TRẦN H SA

Tác giả Joe Miller tại Washington... 10/10/2026....Financial Times.

Vào tháng này, tại phòng khiêu vũ của khách sạn Ritz-Carlton ở Washington, các đảng viên Cộng hòa đã tập trung để vinh danh một vị tổng thống được yêu mến, người đã thực hiện "cuộc trở lại chính trường vĩ đại nhất".

Nhưng sự ngưỡng mộ của đám đông - phần lớn là những người ủng hộ phong trào MAGA - lại không dành cho Donald Trump; thay vào đó, họ lại tung hô Richard Nixon .

Với sự trợ giúp của những người có tầm ảnh hưởng thuộc thế hệ Z, hình ảnh vị tổng thống Mỹ từng bị buộc phải từ chức hơn 50 năm trước đang được phe cánh hữu nhanh chóng phục hồi danh tiếng, thậm chí cả phó tổng thống JD Vance cũng kêu gọi những người ủng hộ đánh giá lại di sản của ông Nxon. 

“Nếu vụ Watergate xảy ra vào ngày mai, nó có lẽ chỉ là một tin tức nóng hổi trong vòng 12 tiếng đồng hồ mà thôi," Vance nói hồi tháng Sáu, đề cập đến vụ bê bối nghe lén và chi tiền bịt miệng dẫn đến việc Nixon bị phế truất khỏi chức vụ. “Ý nghĩ rằng nó có thể lật đổ một nhiệm kỳ tổng thống là điều điên rồ”.

Trên mạng xã hội, các video "Nixonmaxxing" (tối ưu hóa Nixon), xử dụng những đoạn trích từ các bài phát biểu hoặc tư liệu lưu trữ của Nixon - đôi khi được lồng nhạc hip-hop - đang thu hút hàng triệu lượt xem đầy ngưỡng mộ. Trong  thế giới thực, mũ lưỡi trai Nixon đang trở thành một phụ kiện thời trang phổ biến tại các bữa tiệc của phe cánh hữu ở Washington D.C. và nhiều nơi khác. 

Đối với nhiều người hâm mộ sự hiện đại của ông, những chính sách quan trọng nhất của Nixon, như chính sách hòa hoãn với Liên Xô, việc trấn áp luật pháp và trật tự, và nền kinh tế theo chủ nghĩa dân tộc, là tiền thân của chủ nghĩa “Nước Mỹ trên hết” và cần được đánh giá lại.

Tháng trước, Bộ Tư pháp của chính quyền Trump đã đẩy mạnh hơn nữa làn sóng khôi phục hình ảnh Nixon, bằng cách tiến hành một cuộc rà soát  - được tờ Wall Street Journal đưa tin đầu tiên -  về cách thức các luật sư liên bang trong "Đội ngũ Công tố viên Đặc biệt vụ Watergate" đối xử với cựu tổng thống và các đồng minh của ông.

Mặc dù luôn có một số người bảo thủ tin rằng vị tổng thống thứ 37 của Mỹ đã bị buộc phải rời khỏi Tòa Bạch Ốc  một cách bất công - Roger Stone, một trong những cố vấn chính trị tâm phúc, thân cận nhất của Trump, có một hình xăm lớn của Nixon trên lưng - nhưng phần lớn sự hồi sinh gần đây đang được thúc đẩy bởi các nhân viên am hiểu truyền thông tại Quỹ Richard Nixon có trụ sở tại California.

Quỹ này, được thành lập vào những năm 1980, hiện do Jim Byron, 33 tuổi, điều hành. Năm 2023, anh này đã thuê giám đốc marketing trẻ tuổi Chris Barber, người đứng sau phần lớn nội dung lan truyền về Nixon trên mạng.

Barber nói, “Chúng ta đang chứng kiến ​​sự quan tâm trở lại đối với Tổng thống Nixon… bởi vì mạng xã hội và các phương tiện truyền thông thay thế đang mang đến cho khán giả cơ hội mới, được nghe giọng nói của ông - thường là lần đầu tiên - về những vấn đề từ 50 năm trước mà vẫn còn rất phù hợp và có sức ảnh hưởng đến ngày nay,”.

Ông nói thêm rằng mặc dù quỹ đã thành công trong việc thu hút giới trẻ trên mạng, nhưng họ “đang tận dụng sự quan tâm mới này để khuyến khích mọi người tìm hiểu sâu hơn thay vì chỉ xem các lan truyền trên mạng xã hội  và khám phá toàn bộ sự nghiệp… và tầm ảnh hưởng của ông Nixon trong suốt nhiều thập kỷ.”

Một phần trong quá trình phục hồi danh tiếng của Nixon xuất phát từ việc đánh giá lại những hành vi sai trái bị cáo buộc của ông - và niềm tin rằng ông là mục tiêu của chính “thế lực ngầm” đã cố gắng chứng minh Trump thông đồng với người Nga, trong thời gian chuẩn bị cho cuộc bầu cử năm 2016. 

Nghị sĩ đảng Cộng hòa Riley Moore, người đang vận động để một tàu sân bay được đặt theo tên cựu tổng thống, cho biết. “Mọi người giờ đây đang dần biết đến sự thật… Richard Nixon hoàn toàn bị lật đổ khỏi chức vụ và bị gài bẫy,” 

Lối suy nghĩ này đã khiến chính quyền Trump xem xét lại cách Nixon được đối xử trong cuộc điều tra Watergate. Tháng trước, Văn phòng Trách nhiệm Nghề nghiệp của Bộ Tư pháp đã mời cựu nhân viên của Nixon, Geoff Shepard, tác giả cuốn sách "Âm mưu Nixon" , đến trình bày một bài thuyết trình dài hai tiếng đồng hồ, về việc ông chủ cũ và các đồng minh của ông đã bị nhắm mục tiêu một cách bất hợp pháp như thế nào.

Theo các tài liệu mà ông đăng tải trực tuyến, Shepard hy vọng Bộ Tư pháp sẽ ra trát tòa và yêu cầu hủy bỏ các bản án chống lại những kẻ đồng phạm của Nixon - trong đó chỉ rất ít còn người sống - "vì hành vi sai trái của bên công tố và thẩm phán".

Bộ Tư pháp cho biết ông Shepard được các luật sư mời đến thuyết trình, "nhờ chuyên môn và kiến ​​thức uyên bác của ông về vụ Watergate", nhưng nhấn mạnh rằng bài thuyết trình "không cấu thành một cuộc điều tra".

Bất kể Nixon có được minh oan trong vụ Watergate hay không, các chính sách của ông ta đang được phe bảo thủ khôi phục lại.

Tại Hội nghị thượng đỉnh về Chiến lược Tổng thể ở Washington DC, do Quỹ Nixon tổ chức trong tháng này, các nhà lập pháp và tư tưởng gia thuộc đảng Cộng hòa đã đồng loạt ca ngợi "kế hoạch hành động" của cựu tổng thống đối với Trung Đông, sự tập trung của ông vào "sự tự túc về năng lượng của Mỹ" và "lập trường chống lại giới truyền thông" về cuộc chiến tranh Việt Nam.

Sự trỗi dậy của Trump cũng giúp những người hoài cổ về Nixon củng cố lập luận của họ. Một số người tham dự hội nghị thượng đỉnh — những người yêu cầu giấu tên — nói với tờ Financial Times rằng các vụ bê bối tham nhũng trong các nhiệm kỳ tổng thống gần đây đã khiến vụ Watergate trở nên mờ nhạt và không đáng kể.    

Về mặt tích cực, Moore cho biết ông nhận thấy “rất nhiều điểm tương đồng” giữa Nixon và Trump, bao gồm cả việc ưa chuộng thuế quan và “hướng trở lại với người lao động Mỹ”. Ông lưu ý rằng cả hai người đều được Liên đoàn Lao động Quốc tế Teamsters ủng hộ.

Đối với những người hâm mộ Nixon khác có mặt tại hội nghị thượng đỉnh, "phong thái" và tầm ảnh hưởng chính trị của cựu tổng thống là sức hút chính của ông. 

 Brendan Boreth, một thành viên của Hội Cộng hòa sinh viên ở Montana, người đã đến tham dự sự kiện, cho biết,  “Tôi không nghĩ rằng thế hệ Z đột nhiên quan tâm đến Nixon vì chính sách hòa hoãn hay vì Điều khoản IX [cấm phân biệt đối xử về giới tính trong các tổ chức nhận tài trợ liên bang] hay bất cứ lý do nào khác. Tôi nghĩ đó là vì những gì ông ấy đại diện, như một tinh thần chiến đấu của người Mỹ.”

Một đoạn phim nổi tiếng về việc tôn vinh Nixon cho thấy Don Draper, nhân vật chính lịch lãm trong chương trình truyền hình Mad Men , ca ngợi Nixon là "một người tự lập... người đã trở thành phó tổng thống Hoa Kỳ sau sáu năm   rời hải quân".

Vance, người từng nói ông thấy một phần bản thân mình trong Nixon, cũng đã ca ngợi tài năng chính trị của cựu tổng thống trước vụ Watergate. Vance chỉ ra rằng Nixon đã thắng ở 49 tiểu bang trong một cuộc bầu cử và đã có một màn lội ngược dòng ngoạn mục sau khi thất bại vào năm 1960, và không giành được chức thống đốc ở bang California quê nhà của ông vào năm 1962. 

Một người tham dự hội nghị thượng đỉnh tháng này,  Austin Pierce sinh viên 21 tuổi, cho biết "chủ nghĩa trái chiều " trong số các bạn đồng trang lứa là một phần nguyên nhân dẫn đến sự bàn tán về Nixon.

Nhưng chìa khóa cho sự hồi sinh của cựu tổng thống, ông nói thêm, là di sản của ông trước đây "là sản phẩm của vụ Watergate và toàn bộ cơn sốt truyền thông lúc đó" và "thế hệ đã sống qua thời kỳ đó đang dần qua đời". 

Pierce nói về thế hệ bùng nổ dân số ( chỉ thế hệ những người sinh ra trong khoảng thời gian từ năm 1946 đến năm 1964), “Họ có tầm ảnh hưởng ít hơn. Họ ít chi phối hơn trong các cuộc thảo luận công khai của chúng ta… Chúng ta có thể nhìn nhận chính quyền đó một cách rõ ràng và công bằng hơn, và chúng ta có thể đánh giá nó một cách khách quan và công bằng hơn.”

----------------

_ Tác giả Joe Miller tại Washington... 

_ Trần H Sa lược dịch từ .Financial Times....11/10/2026...