TRẦN H SA

Tác giả Gabriel Dominguez..... ngày 8 tháng 10 năm 2026.... South China Morning Post.

Trong tháng này Nhật Bản và Hoa Kỳ sẽ diễn tập việc di chuyển tên lửa chống hạm, hệ thống phòng không và mạng lưới thông tin liên lạc lên các đảo gần Đài Loan, một cuộc tập trận quân sự mở rộng mà các nhà phân tích cho rằng có thể làm phức tạp kế hoạch của Bắc Kinh về một cuộc xung đột ở Đài Loan hoặc Biển Hoa Đông .

Cuộc tập trận Keen Sword 27 , diễn ra từ ngày 19 đến 29 tháng 10, sẽ huy động khoảng 45.000 binh sĩ Nhật Bản, 6.100 xe cộ, 40 tàu chiến và 260 máy bay, tăng hơn so với khoảng 33.000 binh sĩ, 30 tàu chiến và 250 máy bay vào năm 2024.

Khoảng 12.000 binh sĩ Mỹ dự kiến ​​sẽ tham gia. Pháp, Đức, Hà Lan, New Zealand và Philippines, những nước từng là quan sát viên năm 2024, năm nay được liệt kê là các nước tham gia  cùng với Úc và Canada.

Christopher Hughes, giáo sư chính trị quốc tế và nghiên cứu Nhật Bản tại Đại học Warwick, cho biết Nhật Bản và Mỹ đang "xây dựng chiến lược 'bức tường' của họ ở Biển Hoa Đông".

Ông nói điều đó có nghĩa là tăng cường và "củng cố" các hòn đảo phía tây nam của Nhật Bản, đồng thời nhanh chóng điều động lực lượng và vũ khí chống hạm đến đó để cản trở sự di chuyển của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) qua các eo biển gần đó trong trường hợp xảy ra xung đột ở Đài Loan.

“Vấn đề vận hành được xây dựng trong Keen Sword rõ ràng chính là vấn đề mà Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) đặt ra,” Masashi Murano, một chuyên gia cao cấp tại Viện Hudson, cho biết.

Ông nói điều đó có nghĩa là "giữ vững các đảo phía tây nam, bảo vệ chúng khỏi các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay tấn công", và khiến các tàu chiến trên mặt nước của Trung Quốc luôn trong tình trạng nguy hiểm dọc theo chuỗi đảo đầu tiên .

Nhật Bản không coi cuộc tập trận Keen Sword là sự chuẩn bị cho chiến tranh với Trung Quốc; Bộ Tham mưu Liên hợp của nước này cho biết cuộc tập trận nhằm huấn luyện các phản ứng đối với “nhiều tình huống bất ngờ khác nhau”. Tuy nhiên, sách trắng quốc phòng mới nhất của Tokyo mô tả các hoạt động quân sự của Trung Quốc là “thách thức chiến lược lớn nhất” của họ.

Mối liên hệ rõ ràng nhất giữa cuộc tập trận này với một kịch bản bất trắc tiềm tàng ở Đài Loan, là hoạt động được lên kế hoạch tại đảo Yonaguni, cách Đài Loan chỉ hơn 100km (62 dặm).

Nhật Bản sẽ tạm thời khai triển tên lửa đất đối hạm Type 88 và hệ thống phòng không tầm trung Type 03, trong khi Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ sẽ đưa vào xử dụng hệ thống tên lửa chống hạm Navy-Marine Expeditionary Ship Interdiction System (Nmesis) và hệ thống phòng không tích hợp hải quân (Madis).

Họ sẽ vận chuyển thiết bị qua sân bay Yonaguni và cảng cá Kubura. Chương trình huấn luyện thông tin liên lạc sẽ kết nối Yonaguni với các đảo Ishigaki và Miyako.

Murano mô tả việc khai triển tàu ngầm Type 88 cùng với Nmesis như "một cuộc thử nghiệm phiên bản EABO của Nhật Bản", ám chỉ khái niệm về Chiến dịch Căn cứ Tiên tiến Viễn chinh của Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ - vận hành các lực lượng cơ động từ các căn cứ tạm thời phân tán trong các khu vực biển tranh chấp.

Ông Murano cho biết, trong trường hợp xảy ra xung đột, hệ thống Nmesis được khai triển trên tàu ở Yonaguni có thể bao phủ vùng biển giữa đảo Nhật Bản và Đài Loan, cũng như các khu vực phía bắc và phía đông Đài Loan, bao gồm cả các tuyến đường mà Hải quân PLA có thể xử dụng để hoạt động ở phía đông Đài Loan hoặc thực thi lệnh phong tỏa.

Ngay cả khi đó, eo biển Đài Loan vẫn sẽ "phần lớn nằm ngoài tầm với", và Nmesis chỉ có thể tiếp cận được cửa phía bắc của eo biển này mà thôi, ông nói thêm.

Murano lưu ý rằng để tấn công các tàu ở ngoài tầm nhìn, Nmesis sẽ dựa vào dữ liệu mục tiêu từ các cảm biến và nền tảng khác.

Misato Matsuoka, phó giáo sư tại Đại học Teikyo, cho biết ý nghĩa của việc khai triển tên lửa Yonaguni không nằm ở việc chúng có thể bao phủ vùng biển nào, mà là ở việc cho thấy khả năng chống hạm của Mỹ có thể được "khai triển nhanh chóng đến một hòn đảo gần Đài Loan".

Tokyo cho biết hiện tại họ không có kế hoạch khai triển tên lửa chống hạm tại Yonaguni vĩnh viễn. Ông Matsuoka nói rằng điều đó khiến việc khai triển tạm thời trở nên quan trọng như một thử nghiệm để xem liệu các hệ thống như vậy có thể được di chuyển đến đó nhanh chóng trong trường hợp khủng hoảng hay không.

Bà mô tả các cuộc diễn tập vừa là "buổi diễn tập tác chiến" vừa là "tín hiệu chính trị", nhấn mạnh "sự khác biệt quan trọng" giữa việc thử nghiệm một phương án và việc cam kết thực hiện phương án đó.

Tuy nhiên, bà nói thêm rằng việc diễn tập nhiều lần có thể "giảm bớt các rào cản thực tế và rào cản chính trị" đối với việc khai  triển các hệ thống này trong một cuộc khủng hoảng tương lai.

Sebastian Maslow, phó giáo sư tại Đại học Tokyo, tỏ ra hoài nghi hơn về tầm quan trọng quân sự của các đợt khai  triển này.

Ông cho rằng, với khả năng tên lửa và hải quân ngày càng tăng của Trung Quốc, các khí tài quân sự của Nhật Bản và Mỹ "có thể không liên quan gì đến việc ngăn chặn một chiến dịch quân sự của Trung Quốc", nhưng vẫn có thể ảnh hưởng đến tính toán của Bắc Kinh, bằng cách làm tăng nguy cơ lôi kéo quân đội Nhật Bản và Mỹ vào bất kỳ chiến dịch nào như vậy.

Sự tham gia rộng rãi hơn của quốc tế vào cuộc tập trận Keen Sword có thể làm phức tạp thêm các tính toán của Bắc Kinh.

Hughes cho rằng sự tham gia của Philippines có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, vì nó cho thấy Nhật Bản và Mỹ đang mở rộng "chiến lược bức tường" của họ xa hơn về phía nam, dọc theo chuỗi đảo thứ nhất.

Ông Maslow cho rằng sự tham gia rộng rãi hơn là bằng chứng cho thấy một cấu trúc an ninh khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương đã "vượt ra ngoài ý nghĩa biểu tượng".

Matsuoka lưu ý rằng việc tham gia nhiều lần vào các cuộc tập trận như Keen Sword có thể giúp các lực lượng tham gia làm quen với nhau mà không buộc chính phủ của họ phải can thiệp vào vấn đề Đài Loan. Bà nói thêm, đối với Bắc Kinh, điều này có thể củng cố nhận thức rằng “một nhóm các quốc gia rộng lớn hơn đang được hội nhập” vào mạng lưới an ninh khu vực do Mỹ và Nhật Bản làm trung tâm.

Bên cạnh sự tham gia ngày càng mở rộng của nước ngoài, Keen Sword 27 cũng sẽ là cuộc tập trận đầu tiên kể từ khi Nhật Bản thành lập Bộ Chỉ huy Tác chiến Liên hợp thường trực vào tháng 3 năm ngoái.

Chương trình đã mở rộng từ 10 lĩnh vực đào tạo vào năm 2024 lên 15 lĩnh vực trong năm nay, bao gồm các thành phần riêng biệt về an ninh mạng, thông tin, không gian, điện từ và hoạt động phân tán.

Ông Murano cho biết sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa bộ chỉ huy mới và lực lượng Mỹ có thể khiến PLA lo ngại vì nó cho phép Nhật Bản và Mỹ cùng nhau xử dụng khả năng chống hạm và phòng không “ngay từ giai đoạn đầu của một cuộc khủng hoảng”.

Ông nói rằng, chiến thuật phân tán cũng đồng nghĩa với việc PLA “không thể chỉ tập trung vào Đài Loan”, mà phải “tìm kiếm, theo dõi và trấn áp nhiều mục tiêu nhỏ, cơ động”, điều này làm phân tán các nguồn lực giám sát và đạn dược, đồng thời kéo dài thời gian thực hiện chiến dịch xâm lược Đài loan của Trung quốc.

Tuy nhiên, các biện pháp được thiết kế để làm phức tạp việc lập kế hoạch của PLA cũng có thể làm sâu sắc thêm sự ngờ vực về mặt chiến lược.

Matsuoka cảnh báo rằng những động thái đó có thể bị Bắc Kinh hiểu là sự chuẩn bị cho xung đột, làm trầm trọng thêm vòng xoáy các biện pháp đối phó của Trung Quốc đại lục, và phản ứng của Nhật Bản và Mỹ.

Maslow lập luận rằng chu kỳ này cũng có thể khiến việc khai triển quân sự lặp đi lặp lại đến các đảo phía tây nam Nhật Bản trở nên thường xuyên hơn, từ đó củng cố thêm vai trò của chúng trong kế hoạch ứng phó khu vực của Tokyo.

Ông cho rằng, với bất kỳ đợt khai triển quân sự nào nữa trong khu vực, “căng thẳng an ninh với Trung Quốc chắc chắn sẽ leo thang”.

Hughes cho biết, bất chấp những lo ngại ở Tokyo về các cam kết an ninh của Washington dưới thời Tổng thống Mỹ Donald Trump, khía cạnh quân sự của liên minh lại cho thấy một câu chuyện khác.

Ông nói: "Bản chất của việc lập kế hoạch và khả năng tương tác bên trong liên minh Mỹ-Nhật chỉ đang ngày càng được thắt chặt và hội nhập hơn nữa."

--------------------

_ Gabriel Dominguez là một nhà báo kỳ cựu chuyên về quốc phòng, đưa tin về an ninh, quân sự và địa chính trị khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Các bài báo của ông tập trung chủ yếu vào hiện đại hóa quân sự của Trung Quốc, chính sách quốc phòng của Nhật Bản và những diễn biến an ninh đang thay đổi trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

_ Trần H Sa lược dịch từ South China Morning Post....09/10/2016.