TRẦN H SA

Tác giả  Alex Leary, Josh Dawsey, Lingling Wei, Thomas Grove ....19/10/2026....The Wall Street Journal via MS N.

Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đề xuất rằng ông ta, Tổng thống Trump và lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ gặp nhau vào tháng tới để bàn về Ukraine nhằm đàm phán chấm dứt cuộc xung đột kéo dài bốn năm theo hướng có lợi cho Moscow, theo những người quen thuộc với các cuộc thảo luận.

Kế hoạch này thể hiện nỗ lực của Putin nhằm tận dụng mối quan hệ ấm lên giữa Trump và nhà lãnh đạo Nga, điều đã khiến Ukraine và các đồng minh của Washington và châu Âu lo ngại. Một hội nghị thượng đỉnh như vậy - mà không có sự tham gia của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky - sẽ là điều chưa từng có và sẽ khiến các thủ đô châu Âu cũng như xa hơn nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo.

Theo một cựu sĩ quan tình báo Nga được thông báo về vấn đề này, Putin đã đề cập đến ý tưởng này trong một cuộc gọi điện thoại ngày 9 tháng 10 với Trump, . Cuộc trò chuyện đó cũng dẫn đến một thỏa thuận để Mỹ mua nhiên liệu diesel của Nga và tạo điều kiện cho việc bán nó trên thị trường toàn cầu.

Phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov xác nhận rằng các cuộc thảo luận về một cuộc gặp tiềm năng đang diễn ra.

Ông nói với The Wall Street Journal, "Hiện chưa có sự hiểu biết rõ ràng về cuộc họp hay chương trình nghị sự tiềm năng của nó, mặc dù cả ba bên đều thừa nhận khả năng có thể diễn ra một cuộc gặp như vậy.”

Một quan chức cấp cao của Mỹ cho biết Trump chưa đồng ý với hội nghị thượng đỉnh như vậy. Tuy nhiên, quan chức này cho biết tổng thống có thể tiếp nhận ý tưởng này, dựa trên mong muốn thực hiện lời hứa trong chiến dịch tranh cử nhằm giải quyết chiến tranh. Trump đã nói rằng cuộc chiến sẽ kết thúc ngay trong "ngày đầu tiên" của nhiệm kỳ mới, nhưng hiện tại ông đã sắp trải qua gần hai năm tại vị.

Vào hôm thứ Hai, ngoại trưởng Marco Rubio  dường như xác nhận các cuộc thảo luận vẫn đang tiếp tục. "Tôi nghĩ đã có những lời bàn về một cuộc gặp," ông nói với các phóng viên trong chuyến thăm Samarkand, Uzbekistan. "Tôi không biết, mọi thứ đã được hoàn tất hay chưa."

Theo những người am hiểu các cuộc thảo luận, Điện Kremlin đã đề xuất tổ chức đối thoại ba bên, bên bên lề hội nghị thượng đỉnh Hợp tác Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương sắp tới,  cuộc gặp gỡ đó diễn ra vào ngày 18 và 19 tháng 11 tại Thâm Quyến, trung tâm công nghệ phía nam Trung Quốc.

Bộ trưởng Ngoại giao Ukraine bác bỏ ý tưởng tổ chức hội nghị thượng đỉnh hòa bình mà không có Kyiv, nói rằng điều đó sẽ "khuyến khích Putin tiếp tục chiến tranh."

"Chừng nào hắn còn tiếp tục gây ra nỗi kinh hoàng này, sẽ không có chỗ cho hắn ở bất kỳ bàn đàm phán nào," Andrii Sybiha viết hôm thứ Hai trên X.

Một cuộc đối thoại ba bên tiềm năng trên đất Trung Quốc sẽ đánh dấu một bước tiến lớn đối với Tập trong nỗ lực nâng cao vai trò của Trung Quốc như một người trung gian ngoại giao, theo các nhà phân tích nghiên cứu Trung Quốc. Các quan chức Nga đã đề xuất ý tưởng này với Bắc Kinh thông qua các kênh ngoại giao và phía Trung Quốc đã cho biết họ sẽ không phản đối nếu Trump đồng ý, theo những người thân cận với các cuộc thảo luận gần đây giữa Moscow và Bắc Kinh.

"Trung Quốc muốn được xem là trung tâm của các cường quốc lớn, và có thể là trung gian giữa Mỹ và Nga," Yun Sun, giám đốc chương trình Trung Quốc tại Trung tâm Stimson, một viện nghiên cứu ở Washington, cho biết.

Tòa Bạch Ốc từ chối bình luận. Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington không phản hồi yêu cầu bình luận.

Putin đã từng đề xuất một hội nghị thượng đỉnh ba bên với cả Trump và Tập trong những dịp trước đây, cựu sĩ quan tình báo Nga cho biết. Tuy nhiên, lần này nó xảy ra trong bối cảnh vận mệnh của Moscow với Washington đang có sự thay đổi đáng kể.

Trump vừa đạt được thỏa thuận với Putin để mua dầu diesel Nga nhằm giảm giá nhiên liệu – yếu tố vốn đang kìm hãm nền kinh tế Mỹ và gây bất lợi cho triển vọng của đảng Cộng hòa trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Vào hôm thứ Sáu, Trump đã ngừng thực hiện các lệnh trừng phạt dự kiến áp đặt lên Nga theo dự luật lưỡng đảng mà ông đã ký tháng trước, khiến các nhà lập pháp, bao gồm một số đồng minh của ông, chỉ trích.

Quan chức cấp cao Tòa Bạch Ốc cho biết Trump đã đưa ra quyết định sau khi thấy ít có lựa chọn tốt khác để giảm giá dầu.

Sự đồng thuận của các chuyên gia năng lượng cho rằng cuộc chiến Iran là nguyên nhân chính khiến giá dầu diesel tăng và lượng nhiên liệu Nga hứa sẽ không làm thị trường thay đổi nhiều.

Cùng lúc đó, Trump lại thể hiện sự thất vọng mới đối với Zelensky, nói rằng nhà lãnh đạo Ukraine phải ngừng các cuộc tấn công vào các nhà máy lọc dầu của Nga và gợi ý rằng Ukraine cần một tổng thống mới. Trong khi đó, nỗ lực do Mỹ dẫn đầu nhằm làm trung gian chấm dứt chiến tranh phần lớn đã bị đình trệ.

Trong một bài đăng trên Truth Social vào hôm Chủ nhật, Trump đã nhắm vào Zelensky, sau vụ Ukraine tấn công một nhà máy lọc dầu ở quê nhà St. Petersburg của Putin vào đầu ngày. Ông cáo buộc lãnh đạo Ukraine nhắm vào các nhà máy lọc dầu diesel của Nga và nói rằng ông Zelensky "không muốn kết thúc cuộc chiến này, và có lẽ chưa bao giờ muốn như vậy”. 

Trump nói ông đang trì hoãn việc áp đặt các lệnh trừng phạt vì không muốn đẩy Nga ra khỏi bàn đàm phán. "TÔI MUỐN CUỘC CHIẾN NÀY KẾT THÚC!" ông viết.

Moscow xem khả năng đối thoại ba bên là cách củng cố tư cách Nga là thành viên trong câu lạc bộ các cường quốc toàn cầu, vị thế mà Putin đã theo đuổi kể từ khi ông gia nhập Điện Kremlin hồi năm 2000. Mô hình này cũng loại bỏ châu Âu khỏi tiến trình - khu vực mà Điện Kremlin coi là rào cản chính ngăn cản họ giành chiến thắng tại Ukraine.

Cựu sĩ quan tình báo Nga cho biết Putin nuôi tham vọng lớn - dù không thực tế - rằng mô hình ba bên này sẽ giống như một hội nghị Yalta thứ hai, nơi mà thế giới được phân chia thành các phạm vi ảnh hưởng.

Ngay cả khi Tập và Trump khó có thể đồng ý với kịch bản đó, hình ảnh các nhà lãnh đạo Mỹ, Nga và Trung Quốc đàm phán số phận của một quốc gia vẫn sẽ là một tín hiệu đầy sức nặng. Tại Đài Bắc, điều này có thể làm gia tăng nỗi lo rằng tương lai của Đài Loan một ngày nào đó cũng có thể bị thương lượng trong một diễn đàn tương tự - đặc biệt khi Bắc Kinh chưa bao giờ từ bỏ việc xử dụng vũ lực để đưa hòn đảo dân chủ tự trị này nằm dưới quyền kiểm soát của mình.

Hội nghị thượng đỉnh không phải là không có rủi ro đối với Tập. Các quan chức Trung Quốc lo ngại việc một màn trình diễn địa chính trị như vậy có thể lấn át kế hoạch xử dụng APEC như một minh chứng cho vai trò của Trung Quốc trong khu vực, một số người thân cận với các cuộc thảo luận cho biết.

Các nguồn tin cho biết, ông Tập đang cố gắng đi trên một ranh giới mong manh giữa việc tiếp tục ủng hộ Putin và duy trì quan hệ kinh tế của Trung Quốc với châu Âu. Một cuộc gặp ba bên như thế này có thể khiến Trung Quốc bị cuốn trực tiếp vào cuộc xung đột Ukraine và kích động phản ứng dữ dội từ các thủ đô châu Âu vốn đã cảnh giác với xu hướng nghiêng về Moscow của Bắc Kinh.

---------------

_ Tác giả  Alex Leary, Josh Dawsey, Lingling Wei, Thomas Grove .......

_ Trần H Sa lược dịch từ The Wall Street Journal via MS N. .....19/10/2026.