TRẦN H SA

Tá́c giả Annie Correal và David Ovalle ....Ngày 25 tháng 7 năm 2026 ...The New York Times via Dnyuz.

Tại Miami, Abelardo De La Espriella đã sống trong thế giới mờ ám của các luật sư "công tử bột" — những luật sư bào chữa với giá ngất ngưỡng giúp các bị cáo buôn ma túy ở Mỹ Latinh và những người khác tránh được các bản án nghiêm khắc, bằng cách biến họ thành người cung cấp thông tin hoặc nhân chứng cho chính phủ Hoa Kỳ.

Ông ta thuê một kẻ cựu buôn lậu người Colombia, kẻ mà theo hồ sơ tòa án đã giúp các luật sư Nam Florida tìm ra những việc kinh doanh như vậy.

De La Espriella, một luật sư có giấy phép hành nghề tại Colombia, thường xuyên trở về quê hương để gặp gỡ các khách hàng dính líu đến các vụ án tại Mỹ, bao gồm cả Alex Saab, một doanh nhân giàu có bị truy tố về tội rửa hàng triệu đô la thay mặt cho các lãnh đạo Venezuela.

Bản thân ông ta cũng bị các công tố viên liên bang giám sát khi họ điều tra vụ rửa tiền của ông Saab, theo năm người có kiến thức về cuộc điều tra ông Saab.

Giờ đây, De La Espriella, không từng có kinh nghiệm chính trị, đột nhiên trở thành tổng thống tiếp theo của Colombia, và hứa sẽ giúp chính quyền Trump leo thang cuộc chiến ma túy tầm khu vực chống lại những kẻ buôn lậu mà ông ta từng là trùm sò. 

Năm ngoái De La Espriella trở về Colombia, tái định hình mình như một ứng viên bảo vệ pháp luật và trật tự, quyết tâm lật đổ cánh tả và cầm nắm đấm sắt chống lại tội phạm cũng như các nhóm buôn bán vũ trang đang trỗi dậy của đất nước này. Sau khi nhận được sự ủng hộ của Tổng thống Trump, ông đã đắc cử vào tháng Sáu.

Mặc dù ở Miami, De La Espriella có một lối sống xa hoa với xe hơi sang trọng, máy bay riêng và bộ vest thiết kế của Ý, có thể được tài trợ một phần bởi khách hàng dính líu đến các vụ buôn lậu và rửa tiền, ông ta đã cam kết giúp ông Trump tiêu diệt "khủng bố ma túy", đánh bom các tàu bị cáo buộc vận chuyển ma túy và dẫn độ những kẻ bị buộc tội buôn lậu.

Quá khứ.

Trả lời các câu hỏi chi tiết về hoạt động của De La Espriella tại Miami, văn phòng tổng thống của ông ta cho biết trong một tuyên bố rằng các vấn đề "đã được thảo luận rộng rãi trong chiến dịch tranh cử tổng thống" và họ "không cho rằng việc xem xét lại là thích hợp."

Nhưng khi De La Espriella chuẩn bị nhậm chức vào tháng Tám, lãnh đạo phe đối lập mà ông ta đã đánh bại trong cuộc bầu cử, Iván Cepeda, đang yêu cầu câu trả lời về công việc và các mối quan hệ của De La Espriella tại Hoa Kỳ, kêu gọi những người ủng hộ tiến hành một "kháng cự ôn hòa" cho đến khi được cung cấp thông tin.

Và với việc thân chủ nổi tiếng nhất của ông ta, ông Saab, đang bị giam giữ tại Mỹ và chờ xét xử với cáo buộc làm kinh tài cho nhà cựu lãnh đạo Venezuela, Nicolás Maduro, nhiều câu hỏi về quá khứ của De La Espriella có thể xuất hiện.

De La Espriella từng bị các công tố viên liên bang ở Florida và New York điều tra khi họ tìm hiểu cách thức các khoản tiền bất hợp pháp của ông Saab di chuyển trong hệ thống tài chính Mỹ, theo năm người đã nói chuyện với The Times. Họ đã nói chuyện với điều kiện giấu tên để thảo luận về một vấn đề chính trị nhạy cảm.

Trọng tâm chính xác của cuộc điều tra  đó vẫn chưa rõ ràng. Nhưng nhân viên cũ của De La Espriella, kẻ cựu buôn lậu, đã nhận tội rửa tiền từ các tài khoản nước ngoài của ông Saab, vào khoảng năm 2017. Số tiền đó, theo các tài liệu tòa án, nhằm trả cho các luật sư của Saab, những người này đã bị bôi đen tên khỏi các tài liệu, không cho thấy các luật sư này là một phần của kế hoạch.

De La Espriella chưa bao giờ bị truy tố. Văn phòng của ông ta từ chối trả lời các câu hỏi liên quan đến Saab. Trong tuyên bố của mình, họ nói: "Tổng thống chưa bao giờ bị điều tra hay bị buộc tội trong bất kỳ vấn đề nào mà quý vị đề cập," đồng thời nói thêm, "Hành vi của ông ấy với tư cách là luật sư và công dân bình thường là hoàn toàn hoàn hảo."

Các nhà lập pháp Đảng Cộng hòa, bao gồm Thượng nghị sĩ Bernie Moreno của Ohio, cho biết ông ta đã được các quan chức Hoa Kỳ kiểm tra lý lịch. Dân biểu María Elvira Salazar của Florida phát biểu vào Ngày Bầu cử ở Colombia: "Abelardo De La Espriella không dính líu đến bất kỳ cuộc điều tra nào đang diễn ra ở Hoa Kỳ."

Bộ Tư pháp từ chối bình luận.

Người Trợ lý.

Khi De La Espriella chuyển đến Miami vào khoảng năm 2013 - theo bạn bè và đồng minh chính trị - ông ta đang tìm kiếm sự an toàn và một khoảng thời gian nghỉ ngơi thoát khỏi sự bảo vệ nghiêm ngặt mà công việc đầy rủi ro của ông ở Colombia đòi hỏi.

Nhưng cũng có những cơ hội sinh lợi. De La Espriella, người không có giấy phép hành nghề luật tại Florida, đã mở văn phòng tại Miami, tuyển dụng các luật sư có giấy phép hành nghề tại địa phương và bắt đầu dành thời gian với cựu trùm buôn ma túy, Jorge Luis Hernández.

Ông Hernández là một người săn khách hàng nổi tiếng, và các tài liệu tòa án cho biết ông từng làm trợ lý pháp lý tại nhiều công ty luật ở Nam Florida. Ông cũng từng làm việc cho De La Espriella, theo ba người đã nói chuyện với The Times. Một luật sư ở Florida, người cũng giấu tên để tránh bị trả thù, cho biết Hernández tự mô tả mình là trợ lý của ông De La Espriella.

Trong khi Hernández tham gia sâu vào cái gọi là thế giới bào chữa cho tội phạm ma túy, các tài liệu tòa án cho thấy ông này cũng là một người cung cấp thông tin lâu năm cho các cơ quan thực thi pháp luật liên bang, bao gồm cả Cơ quan Phòng chống Ma túy (DEA). Theo các hồ sơ đó, Hernández thừa nhận đã vận chuyển ma túy cho các chỉ huy bán quân sự thuộc cánh hữu từ Colombia, bằng các tàu cao tốc trước khi trở thành người cung cấp thông tin cách đây vài thập kỷ.

Lực lượng bán quân sự Colombia nổi lên để chiến đấu với du kích cánh tả, nhưng chính họ lại trở thành tai họa, buôn bán cocaine và gây ra những tội ác. Ngay từ đầu sự nghiệp, De La Espriella đã vận động cho việc đối xử với các nhóm bán quân sự như những tác nhân chính trị và bảo vệ các chính trị gia bị cáo buộc có liên hệ với các nhóm này.

De La Espriella đã thừa nhận rằng ông ta biết ông Hernández nhưng chưa công khai nói rằng họ đã làm việc cùng nhau.

Trong chiến dịch tranh cử, mối quan hệ của họ đã gây ra nhiều tranh luận. Những bức ảnh chụp hai người xuất hiện cùng nhau , và các nhà phê bình gọi De La Espriella là "luật sư của mafia," một biệt danh mà ông ta phản đối. Ông Cepeda đặt câu hỏi về sự phù hợp của ông với chức vụ sau bầu cử, nói rằng, "Abelardo De La Espriella vẫn duy trì mối liên hệ chặt chẽ với lực lượng bán quân sự Jorge Luis Hernández."

Khách hàng.

De La Espriella cho biết Saab đã đến gặp ông vào năm 2013 để xin giúp đỡ về "các vấn đề liên quan đến danh tiếng." Các nhà báo Venezuela và Colombia đã đặt câu hỏi về cách ông Saab, một doanh nhân Colombia tương đối ít được biết đến, lại có được hợp đồng của chính phủ Venezuela trị giá hơn 150 triệu đô la để cung cấp vật liệu cho chương trình nhà ở.

Hai người này có vẻ là một cặp đôi kỳ lạ. Trong khi Saab làm việc với các quan chức Venezuela, thì De La Espriella phản đối ông Maduro, cựu tổng thống độc tài của Venezuela, đến mức ông ta đã viết một cuốn sách vào năm 2018 để chứng minh cho vụ ám sát ông ta.

De La Espriella cho biết khi chính quyền Mỹ bắt đầu điều tra Saab, ông đã thúc giục ông này hợp tác và sắp xếp các cuộc gặp với các đặc vụ liên bang. Cuối cùng Saab từ chối, và gia đình ông này đã chạy trốn sang Venezuela vào năm 2018, sau khi các quan chức Colombia cho biết Saab đã được báo trước kế hoạch bắt giữ của chính quyền Colombia.

De La Espriella cho biết ông đã cắt đứt quan hệ với ông Saab vào năm 2019, sau khi chính quyền Hoa Kỳ truy tố Saab và áp đặt các biện pháp trừng phạt — với tư cách là thường trú nhân Hoa Kỳ, ông không thể đại diện hợp pháp cho người đang đối mặt với các lệnh trừng phạt do không có giấy phép.

Năm 2020, Saab bị giam giữ tại Cape Verde. Trước khi bị dẫn độ sang Hoa Kỳ năm 2021, Saab đã nói với các nhà báo Colombia trong một cuộc phỏng vấn rằng De La Espriella không còn đại diện cho ông nữa, nhưng vẫn là "một luật sư và người bạn tuyệt vời."

Vào khoảng thời gian đó, luật sư của De La Espriella tại Washington đã gặp các cơ quan chức năng Hoa Kỳ để giải quyết việc thân chủ của mình bị vạch trần trong cuộc điều tra Saab, theo hai người đã nói chuyện với The Times.

Theo những người này, De La Espriella bị điều tra không phải vì là luật sư của Saab mà vì liên quan đến việc di chuyển tiền của ông Saab.

Các công tố viên đã buộc tội Hernández rửa hơn 2,5 triệu đô la từ các tài khoản nước ngoài của ông Saab sang các tài khoản Mỹ cùng với một cựu giáo sư Đại học Miami, Bruce Bagley, người bị buộc tội vào năm 2019.

Theo các tài liệu tòa án đã bôi đen tên các luật sư, các vụ chuyển giao diễn ra trong khoảng thời gian từ 2017 đến 2018 và nhằm trả tiền cho các luật sư của Saab tại Hoa Kỳ vì đã tư vấn cho ông Saab và "đi cùng ông đến các cuộc họp với chính phủ Hoa Kỳ", ở đó ông Saab cung cấp thông tin về chính phủ Maduro.

Hernández và ông Bagley đã nhận tội rửa tiền tại Quận Nam New York. Hernández hiện đang bị tạm giam tại Hoa Kỳ với các cáo buộc gian lận không liên quan. Luật sư của  Hernández và  Bagley từ chối bình luận.

Trong số những người quen của De La Espriella ở Miami có một đặc vụ kỳ cựu thuộc Cục Phòng chống ma túy Hoa Kỳ, (D.E.A)  đã giám sát cuộc điều tra ông Saab, theo hai người đã nói chuyện với The Times. Đặc vụ này sau đó bị truy tố trong một vụ hối lộ không liên quan.

 Vận may.

De La Espriella từ chối tiết lộ số tiền ông Saab đã trả cho ông, nhưng kế toán lâu năm của De La Espriella, Daniel Diaz de la Rocha, cho biết luật sư này không trở nên giàu có  nhờ khách hàng của mình. “Hoàn toàn không phải vậy,” ông nói trong một cuộc phỏng vấn.

Mặc dù đã thành lập một số doanh nghiệp và phô trương lối sống xa hoa trên mạng – máy bay riêng, những chuyến đi đến Ý, thương hiệu rượu rum riêng –  De La Espriella không phải là người cực kỳ giàu có, ông Díaz cho biết. Máy bay riêng của ông được dùng chung với những người khác, ông Diaz nói. Ông đã thế chấp nhà ở Miami, ông nói, điều này sẽ không cần thiết nếu ông có sẵn số tiền lớn trong tay.

De La Espriella đã chuyển từ một căn hộ trong tòa tháp ven sông, đến một ngôi nhà ở Coral Gables, một vùng ngoại ô giàu có của Miami, và cuối cùng là một biệt thự rộng 7.500 foot vuông ở Pinecrest, hiện được định giá hơn 5 triệu đô la. Ông ta cũng mua bất động sản ở Colombia, theo hồ sơ ghi nhận.

Kế toán viên, người được gọi điện và nói rằng De La Espriella yêu cầu không nói chuyện với phóng viên, nhấn mạnh rằng các doanh nghiệp của ông là hợp pháp. De La Espriella là người "thẳng thắn" trong kinh doanh, ông Díaz nói, dù các dự án của ông phần lớn thất bại.

Các hoạt động kinh doanh  gần đây của ông ở Coral Gables — quán piano, cửa hàng rượu và tiệm kem  — đều đã đóng cửa hoặc bán đi, ông Díaz lưu ý.

“Ông ấy thiên về nghệ sĩ hơn là doanh nhân,” ông Diaz nhận xét về De La Espriella, một ca sĩ opera nghiệp dư.

Trong chiến dịch tranh cử tổng thống, De La Espriella thường nhắc đến khối tài sản khổng lồ cho phép ông tài trợ cho chiến dịch của mình. Nhưng, ông Diaz nói, ngoại trừ công ty luật của ông ở Colombia, “ông ấy thua lỗ hầu hết mọi thứ trừ bất động sản.”

Người có tầm ảnh hưởng.

Năm nay, De La Espriella cho biết ông đã ngừng hành nghề luật sư ba năm trước. Những người Colombia theo dõi sự nghiệp của ông ở Miami cho biết ông đã trở thành một người có tầm ảnh hưởng hơn.

Ông quảng bá dòng thời trang của mình, De La Espriella Style, khởi xướng một podcast với các nhân vật nổi tiếng ở  Colombia, xuất bản tiểu thuyết trinh thám và tập luyện với huấn luyện viên ở Miami cho các ngôi sao nhạc sôi động (reggaeton)  Colombia, J Balvin và Maluma.

Năm 2023, ông mở quán piano và nhà hàng Místico tại Coral Gables cùng các đối tác bao gồm một ngôi sao âm nhạc Colombia khác, Silvestre Dangond, người cùng ông ra đời rượu rum Ron Defensor.

De La Espriella thường cầm micro tại quán Místico, hát vang những ca khúc kinh điển của Ý như "O Sole Mio," theo lời Carlos Reyes Lesmes, người pha chế chính, và thường xuất hiện tại Místico cũng như cửa hàng rượu của ông ta, Liquor Dreams, cùng với các cựu tổng thống Colombia.

Tại Liquor Dreams, nay đã được bán cho chủ sở hữu mới, De La Espriella thường tiếp khách với điếu xì gà và một ly rượu trên tay.

"Chỗ này đã kín chỗ vì mọi người muốn đến thăm ông ấy," María Sánchez, một nhân viên cửa hàng rượu đến từ Colombia, người cho biết bà đã biết ông De La Espriella từ khi còn nhỏ.

Sự trở lại.

Sau khi De La Espriella nhập quốc tịch Hoa Kỳ vào năm 2023, ông nói rằng mình đã tìm thấy sự bình yên. Nhưng năm sau đó, ông thu dọn gia đình và lên đường đến Florence, chỉ nói rằng ông muốn bốn đứa con của mình kết nối với di sản Ý của chúng.

Bạn bè và cộng sự cho biết De La Espriella, người từng chỉ trích mạnh mẽ chính phủ cánh tả Colombia, đã lên kế hoạch tranh cử tổng thống trước khi rời Miami.

Ông ấy đã tái xuất ở Colombia vào năm ngoái. Trong suốt chiến dịch tranh cử, ông từ bỏ hình ảnh cũ là một luật sư ăn mặc lịch sự, trở thành một người dân túy đội mũ rơm và áo bóng đá.

Các phóng viên thường hỏi ông tại sao lại đánh đổi cuộc sống tưởng như hoàn hảo ở nước ngoài để đối mặt với những nguy hiểm của chính trị Colombia. Câu trả lời của ông là vì Chúa – và nghĩa vụ yêu nước – đã kêu gọi.

Ông phải cứu Colombia khỏi những kẻ buôn ma túy.

----------------

_ Tá́c giả Annie Correal và David Ovalle .....| Jorge Valencia đã đóng góp phóng sự từ Bogotá, Colombia, và Genevieve Glatsky đóng góp các bản tin từ Barranquilla, Colombia. Alain Delaquérière đã đóng góp nghiên cứu.

_ Trần H Sa lược dịch từ The New York Times via Dnyuz.....Ngày 26 tháng 7 năm 2026 ..

(Bài viết "Từ việc bảo vệ các tay buôn ma túy Colombia đến Chiến tranh chống lại chúng" xuất hiện lần đầu trên New York Times.)