TRẦN H SA

Các lời đe dọa trong tuần này từ nhóm chiến binh Houthi được Iran hậu thuẫn, nhằm ngăn chặn việc Ả Rập Xê Út xử dụng Biển Đỏ, có nguy cơ cắt đứt một con đường quan trọng thay thế eo biển Hormuz để vận chuyển dầu mỏ ở Trung Đông, và gây bất ổn hơn nữa cho thị trường năng lượng toàn cầu đã bị đảo lộn bởi cuộc chiến ở Iran.

Kể từ tháng Ba, Ả Rập Xê Út đã vận chuyển hàng triệu thùng dầu đi về phía tây mỗi ngày, thông qua một đường ống và bơm dầu lên các tàu chở dầu. Từ đó, hầu hết các tàu đã đi qua eo biển Bab al-Mandab, một tuyến đường thủy ở cuối phía nam của Biển Đỏ, chủ yếu đến khách hàng ở châu Á.

Trước chiến tranh, một phần năm lượng dầu mỏ của thế giới đi qua eo biển Hormuz. Giờ đây, một điểm nghẽn khác có thể bị biến thành vũ khí địa chính trị, nhấn mạnh các tuyến đường thương mại đã bị xáo trộn mạnh mẽ như thế nào. Các nhà sản xuất năng lượng đã nghĩ ra các giải pháp thay thế để giao hàng, hiện đang phải đối mặt với khả năng cần phải lập lại bản đồ cho các tuyến đường mới.

Hiện chưa rõ lực lượng Houthi, đóng quân tại Yemen, sẽ thực hiện tuyên bố của họ hôm thứ Hai như thế nào, hoặc liệu họ có thực hiện hay không. Nhưng có những dấu hiệu cho thấy mối đe dọa đó có thể ảnh hưởng đến giao thông đường biển. Hai tàu chở dầu hướng đến Bab al-Mandab đã quay đầu và đang di chuyển về phía bắc trở lại, đi về phía kênh đào Suez, theo Kpler, một công ty dữ liệu hàng hải. Nhưng tuyến đường đó có thể tốn kém hơn và phức tạp hơn về mặt hậu cần.

Hôm thứ Ba, hơn 93 tàu chở dầu thô đang hoạt động ở Biển Đỏ, Kpler nhận thấy đó là một sự gia tăng mạnh so với khoảng 50 tàu chở dầu một ngày trước chiến tranh,  phản ảnh việc xử dụng cảng Yanbu của Ả Rập Xê Út trên Biển Đỏ ngày càng tăng. Trong những tháng gần đây, mỗi ngày Ả Rập Xê Út  đã xuất khẩu khoảng 3,6 triệu thùng dầu và nhiên liệu liên quan qua eo biển Bab al-Mandab. Trước chiến tranh, Ả Rập Xê Út xuất khẩu ít hơn một triệu thùng mỗi ngày thông qua tuyến đường đó. Hầu hết dầu được vận chuyển từ các cảng của Ả Rập Xê Út đi về phía nam qua Biển Đỏ được gửi đến Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc và các điểm đến khác ở châu Á.

Mặc dù việc chuyển hướng dòng chảy dầu ra khỏi Vịnh Ba Tư đã cho phép Ả Rập Xê Út tiếp tục cung cấp nguồn cung năng lượng cho thị trường toàn cầu, nhưng tổng lượng xuất khẩu dầu thô của nước này đang ở mức một phần nhỏ so với mức trước chiến tranh.

Theo một giám đốc điều hành vận tải biển - nói với điều kiện giấu tên vì lo ngại cho sự an toàn của các thuyền viên và tàu của mình - các chủ tàu đã nhận được một email đề ngày thứ Hai từ Houthi, cảnh báo họ không nên bốc dỡ hàng hóa tại các cảng của Ả Rập Xê Út. Một quan chức Houthi đã xác nhận email.

Các nhà giao dịch dầu mỏ cho đến nay vẫn chưa phản ứng mạnh mẽ trước mối đe dọa của Houthi. Giá dầu Brent, tiêu chuẩn dầu toàn cầu, tăng khoảng 3% trong tuần này lên trên 90 USD/thùng.

Một số yếu tố đang làm giảm giá dầu. Trung Quốc đang nhập khẩu ít dầu hơn nhiều và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất đang sản xuất nhiều hơn, Ian Bremmer, chủ tịch của Eurasia Group, một công ty tư vấn rủi ro địa chính trị, viết trong một ghi chú. Đồng thời, Mỹ vẫn có đủ dự trữ xăng và dầu diesel để đáp ứng nhu cầu trong khoảng hai tháng.

Nhưng bất kỳ cuộc tấn công nào vào tàu hoặc cơ sở hạ tầng ở Biển Đỏ sẽ có tác động tiêu cực đến thị trường, các nhà phân tích cho biết.

Hamad Hussain, một nhà kinh tế của Capital Economics, một công ty tư vấn, cho biết, "Ngay cả khi chỉ một tàu chở dầu bị máy bay không người lái tấn công, thì điều đó sẽ gửi tín hiệu đến các chủ tàu và thủy thủ đoàn. Chỉ cần một vài vụ như vậy cũng đủ khiến các con tàu không dám thực hiện chuyến đi."

Nếu Ả Rập Xê Út cho rằng việc vận chuyển dầu qua eo biển Bab al-Mandab của Biển Đỏ là quá rủi ro, họ có thể đưa dầu và nhiên liệu đi về phía bắc, đến Địa Trung Hải thông qua một đường ống ở Ai Cập hoặc kênh đào Suez.

Tuy nhiên, cách tiếp cận đó sẽ là một thách thức về mặt hậu cần, chưa kể rất tốn kém. Đường ống dẫn dầu của Ai Cập không thể chứa tất cả dầu mà Ả Rập Xê Út hiện đang gửi về phía nam, và kênh đào Suez thì quá cạn đối với các tàu chở đầy dầu thô. Sẽ mất thêm bốn tuần để xuất khẩu dầu từ Ả Rập Xê Út sang châu Á thông qua tuyến đường phía bắc, Matt Smith, một nhà phân tích của Kpler cho biết.

Trong quá khứ, Houthi đã gây ra sự gián đoạn lâu dài ở Biển Đỏ, tấn công các tàu vào năm 2023 ngay sau khi bắt đầu cuộc chiến tranh Gaza. Ngày nay, lưu lượng giao thông trên Biển Đỏ chỉ ở mức 55% đến 60% so với trước năm 2023, theo dữ liệu từ Windward, một công ty dữ liệu hàng hải.

Những lời đe dọa mới nhất đến vào thời điểm đặc biệt khó khăn, với các cuộc tấn công của Iran nhắm vào các tàu đi qua eo biển Hormuz, khiến nhiều chủ tàu và nhà khai thác quyết định việc xử dụng tuyến đường thủy này là quá nguy hiểm. Eo biển này gần như đã bị tê liệt, ngoại trừ một giai đoạn ngừng bắn ngắn ngủi, kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công Iran vào ngày 28 tháng 2. Chỉ có 12 tàu đi qua tuyến đường thủy quan trọng vào hôm thứ Hai, Kpler nói, giảm từ khoảng 130 tàu trước chiến tranh.

Houthi kiểm soát một phần đáng kể của Yemen. Mối đe dọa phong tỏa Ả Rập Xê Út, một đồng minh của Mỹ, có nguy cơ mở ra một mặt trận mới trong cuộc chiến khu vực, và làm gián đoạn hơn nữa nguồn cung cấp năng lượng toàn cầu. Tuần trước, Houthi cáo buộc Ả Rập Xê Út tấn công sân bay quốc tế chính của họ ở Sanaa, phía nam Yemen .

Nhưng Gregory Brew, một nhà phân tích cao cấp của Eurasia Group, cho biết lần cuối cùng chiến sự bùng phát giữa Ả Rập Xê Út và Yemen vào năm 2023, Houthi dường như tránh tấn công các tàu chở dầu của Ả Rập Xê Út.

Ông nói, lịch sử đó đã mang lại cho các nhà đầu tư một số hy vọng rằng các mối đe dọa mới nhất của Houthi sẽ không leo thang. Tuy nhiên, ngay cả một cuộc tấn công hạn chế của Houthi cũng sẽ khiến thị trường lo lắng và tăng giá, ông Brew nói. Nếu điều đó xảy ra, ông nói, "Giá dầu có thể sẽ tăng trên 100 USD/thùng trong tháng này trừ khi chúng ta có được sự giảm leo thang mang tính quyết định giữa Mỹ và Iran".

--------------------

Các tác giả :

_ Jenny Gross viết về kinh doanh và kinh tế cho The Times và có trụ sở tại London.

_ Rebecca F. Elliott đưa tin về năng lượng cho The Times.

_ Lisa Friedman là phóng viên kinh doanh đưa tin về năng lượng cho The New York Times.

(Shuaib Almosawa đóng góp báo cáo từ Sanaa, Yemen.)

_ Trần H Sa lược dịch từ The New York Times.... 22/7/2026.