TRẦN H SA

Người Israel đã đi bầu đông đảo vào hôm thứ Ba để tham dự một cuộc bầu cử được xem là một trong những cuộc bầu cử quan trọng nhất trong lịch sử đất nước - và họ vẫn chưa biết ai đã thắng.

Khoảng 77% cử tri đủ điều kiện của Israel đã bỏ phiếu, mức cao nhất trong hơn hai thập kỷ, để quyết định có nên trao thêm nhiệm kỳ cho Thủ tướng Benjamin Netanyahu và liên minh của ông, hay trao quyền cho một phe đối lập lỏng lẻo do cựu tư lệnh Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF), Gadi Eisenkot lãnh đạo.

Hầu hết các phiếu bầu đều đã được kiểm, và chưa có người chiến thắng rõ ràng nào xuất hiện. Kết quả hiện tại cho thấy khối của Netanyahu có khả năng sẽ giành khoảng 54 ghế, khối của Eisenkot khoảng 48 ghế, và hai đảng Ả Rập dự kiến sẽ giành được 18 hoặc 19 ghế còn lại. Chưa có người chiến thắng rõ ràng, Israel dường như đang rơi vào bế tắc chính trị.

Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo? Trước hết, quá trình kiểm phiếu vẫn tiếp tục. Kết quả chính thức có thể sẽ chưa hoàn tất cho đến thứ Sáu. Nhưng rồi đến nhiệm vụ phức tạp là thành lập chính phủ.

Trong hệ thống chính trị của Israel, một đảng cần sự ủng hộ từ ít nhất 61 nghị sĩ để điều hành đất nước. Khi kết quả được hoàn tất, tổng thống Israel sẽ giao nhiệm vụ thành lập chính phủ cho ứng cử viên có khả năng tập hợp được đa số ghế nhất. Nhưng cả Netanyahu và Eisenkot đều gặp khó khăn trong việc tạo dựng thế đa số. Họ cần các thỏa thuận - và có thể cần phải đưa ra các nhượng bộ chính sách đáng kể - với các đảng khác, nhưng những khác biệt sâu sắc về ý thức hệ khiến điều đó trở nên khó khăn.

Điều đó có thể khiến các đảng của người Ả Rập đóng vai trò then chốt. Công dân Ả Rập chiếm khoảng một phần năm dân số Israel, và họ đã đi bầu với số lượng kỷ lục vào hôm thứ Ba, ở hầu hết các thành phố có đa số người Ả Rập, tỷ lệ đi bầu tăng năm điểm phần trăm so với năm 2022. Hai đảng chính do người Ả Rập lãnh đạo, Ra'am, một đảng Hồi giáo bảo thủ, và Joint List (một liên minh rộng lớn gồm các đảng Ả Rập theo đường lối trung dung và trung tả) – có thể giành được tới 19 ghế, một con số kỷ lục so với 10 ghế trong quốc hội khóa trước.

Nhưng cả Netanyahu lẫn Eisenkot đều không muốn hợp tác với họ. Đối với Netanyahu, các lãnh đạo đảng Ả Rập đã từng kêu gọi cử tri lật đổ ông; và việc hợp tác với họ có nguy cơ làm mất lòng các đối tác liên minh cực hữu của ông ta. Đối với Eisenkot, có lẽ ông sẽ phải nhượng bộ trong các vấn đề về an ninh, chính sách đối ngoại và công tác cảnh sát tại các thành phố của người Ả Rập - một động thái có thể khiến chính các đồng minh của ông quay lưng.

Arie Kacowicz, giáo sư quan hệ quốc tế tại Đại học Hebrew Jerusalem, cho biết, "Có một kịch bản táo bạo là  Eisenkot sẽ trình bày một chính phủ thiểu số để giành được sự tín nhiệm tại Knesset (Quốc hội Israel). Nhưng ông ấy cần sự ủng hộ tích cực của ít nhất một, nếu không muốn nói là hai đảng Ả Rập".

Nếu không bên nào đạt được đa số, Israel có thể bước vào một cuộc bầu cử khác, với Netanyahu vẫn giữ chức thủ tướng lâm thời trong thời gian chờ đợi. Điều này không phải là chưa từng có: Israel đã tổ chức năm cuộc bầu cử từ năm 2019 đến 2022 do một bế tắc tương tự.

Điều này có ý nghĩa gì đối với các vấn đề bên ngoài Israel? Một bế tắc chính trị kéo dài có thể làm phức tạp phản ứng của Israel đối với các thách thức ở chính sách đối ngoại - từ Iran, đến Hezbollah ở Lebanon, đến Hamas ở Gaza. Netanyahu có thể tiếp tục tại vị, nhưng với tư cách là thủ tướng lâm thời – người có thẩm quyền hạn chế và chắc chắn không có đủ sự ủy nhiệm để điều hành đất nước. Điều đó có thể khiến các quyết định ngoại giao và an ninh quan trọng trở nên khó khăn hơn, đặc biệt khi Israel đang cố gắng hàn gắn các mối quan hệ vốn đã rạn nứt với châu Âu và những đồng minh cũ khác. Bất kể ai, nếu có, đứng ra thành lập chính phủ, họ có thể bị phân tâm bởi chính trị nội bộ và lo lắng liên minh của mình sẽ tan rã.

Hiện tại, người Israel đã bỏ phiếu. Nhưng họ có thể phải chờ một thời gian để biết ai sẽ lãnh đạo họ.

-------------

_ Tác giả  Will Fitzpatrick...

_ Trần H Sa lược dịch từ .Gzero Media... 29 tháng 10 năm 2026. ..