông."

Ông Witkoff tiếp tục "Tôi nghĩ điều đó dẫn đến cảm nhận về những khả năng giữa hai quốc gia chúng ta. Chúng tôi thậm chí còn cởi mở thảo luận về vấn đề này với phía Ukraine, để giúp họ có cảm nhận về những khả năng sẽ ra sao khi toàn bộ cuộc xung đột này kết thúc."

----------------

_ Anton Troianovski viết về chính sách đối ngoại và an ninh quốc gia của Mỹ cho The Times từ Washington. Trước đó, ông từng là phóng viên nước ngoài làm việc tại Moscow và Berlin.... |  Jenny Gross đã đóng góp phóng sự từ London.

_ Trần H Sa lược dịch từ The New York Times... 28/10/2026.