TRẦN H SA

Tác giả Tom Nichols .... Ngày 18 tháng 10 năm 2026.... The ATLANTIC.

Trong tuần qua, tổng thống Hoa Kỳ đã chính thức biến nước Mỹ thành đồng minh của Liên bang Nga.

Donald Trump giờ đây đã từ bỏ sự giả vờ và công khai hỗ trợ Điện Kremlin trong cuộc chiến chống lại một người bạn và là đối tác của Mỹ. Tổng tư lệnh quân đội Mỹ đã từ bỏ trật tự phương Tây, một thể chế an ninh thành công và mạnh mẽ nhất trong lịch sử nhân loại. Xét theo những bằng chứng hiện có, ông ta không làm vậy vì tính toán lạnh lùng cho lợi ích quốc gia. Thay vào đó, các quyết định của ông ta dựa trên lợi ích cá nhân; sự ngưỡng mộ công khai đối với nhà độc tài Nga; sự oán giận đối với tổng thống được bầu cử dân chủ của Ukraine; và rất có thể cả những yếu tố khác mà cho đến nay vẫn còn bị che giấu khỏi công chúng Mỹ.

Vào tháng 9, Trump đã ký một dự luật trừng phạt do Quốc hội thông qua, được đặt theo tên của cố Thượng nghị sĩ Lindsey Graham, một người có lập trường cứng rắn ủng hộ Ukraine. Luật này trừng phạt Nga cũng như các quốc gia khác đang ủng hộ cuộc xâm lược và đàn áp tàn bạo của Nga đối với Ukraine. Dự luật được thông qua với sự ủng hộ của cả hai đảng, nhưng một số đảng viên Cộng hòa và hầu hết các đảng viên Dân chủ tại Hạ viện đã bỏ phiếu chống lại luật này, cho rằng nó chứa một "cửa hậu", một điều khoản cho phép Trump bất cứ lúc nào cũng có thể đình chỉ các lệnh trừng phạt đã được quy định .

 

Những người chỉ trích lo lắng là hoàn toàn có lý. Trump đã kích hoạt "cánh cửa hậu" đó chỉ hai ngày trước khi luật có hiệu lực. Trong một sắc lệnh hành pháp được ký hôm thứ Sáu, Trump nói rằng "việc miễn trừ vào thời điểm này là vì lợi ích quốc gia của Hoa Kỳ" - ông từ chối giải thích chính xác việc miễn trừ đó phục vụ lợi ích của Mỹ như thế nào - và rằng luật sẽ vẫn không được thi hành cho đến khi chính quyền của ông có quyết định khác. Việc miễn trừ này diễn ra không lâu sau khi Trump dỡ bỏ các hạn chế đối với việc Nga bán nhiên liệu diesel cho Mỹ và các thị trường khác.

Những hành động gần đây của Trump nhằm ủng hộ Nga quá lộ liểu, đến nỗi chúng đã tạo ra một khoảnh khắc hiếm hoi cho sự phẫn nộ của lưỡng đảng: Cả đảng Dân chủ lẫn đảng Cộng hòa giờ đây dường như đều kinh hoàng trước sự phản bội Ukraine, và trước sự thoái thác một cách liều lĩnh của tổng thống đối với vai trò lãnh đạo thế giới tự do của Mỹ.

Các phụ tá của tổng thống đang vội vã giải thích tại sao sự nhượng bộ này trước Nga không hoàn toàn như vẻ bề ngoài. Khi bị một phóng viên chất vấn, Ngoại trưởng Marco Rubio cho biết chính quyền sẽ “đánh giá” tác động của Đạo luật Graham sau 60 ngày. Điều này thật vô lý: Sắc lệnh hành pháp không hề bao gồm mốc thời gian nào như vậy, và không ai thực sự tin rằng chính quyền đang tính toán để quyết định xem việc áp đặt trừng phạt có phải là một ý kiến ​​đúng đắn hay không.

Rubio đã nhận được sự ủng hộ từ một số ít đảng viên Cộng hòa tuyệt vọng, những người cố gắng biến quyết định của Trump thành một kiểu chủ nghĩa yêu nước khắc nghiệt. Khi được hỏi hôm Chủ nhật liệu ông có đồng ý với Trump về việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt hay không, Thượng nghị sĩ James Lankford của Oklahoma nói, “Ông ấy đang đặt người dân Mỹ lên hàng đầu, đó là điều ông ấy đang làm.” Nhưng dường như ít người, ngay cả trong phe cánh hữu Mỹ, sẵn sàng tin điều đó. Thượng nghị sĩ Ted Cruz, người trung thành với Trump, gọi động thái của Trump là “một sai lầm”, và Thượng nghị sĩ Darline Graham, người hiện đang nắm giữ ghế của anh trai mình, cũng đã bất đồng với Trump.

Một số nhà bình luận bảo thủ, trong đó có Andy McCarthy, cựu công tố viên liên bang kiêm nhà báo của National Review , đã bày tỏ sự phẫn nộ dữ dội hơn nhiều. Hôm thứ Bảy, McCarthy viết rằng Putin đang “tìm cách tái lập Liên Xô, một kẻ thù  của Mỹ”, và rằng “Tổng thống Donald Trump đang tiếp tay và hỗ trợ ông ta”. Là một luật sư, chắc chắn McCarthy không chọn những từ ngữ đó một cách ngẫu nhiên. Tiếp tay và hỗ trợ là một phần trong các tiêu chí tại Điều III của Hiến pháp Hoa Kỳ định nghĩa tội phản quốc. McCarthy kêu gọi “tổ chức các phiên điều trần ngay lập tức về sự leo thang gây sốc của liên minh Trump-Putin trong tuần này”.

Quyết định của Trump không liên quan gì đến an ninh quốc gia Mỹ. Liên minh trên thực tế của ông ta với Nga là một thỏa thuận bẩn thỉu bắt nguồn từ chính nỗi sợ hãi và lòng thù hận của ông ta.

Thứ nhất, Trump biết rằng đảng Cộng hòa gần như chắc chắn sẽ thất bại nặng nề trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, một phần là do giá xăng dầu – một sự tăng vọt do cuộc chiến tranh ở Iran mà ông đã hứa trong chiến dịch tranh cử năm 2024 rằng, ông sẽ không bao giờ gây ra. Ông đang tuyệt vọng làm bất cứ điều gì có thể để giảm giá xăng dầu, và vì dường như ông không hiểu cách thức hoạt động của nền kinh tế quốc tế, ông có thể tin rằng một thỏa thuận dầu diesel không mấy minh bạch với Nga sẽ giúp giảm bớt giá nhiên liệu đang cao ở Hoa Kỳ. (Điều đó sẽ không xảy ra, mặc dù chắc chắn nó sẽ giúp ích cho một số công ty Nga.)

Như Malcolm Rifkind, cựu Bộ trưởng Quốc phòng Anh, đã phát biểu cuối tuần qua: “Donald Trump đã cho thấy mình là một người đáng ghê tởm; với tư cách là Tổng thống Hoa Kỳ, ông ta là một nỗi ô nhục đối với chính người dân của mình cũng như đối với trách nhiệm quốc tế. Tất cả chúng ta đều biết lý do thực sự của ông ta là một âm mưu bẩn thỉu nhằm giành thêm một vài phiếu bầu trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, bằng cách cố gắng hạ giá dầu.” Kết quả, Rifkind nói thêm một cách chính xác, là Trump giờ đây sẽ “chịu trách nhiệm trực tiếp” về cái chết của những người Ukraine, những người sẽ chết trong khi Putin xử dụng liên minh Nga với Mỹ để tiếp tục cuộc chiến.

Nhưng nếu ngay cả khi nền kinh tế Mỹ ở trạng thái tốt hơn, lịch sử quan hệ giữa Trump và Putin cho thấy ông ta sẽ không bao giờ cho phép các lệnh trừng phạt trong Đạo luật Graham được thực thi. Việc Trump đình chỉ đạo luật này là một tín hiệu gửi đến Ukraine, Nga, châu Âu và các đồng minh NATO của Mỹ rằng, Tòa Bạch Ốc của Trump và Điện Kremlin của Putin hiện đang cùng phe.

Sự ngưỡng mộ mù quáng của Trump dành cho nhà độc tài Nga đã được ghi nhận rõ ràng và không cần phải kể lại những chi tiết nịnh bợ của nó nữa. Sự gắn bó của ông ta quá rõ ràng đến nỗi trong nhiều năm qua đã làm dấy lên nhiều giả thuyết phức tạp về nguồn gốc của nó, nhưng nguyên tắc "chọn giả thuyết đơn giản nhất" gợi ý một lời giải thích cụ thể hơn: Trump là một người đàn ông yếu đuối, dễ bị đe dọa bởi những người đàn ông mạnh mẽ và thông minh hơn ông ta. Mối quan hệ nhục nhã của ông ta với Putin chỉ khác nhau về mức độ, khi so với cách ông ta tương tác với các nhà lãnh đạo độc tài khác, bao gồm cả Tập Cận Bình của Trung Quốc và Kim Jong Un của Triều Tiên (một nhà độc tài nguy hiểm mà Trump tuyên bố đã đem lòng yêu mến).

Như thể để chứng minh điều đó, chiều nay Trump đã đăng một bài viết đầy than vãn trên trang Truth Social của mình, trong đó ông cầu xin công chúng hiểu rằng ông đang ở thế lép vế trước Putin. Trump cố gắng giải thích rằng ông đang nhượng bộ nhà lãnh đạo Nga vì ông không muốn “làm bất cứ điều gì một cách ngu ngốc, có thể khiến Nga rời khỏi bàn đàm phán”. Trong một lời thừa nhận đầy thảm hại, ông cảnh báo rằng việc chọc giận Putin có thể gây ra hậu quả ở Iran: “Có lẽ quan trọng hơn, so với những gì họ có thể làm, Nga đang làm rất ít, nếu có, để giúp đỡ Cộng hòa Hồi giáo Iran, và tôi muốn giữ nguyên như vậy, và sẽ tiếp tục như vậy, trừ khi những kẻ ngu ngốc can thiệp”. Sau đó, ông nói rằng Zelensky đã nhận được rất nhiều tiền từ chính quyền Biden và từ châu Âu đến nỗi “ông ta không muốn chấm dứt cuộc chiến này, và có lẽ chưa bao giờ muốn”.

Hãy xem xét những gì tổng thống Mỹ vừa nói với toàn thế giới: Xin đừng can thiệp vào mối quan hệ của tôi với một nhà độc tài tàn bạo, nếu không ông ta có thể giúp đỡ quốc gia mà binh lính Mỹ đang chiến đấu ngay lúc này. Người đứng đầu quốc gia hùng mạnh nhất hành tinh - đúng vậy, hiện tại vẫn là Hoa Kỳ - đang cố gắng thuyết phục mọi người, kể cả Quốc hội Mỹ, tránh gây thù chuốc oán với Putin, thay vì cảnh báo Putin đừng bao giờ nghĩ đến việc giúp đỡ Iran. Không gì minh họa rõ hơn sự yếu đuối của Trump trong mối quan hệ với ông trùm Điện Kremlin.

Trump tham gia vào kiểu ngoại giao cá nhân hóa này, một phần vì ông tin rằng mình là một bậc thầy đàm phán - bất chấp mọi bằng chứng. Nhưng khi xét đến việc ông kịch liệt phản đối toàn cầu hóa, thì điều trớ trêu hơn cả là ông cũng hành xử như vậy, bởi vì trên thực tế, chính ông lại là một người theo chủ nghĩa toàn cầu. Ông không coi thế giới là một tập hợp các quốc gia có chủ quyền; thay vào đó, ông xem nó như những lãnh thổ do các ông trùm mafia cai trị. Những quốc gia yếu hơn, đặc biệt là các đồng minh của Mỹ, có thể bị lạm dụng và đe dọa tùy ý. Những ông trùm mạnh hơn, bao gồm cả những kẻ thù không đội trời chung của Mỹ, được coi là ngang hàng và do đó được đối xử tôn trọng. Lợi ích của hàng triệu người vô tội ở những quốc gia đó không được xem trọng. Điều quan trọng là điều gì tốt cho Trump, những người cấp dưới của ông và gia đình ông.

Có vẻ như động cơ của Trump còn xuất phát từ sự căm ghét công khai đối với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, một mối thù địch có thể bắt nguồn từ nhiệm kỳ đầu tiên của Trump, khi chính quyền Ukraine không muốn tham gia vào kế hoạch điều tra Joe Biden dẫn đến việc luận tội Trump lần đầu tiên. Nhưng sự ác cảm của Trump đối với Zelensky không chỉ đơn thuần là trả thù: Đối với ông ta, dường như Zelensky là một kẻ thất bại, một người không có tiếng tăm gì, đang gây ra những rắc rối không cần thiết cho người bạn Vladimir của mình. Tổng thống Mỹ không thể hiểu tại sao Zelensky và người dân của ông ta không chấp nhận tình hình hiện tại và không chịu khuất phục dưới bánh xích xe tăng của Nga.

Đầu tháng này, Trump đã kêu gọi cách chức Zelensky. Giờ đây, ông ta dường như quyết tâm để Putin, chứ không phải người dân Ukraine, thực hiện yêu cầu đó.

Mượn lời của  một người Nga nổi tiếng khác cũng tên là Vladimir đã nói, " Phải làm gì đây?" Câu trả lời không mấy dể chịu.

Khi Quốc hội nhóm họp trở lại, họ có thể cố gắng thông qua luật mới, nhưng một dự luật sửa đổi Đạo luật Graham sẽ cần đa số phiếu đủ để bác bỏ quyền phủ quyết, mới có hiệu lực. Đảng Cộng hòa không hề tỏ ra quan tâm đến việc tước bỏ quyền áp thuế của ông Trump, và họ cũng khó có khả năng tước đi quyền dỡ bỏ các lệnh trừng phạt mà họ vừa cố gắng áp đặt. Tòa án cũng khó có thể thách thức tổng thống khi ông viện dẫn an ninh quốc gia, điều mà ông thường làm với hầu hết mọi thứ.

Một vấn đề khác nữa là cả Bộ trưởng Quốc phòng và Phó Tổng thống của Trump đều có khả năng ủng hộ chính sách nhằm bảo đảm chiến thắng cho Nga. Vance đã cùng Trump cố gắng gây sức ép lên Zelensky trong cuộc gặp tai tiếng của họ tại Tòa Bạch Ốc  vào đầu năm 2025, và Vance  khó có thể yêu cầu Trump xem xét lại việc giúp đỡ Putin. Về phần mình, Pete Hegseth dường như sẵn sàng nói và làm bất cứ điều gì để ông ta được giữ lại ở Ngũ Giác đài. Các sĩ quan quân đội cấp cao của Mỹ có thể thông cảm với Ukraine - cũng như hầu hết công dân Mỹ - nhưng ý tưởng cho rằng vị “bộ trưởng chiến tranh” tự phong, còn non nớt này đột nhiên sẽ đưa ra một lời bào chữa chín chắn và kiên định cho nền dân chủ, chống lại chủ nghĩa đế quốc Nga là điều nực cười.

Trong tương lai gần, số phận của Ukraine phụ thuộc vào viện trợ từ châu Âu. Có lẽ châu Âu sẽ tiếp tục tăng cường hỗ trợ, và một Quốc hội mới có thể sẽ cố gắng yêu cầu thêm sự hỗ trợ từ Tòa Bạch Ốc. Nhưng tất cả mọi người đều phải nhanh lên: Mùa đông đang đến.

Ông Zelensky, thật đáng buồn, biết rằng một chiến thắng của Nga dường như chính xác là điều mà ông Trump muốn. Ông nói hôm Chủ nhật, nếu “Hoa Kỳ ủng hộ Putin, thì thật không thể tin được. Đó là một thảm kịch.” Ông nói thêm: “Dĩ nhiên, nếu hai quốc gia này liên minh với nhau, dĩ nhiên chúng ta sẽ không thắng. Và chúng ta sẽ không thể đứng vững.”

Cho đến nay, một thế giới mà Tòa Bạch Ốc liên minh với Điện Kremlin, vẫn chỉ là sản phẩm của những tiểu thuyết đầy hoang tưởng. Những "con tốt" được cài cắm hay các "tổng thống thân cộng" từng chỉ là những chuyện viễn tưởng, những câu chuyện đen tối mà người Mỹ tự kể cho nhau nghe, tựa như những chuyện ma bên đống lửa trại. Nhưng liên minh này giờ đây đã trở thành hiện thực. Nếu Stalin và những người kế nhiệm ông trong Chiến tranh Lạnh có thể thấy những gì Trump và Putin đã tạo ra - và cách mà nước Mỹ hùng mạnh đã bị hạ nhục và sỉ nhục ra sao - họ có thể nghĩ rằng những tham vọng độc ác của họ không sai, chỉ là họ đã mơ về chúng quá sớm mà thôi.

----------------------------

_ Tom Nichols là phóng viên của tạp chí The Atlantic và là cộng tác viên của bản tin Atlantic Daily .

_ Trần H Sa lược dịch từ The Atlantic .... 19/10/2026.