TRẦN H SA

Tác giả Akhtar Makoii... 15 / 7 / 2026 .... The Telegraph.

Phiến quân Houthi đang chuẩn bị đóng cửa eo biển Bab el-Mandeb, nhân danh Iran.

Một nguồn tin nói với The Telegraph về một nỗ lực có chủ ý của Iran nhằm kiểm soát "phía Biển Đỏ" và tạo ra một kịch bản tương tự như việc kiểm soát eo biển Hormuz.

Bab el-Mandeb nằm ở phía tây của bán đảo Ả Rập tính từ Hormuz, và tạo thành một điểm nghẽn giữa Biển Đỏ và Ấn Độ Dương.

Nhóm nổi dậy Houthi, lực lượng ủy nhiệm khu vực có khả năng nhất của Tehran, đang đặt nền móng để đóng cửa eo biển, lặng lẽ mở rộng phạm vi đến vùng Sừng châu Phi, theo các nguồn tin ở Yemen.

Houthi, ở Yemen trên bờ biển phía đông bắc của eo biển, sẽ hợp tác với al-Shabab, nhóm chiến binh Somalia, để kiểm soát cả hai bên đường thủy.

Mục đích là gây thêm đau đớn cho nền kinh tế toàn cầu và tăng áp lực lên Donald Trump.

Nguồn tin cho biết: "Có rất nhiều dấu hiệu cho thấy sự phối hợp giữa Houthi và al-Shabab. Sự phối hợp này nhằm kiểm soát và phong tỏa hoàn toàn eo biển Bab el-Mandeb khi Iran quyết định việc đó trong tương lai.

"Houthi nhân danh Iran, đang chuyển giao công nghệ máy bay không người lái cho al-Shabab , vì vậy Houthi đang trở thành những nhà lãnh đạo của khu vực".

Cả hai eo biển đều là tuyến đường thủy quan trọng cho nguồn cung cấp năng lượng toàn cầu. Hàng năm, khoảng 10 đến 12% thương mại hàng hải toàn cầu  chảy qua Bab el-Mandeb, dẫn đến và đi từ kênh đào Suez.

Khi Mỹ và Israel phát động cuộc chiến chống Iran vào ngày 28/2, Tehran đã đóng cửa Hormuz đối với giao thông vận tải, khiến giá dầu, phân bón và nhiều hàng hóa khác tăng vọt vượt xa khu vực và mang lại cho Iran đòn bẩy đáng kể trong các cuộc đàm phán với chính quyền Trump.

Nguồn tin nói thêm, "Đây là một phần trong chiến lược của Iran và Houthi để kiểm soát hoàn toàn Bab el-Mandeb như Hormuz".

Hiện tại, Houthi đang kềm chế. Nguồn tin cho biết: "Không phải là một ý tưởng khôn ngoan khi Iran xử dụng tất cả các quân bài của mình cùng một lúc ngay từ đầu".

Houthi đã rút ra bài học từ Iran về cách chống lại các cuộc tấn công chặt đầu vốn đã giết chết phần lớn lãnh đạo của Tehran trong cuộc chiến, và đang bổ nhiệm nhiều người kế nhiệm cho mỗi vị trí cao cấp và sẵn sàng cho một cuộc chiến kéo dài.

Abdul-Malik al-Houthi, thủ lĩnh của nhóm, đã chỉ định một thành viên gia đình thay thế ông nếu ông bị giết, một phần của hệ thống "thủ lĩnh bóng tối".

Việc đóng cửa eo biển Bab el-Mandeb sẽ làm gián đoạn nghiêm trọng nền kinh tế toàn cầu, buộc vận tải biển phải đi đường vòng kéo dài nhiều tuần quanh mũi phía nam của châu Phi, điều này sẽ làm tăng chi phí trên toàn thế giới.

Hai eo biển Bab el-Mandeb và Hormuz chưa bao giờ bị đóng cửa cùng một lúc.

Tuy nhiên, Houthi đã cho thấy họ có khả năng đóng cửa tuyến đường thủy.

Trong cuộc chiến Gaza, họ đã bắn vào các tàu thương mại ở Biển Đỏ trong nhiều tháng, khiến phần lớn hàng hải trên thế giới phải rời khỏi tuyến đường mặc dù một liên minh hải quân do Mỹ dẫn đầu đã được cử đến để ngăn chặn chúng.

Nhóm nổi dậy này hiện là thành viên có khả năng và tự chủ nhất trong "trục kháng chiến" của Iran, kể từ khi các cuộc tấn công của Israel làm suy yếu  Hezbollah ở Lebanon, và giết chết phần lớn chỉ huy của Iran.

Nhưng Houthi là đối tác, không phải là con rối.

Họ chịu sự chỉ đạo của lãnh đạo riêng ở Sana’a, theo đuổi cuộc chiến riêng với Ả Rập Xê Út và tự chọn thời điểm hành động.

Các chuyên gia cho biết các máy bay không người lái từ Iran mà Houthi được cho là đang chia xẻ với al-Shabab sẽ mở rộng phạm vi hoạt động của nhóm này một cách độc lập với Tehran, ngay cả khi chúng phục vụ mục đích của Iran.

Quyền tự chủ đó sẽ cho phép Iran chối bỏ trách nhiệm, nhưng điều đó cũng có nghĩa là Tehran không thể hoàn toàn kiểm soát thời điểm hoặc các chuẩn mực. 

Và nó phù hợp với một chiến lược mà Iran đã vạch ra.

Một học thuyết được công bố bởi hãng thông tấn Fars của Iran, trực  thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, đã gọi Bab el-Mandeb là mặt trận thứ hai được dự kiến trong bất kỳ cuộc chiến nào rộng lớn hơn.

Họ nói rằng eo biển sẽ được đóng cửa với Hormuz để cắt đứt "tài chính và hậu cần" của kẻ thù  và bóp nghẹt thương mại toàn cầu.

Các nhà phân tích nói rằng lợi ích của Houthi không giống với Iran.

Việc đóng cửa Bab el-Mandeb sẽ phục vụ mục đích của Tehran, nhưng nó cũng sẽ cho phép Houthi trừng phạt Ả Rập Saudi, kẻ thù lâu năm của họ, và thúc đẩy tham vọng khu vực của riêng họ. Nhóm này có thể hành động vì những lý do riêng của mình, điều này trùng hợp với lý do của Iran.

Những căng thẳng đó đã bắt đầu bùng phát.

Ả Rập Xê Út đã mở ra một mặt trận mới trong cuộc chiến, ném bom đường băng của sân bay quốc tế Sana'a hôm thứ Hai để ngăn chặn một máy bay chở khách của Iran hạ cánh xuống thủ đô Sana’a  do Houthi kiểm soát. (lưu ý, Yemen bị chia hai sau cuộc nổi dậy của Houthi từ cuối năm 2014, nhóm này quản lý lãnh thổ phía nam Yemen. Chính phủ Yemen từ trước quản lý phía bắc Yemen... /T H Sa )

Chính phủ Yemen được quốc tế công nhận, được Riyadh hậu thuẫn, đã nhận trách nhiệm về vụ tấn công này, nhưng chính phủ đó không có lực lượng không quân hoạt động hiệu quả, và  phát ngôn viên của lực lượng Houthi đã trực tiếp đổ lỗi cho Ả Rập Xê Út.

Đáp trả, Houthi đã bắn tên lửa về phía nam Ả Rập Xê Út - mà vương quốc này cho biết họ đã đánh chặn - phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn phần lớn đã được duy trì kể từ tháng 3 năm 2022.

Thỏa thuận ngừng bắn diễn ra sau một cuộc chiến kéo dài một thập kỷ mà Liên Hợp Quốc ước tính đã giết chết khoảng 377.000 người, hầu hết là do nạn đói và sự sụp đổ của cơ sở hạ tầng.

Việc điều động tên lửa quanh tuyến đường thủy thứ hai (ở biển Đỏ) diễn ra khi cuộc chiến giữa Mỹ và Iran leo thang ngày thứ tư liên tiếp. Iran đã bắn tên lửa vào các căn cứ của Mỹ ở Kuwait, Jordan và Bahrain trong đêm.

Các cuộc không kích diễn ra sau khi Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết họ đã tấn công hàng chục mục tiêu quân sự gần eo biển Hormuz để "làm suy giảm hơn nữa khả năng đe dọa tàu thương mại của Iran".

------------

_ Tác giả Akhtar Makoii... ... 

_ Trần H Sa lược dịch từ The Telegraph.....17 / 7 / 2026 .