TRẦN H SA

Tác giả Jamie Smyth ở New York và Max Seddon ở Berlin... 24/10/2026.... Financial Times.

Cựu giám đốc điều hành của một dự án xuất khẩu khí đốt trị giá 25 tỷ đô la Mỹ đã cáo buộc tập đoàn năng lượng khổng lồ Novatek của Nga bí mật kiểm soát dự án, dẫn đến việc hàng loạt lãnh đạo công ty của Mỹ từ chức vì lo ngại vi phạm lệnh trừng phạt của Mỹ.

Công ty này, Polar Train LNG, đang phát triển một trạm xuất khẩu khí đốt ở North Slope, Alaska, một phần trong sáng kiến ​​của chính quyền Trump nhằm mở rộng xuất khẩu năng lượng của Mỹ sang châu Á, và củng cố vị thế của nước này trên thị trường năng lượng toàn cầu.

Dự án được khởi động với sự tham gia của Gentry Beach, một nhà đầu tư có quan hệ với gia đình Donald Trump. Theo những người quen thuộc với các cuộc thảo luận, dự án này cũng đã được đề cập trong các cuộc đàm phán cấp cao giữa Washington và Moscow về các thỏa thuận kinh doanh tiềm năng, có thể giúp chấm dứt chiến tranh của Nga ở Ukraine

Polar LNG được khởi động vào tháng 3 với kế hoạch tái xử dụng một trạm xuất khẩu khí đốt của Novatek đang được xây dựng dở dang, để lắp đặt tại Alaska. Công ty đã xin phép các cơ quan trừng phạt của Mỹ tại Bộ Tài chính để đàm phán với tập đoàn Nga nhưng vẫn chưa nhận được sự chấp thuận.

Joel Riddle - người Mỹ - giám đốc điều hành của Polar LNG, nói với tờ Financial Times rằng ông phát hiện ra Novatek đã tài trợ cho dự án và điều hành hoạt động của nó trước khi có được sự chấp thuận cần thiết. Ông đã từ chức vào tháng 9, tiếp theo đó là gần như toàn bộ đội ngũ lãnh đạo cao cấp cũng từ chức, bao gồm cả giám đốc tài chính Dan Chandra, phó chủ tịch điều hành Jim Smith và quản lý thực thi Jody Trantham.

Những cáo buộc này đặt ra câu hỏi về mức độ mà các lợi ích thương mại của Nga đang tìm cách thâm nhập vào ngành năng lượng của Mỹ, trước khi có bất kỳ thỏa thuận nào được ký kết. Những cáo buộc này có nguy cơ kéo một dự án năng lượng chiến lược quan trọng của Mỹ vào trong mối quan hệ căng thẳng giữa Washington và Moscow, bất chấp sự thay đổi đột ngột theo hướng có lợi cho Nga của chính quyền Trump .

Công ty Polar LNG cho biết trong một tuyên bố rằng Riddle là một “nhân viên bất mãn” và đã bị sa thải khỏi công ty. Công ty này khẳng định “Các hoạt động phát triển đang được tiến hành hoàn toàn tuân thủ luật pháp hiện hành của Hoa Kỳ”.

Một quan chức Tòa Bạch Ốc cho biết: “Vấn đề này mới chỉ được đề cập một cách tổng quát và ngắn gọn với chính quyền, chứ chưa có cuộc thảo luận chi tiết nào diễn ra.”

Trong một tuyên bố, Novatek cho biết họ đã đồng ý cấp cho Tech Wave Industrial Projects Management có trụ sở tại Abu Dhabi quyền xử dụng công nghệ của họ ở Alaska và đã ký một biên bản ghi nhớ vào tháng 4 với Polar Train khi Riddle còn là giám đốc điều hành của công ty này.

 Novatek cho biết, “Để thực hiện một dự án quy mô lớn như vậy, cần phải có sự chấp thuận cần thiết từ các nhà chức trách của Mỹ và Nga.”

Một quan chức Bộ Tài chính Mỹ nói: “Mặc dù chúng tôi không bình luận về các cáo buộc vi phạm lệnh trừng phạt, nhưng chúng tôi xem xét các vi phạm tiềm tàng một cách cực kỳ nghiêm túc.”

Novatek đã phát triển một cơ sở xuất khẩu khí đốt trên bờ biển phía bắc Siberia của Nga - Arctic LNG 2 - dự kiến ​​sẽ sản xuất gần 20 triệu tấn khí đốt hóa lỏng (LNG) mỗi năm. Nhưng nó đã bị Bộ Tài chính Mỹ đưa vào danh sách đen vào năm 2023 như một phần của gói bao gồm hàng trăm mục tiêu bị trừng phạt do chính quyền Biden áp đặt, để trừng phạt Nga vì cuộc xâm lược Ukraine, và Arctic LNG 2 đã gặp khó khăn trong việc đi vào hoạt động đầy đủ.

Các nguồn tin cho biết., theo các điều khoản đang được đàm phán giữa Mỹ và Nga, Novatek sẽ cung cấp chuyên môn của mình nhằm giúp xây dựng cơ sở này ở Alaska, để đổi lấy việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với Arctic LNG 2.

Novatek tuyên bố: “Chúng tôi bác bỏ mọi cáo buộc thiếu thiện chí từ bên thứ ba cho rằng, việc tiếp cận giải pháp của chúng tôi phụ thuộc vào việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với Dự án Arctic LNG 2. Novatek tập trung vào việc xử dụng công nghệ của mình tại Alaska và xem cơ hội này là một dự án độc lập và tự cung tự cấp.”

Riddle, một cựu kỹ sư của ExxonMobil được tuyển dụng để lãnh đạo dự án Polar LNG, cho biết ban đầu ông tin rằng dự án được tài trợ bởi Beach - một nhà đầu tư có quan hệ với gia đình Donald Trump - và Tech Wave - có trụ sở tại Abu Dhabi, thủ đô của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) . Công ty này do các doanh nhân người Na Uy Rajeev Lehar và Bjørn Gundersen điều hành; Gundersen trước đây từng làm việc cho Novatek. Tech Wave không phản hồi yêu cầu bình luận.

Khi dự án bắt đầu hình thành, Riddle cho biết ông biết được rằng Beach không đầu tư vào dự án và không phải là cổ đông, quan chức hay giám đốc của công ty. Khi nhu cầu tài chính tăng cao, ông cho biết ông nhận ra rằng Novatek đang cung cấp vốn.

Riddle nói, “Tôi đã từ chức giám đốc điều hành của Polar LNG vì tôi cảm thấy không thoải mái khi công ty Novatek của Nga tài trợ và cuối cùng kiểm soát định hướng chiến lược của công ty”.

“Việc xây dựng một nhà máy khí đốt hóa lỏng (LNG) ở Alaska là một dự án rất chiến lược đối với Hoa Kỳ, và với tư cách là một người yêu nước, tôi cảm thấy dự án này cần được phát triển bằng công nghệ của Hoa Kỳ và được tài trợ bởi các nhà đầu tư Hoa Kỳ, chứ không phải một công ty Nga.”

Beach không phản hồi yêu cầu bình luận.

Novatek cho biết: “Theo như chúng tôi biết, ông G. Beach là một cán bộ đương nhiệm của công ty mẹ Polar Eagle LNG LLC, và hiện không có liên quan gì đến dự án hoặc Polar Train LNG LLC/Polar Eagle LNG LLC.”

Các tin nhắn WhatsApp mà FT thu được cho thấy Denis Solovyov, một giám đốc điều hành cấp cao và là thành viên hội đồng quản trị của Novatek, đang thảo luận về việc tài trợ cho dự án và cố gắng "đẩy nhanh quá trình chuyển tiền" cho Polar Train LNG.

Khi gói trừng phạt mới do cố thượng nghị sĩ Lindsey Graham đề xuất được Quốc hội thông qua, Riddle đã tìm kiếm ý kiến ​​từ hãng luật Baker Botts của Mỹ để đánh giá rủi ro mà chiến lược của công ty mang lại. Ông cũng tìm kiếm lời khuyên về rủi ro bị trừng phạt do vai trò của Gundersen với tư cách là nhà đầu tư cuối cùng được đề xuất trong dự án Polar LNG, do mối quan hệ của ông ta với Novatek của Nga.  

Trong ý kiến ​​của mình, Baker Botts cho biết các cơ quan của Mỹ “dường như xem việc ông Gundersen được đề xuất tham gia vào dự án này là tiềm ẩn những lo ngại về lệnh trừng phạt liên quan đến Nga”.

Ngày 19 tháng 9, một ngày sau khi dự luật trừng phạt theo tên Lindsey Graham được Quốc hội thông qua, Riddle đã đệ đơn từ chức lên Gundersen.

Sau khi ông Riddle từ chức, Polar LNG đã bổ nhiệm Tim Talkington, cựu giám đốc điều hành chi nhánh Nga của Goldman Sachs, làm giám đốc điều hành tạm quyền. Ông Talkington không trả lời yêu cầu bình luận.

Polar LNG cho biết trong một tuyên bố rằng TechWave đã cung cấp tài chính cho Polar LNG và “đã bắt đầu công việc thiết kế kỹ thuật sơ bộ với sự tham gia của các nhà thầu Mỹ”, tuyên bố cho biết thêm, “Dự án đang tìm kiếm các nhà đầu tư và đối tác thực hiện người Mỹ”.

Quan hệ Mỹ-Nga gần đây ấm lên cho thấy Washington vẫn có thể ủng hộ dự án Polar LNG. Tháng này, Trump đã viện dẫn điều khoản miễn trừ trong Đạo luật Graham, giúp Moscow tránh khỏi các biện pháp trừng phạt kinh tế. Ông cũng đạt được thỏa thuận với Vladimir Putin để nhập khẩu hàng triệu tấn dầu diesel của Nga vào Mỹ.

-----------------

_ Tác giả Jamie Smyth ở New York và Max Seddon ở Berlin...(Thông tin bổ sung từ Harry Dempsey tại Tokyo)

_ Trần H Sa lược dịch từ  Financial Times...... 24/10/2026.....