Mỹ cảnh báo Iran về mục tiêu của Israel, ám sát các nhà lãnh đạo.
Vào mùa xuân, các quan chức Mỹ nghi ngờ Israel có ý định giết các nhà đàm phán hàng đầu của Iran và đã gửi cảnh báo tới Tehran để đề phòng.
Abbas Araghchi, ở giữa, Bộ trưởng Ngoại giao Iran, chụp ảnh cùng Chủ tịch Quốc hội Mohammad Ghalibaf, bên trái, vào ngày 20 tháng 6. (Urs Flueeler/via REUTERS)
Các quan chức cấp cao của Mỹ lo ngại rằng Israel có ý định ám sát các nhà đàm phán hàng đầu của Iran khi chính quyền Trump theo đuổi thỏa thuận có tính chất quyết định để chấm dứt chiến tranh ở đó và mở lại eo biển Hormuz, các quan chức hiện tại và trước đây quen thuộc với vấn đề này cho biết.
Sự phản đối của Washington đối với việc giết Abbas Araghchi, ngoại trưởng Iran và Mohammad Ghalibaf, chủ tịch quốc hội của nước này, đã nghiêm khắc đến mức vào mùa xuân này, họ đã thực hiện bước đi phi thường là yêu cầu các trung gian cảnh báo Iran về các mục tiêu ám sát của Israel, các quan chức cho biết.
“Bạn giết những người đó và bạn đang giết những người thực dụng”, một quan chức Mỹ, người giống như những người khác nói với điều kiện giấu tên để thảo luận quan điểm của Hoa Kỳ đối với chiến dịch ám sát có chủ đích của Israel.
Một nhà ngoại giao cho biết, ngay từ tháng 3, khi chính quyền Trump bắt đầu khám phá các lựa chọn ngoại giao để chấm dứt chiến tranh, các quan chức Mỹ đã nói với các đối tác Israel đừng tiếp tục giết chết lãnh đạo chính trị của Iran.
Các quan chức Mỹ cảm thấy cần phải thực hiện thêm một bước nữa và cảnh báo Iran rằng các nhà đàm phán hàng đầu của họ có thể bị ám sát cho thấy sự căng thẳng trong mối quan hệ Mỹ-Israel và ảnh hưởng có hạn chế của chính quyền Trump đối với chính phủ Israel, các nhà phân tích cho biết.
Aaron David Miller, cựu quan chức Bộ Ngoại giao, người đã tư vấn cho cả chính quyền Cộng hòa lẫn Dân chủ, nói,“Điều đó cho thấy sự khác biệt trong các mục tiêu chiến tranh giữa Mỹ và Israel, và quyết tâm căn bản của thủ tướng Israel nhằm làm suy yếu bất kỳ cuộc đàm phán nào mà Mỹ có thể kết thúc”.
Đại sứ quán Israel tại Washington từ chối bình luận.
Khi được yêu cầu bình luận từ Tòa Bạch Ốc, một quan chức Mỹ cho biết: “Tổng thống muốn tiến trình hòa bình diễn ra”.
Những lo ngại của Mỹ về các vụ ám sát của Israel đã được tờ New York Times đưa tin trước đó.
Khi Mỹ và Israel bắt đầu cuộc chiến với Iran vào hôm 28 tháng Hai, Israel đã ám sát nhiều nhà lãnh đạo chính trị và quân sự Iran, trong đó có Lãnh đạo tối cao Ayatollah Ali Khamenei, trong khi quân đội Mỹ tập trung vào việc làm suy giảm khả năng hải quân và tên lửa của Iran.
Lúc đầu, hai đồng minh có chung mục tiêu thay đổi chế độ ở Iran, nhưng họ nhanh chóng tách ra khi các quan chức Mỹ đánh giá rằng cơ sở quân đội và giới giáo sĩ của Tehran sẽ duy trì sự kiểm soát quyền lực của họ.
Nhiều vết nứt xuất hiện sau khi Israel ám sát quan chức an ninh quốc gia hàng đầu của Iran, Ali Larijani, vào giữa tháng 3, các quan chức cho biết.
Một quan chức phương Tây nói,“Bước ngoặt không phải là vụ ám sát nhà lãnh đạo tối cao, mà là vụ ám sát Larijani. Mỹ đang tìm kiếm một quan chức Iran để đàm phán và đột nhiên ông ấy biến mất”.
Trong những tháng gần đây, Araghchi và Ghalibaf là những mối liên hệ quan trọng đối với các quan chức Mỹ trong việc bảo đảm một lệnh ngừng bắn, ban đầu vào tháng Tư và sau đó là một thỏa thuận khung để chấm dứt chiến tranh vào tháng Sáu.
Ngay cả trước khi thỏa thuận khung đó đạt được, các quan chức Israel và các nhà vận động hành lang ủng hộ Israel mạnh mẽ ở Washington, đã bắt đầu chỉ trích thỏa thuận, vốn đóng cánh cửa mục tiêu thay đổi chế độ ở Iran của Thủ tướng Benjamin Netanyahu, và mở đường cho việc giảm nhẹ trừng phạt kinh tế Iran để đổi lấy các hạn chế đối với chương trình hạt nhân của nước này.
Hồi tháng 3, Tổng thống Donald Trump đã công khai ám chỉ rằng chiến dịch ám sát của Israel đang làm phức tạp thêm những nỗ lực đàm phán với chế độ Iran. Ông nói với các phóng viên vào thời điểm đó, "Các bạn biết đấy, mọi chuyện hơi khó khăn một chút. Họ đã tiêu diệt hết mọi người. Tôi không muốn họ bị giết.”
Ghalibaf là một trong những quan chức cấp cao của Iran có mặt trong tòa nhà bị Israel tấn công trong cuộc chiến kéo dài 12 ngày năm ngoái, truyền thông Trung Đông, dẫn lời hãng thông tấn bán chính thức Fars của Iran, đưa tin. Tờ New York Times đưa tin rằng, ông Ghalibaf cũng suýt bị giết trong năm nay khi Israel nhắm vào một cuộc họp của các quan chức cấp cao Iran trong một hầm ngầm.
Các vụ ám sát bất thành nhằm vào ông Ghalibaf; nhà lãnh đạo tối cao mới của Iran - Mojtaba Khamenei - và các quan chức cấp cao khác của Iran đã làm dấy lên lo ngại ở Mỹ và Trung Đông rằng cuộc chiến có thể đã tạo nên một chế độ tàn bạo hơn, với mục đích trả thù, thay thế cho một nhà lãnh đạo già nua mà người ta tin rằng quyền lực của ông ta đang suy yếu.
-------------------
_ John Hudson là phóng viên tại The Washington Post đưa tin về Bộ Ngoại giao và an ninh quốc gia. Ông là một phần trong nhóm người vào chung kết Giải thưởng Pulitzer dành cho Dịch vụ Công cộng vì đã đưa tin về vụ giết nhà báo Jamal Khashoggi. Ông đã báo cáo từ hàng chục quốc gia, bao gồm Ukraine, Trung Quốc, Afghanistan, Ấn Độ và Belarus.
_Ellen Nakashima là phóng viên tình báo và an ninh quốc gia tại The Washington Post. Cô ấy là thành viên của ba đội đoạt giải Pulitzer, vì đã thăm dò cuộc tấn công ngày 6 tháng 1 vào Điện Capitol Hoa Kỳ, sự can thiệp của Nga vào cuộc bầu cử năm 2016 và phạm vi tiềm ẩn trong hoạt động giám sát của chính phủ.
_ Trần H Sa lược dịch từ The Washington Post .... 03/7/2026.