TRẦN H SA

Tác giả Joe Leahy ở Bắc Kinh.... 03/7/2026.....Financial Times.

Trung Quốc đã tăng cường nỗ lực để khẳng định tuyên bố chủ quyền của họ đối với vùng biển phía đông Đài Loan, cảnh báo Nhật Bản và Philippines rằng các cuộc đàm phán phân định biên giới hàng hải trong khu vực này mà không liên quan đến Bắc Kinh là bất hợp pháp.

Một quan điểm  pháp lý được đưa ra trong tuần này bởi Viện Hàng hải Trung Quốc cho biết, thỏa thuận hồi tháng 5 giữa Nhật Bản và Philippines về việc bắt đầu đàm phán xác định ranh giới biển giữa hai nước là “được thực hiện mà không tham vấn Trung Quốc” và “vi phạm luật quốc tế”.

Các tuyên bố chủ quyền trên biển của Nhật Bản và Philippines bao gồm các vùng đặc quyền kinh tế chồng lấn ở phía đông Đài Loan, khu vực mà Bắc Kinh tuyên bố là một phần lãnh thổ của mình và đã đe dọa sẽ chiếm bằng vũ lực nếu Đài Bắc kháng cự vô thời hạn.

Viện nghiên cứu do Bộ Tài nguyên Trung Quốc quản lý, cho biết, “Nhật Bản và Philippines nên ngay lập tức ngừng theo đuổi việc phân định song phương và tích cực tham gia đàm phán với Trung Quốc”. 

Cảnh báo này được đưa ra sau các cảnh báo của đài phát thanh Trung Quốc trong tuần này đối với các tàu nghiên cứu của Nhật Bản, yêu cầu  ngừng hoạt động gần quần đảo Senkaku do Tokyo quản lý, nằm ở phía đông bắc Đài Loan và được Bắc Kinh tuyên bố chủ quyền. Lực lượng bảo vệ bờ biển Trung Quốc cũng đã tăng cường các hoạt động lấn át trong tháng này.

Quân đội Trung Quốc trong những năm gần đây cũng đã tăng cường các cuộc tập trận chung quanh Đài Loan, bao gồm cả ở vùng biển phía đông, làm dấy lên lo ngại các cuộc diễn tập này phục vụ cho một cuộc phong tỏa tiềm năng cũng như gây gián đoạn đối với một trong những tuyến đường vận chuyển bận rộn nhất thế giới, vận chuyển hầu hết hàng nhập khẩu năng lượng của Đông Á và xuất khẩu thành phẩm của khu vực sang châu Âu.

Căng thẳng đã gia tăng giữa Trung Quốc và Nhật Bản sau khi hồi năm ngoái Thủ tướng Sanae Takaichi đề cập đến một tình huống giả định, trong đó một cuộc tấn công của Trung Quốc vào Đài Loan có thể được hiểu là một “mối đe dọa sống còn” cho phép Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản đáp trả bằng quân sự.

Trung Quốc đã hạn chế xuất khẩu đất hiếm sang Nhật Bản - loại khoáng sản quan trọng đối với sản xuất công nghệ tiên tiến - cùng các biện pháp khác để trừng phạt Tokyo vì những nhận xét này.

Bắc Kinh xem thỏa thuận hồi tháng 5 giữa Manila và Tokyo nhằm bắt đầu các cuộc đàm phán phân định hàng hải là một sự khiêu khích hơn nữa. Tháng trước, họ đã phát động một “hoạt động thực thi giao thông hàng hải đặc biệt”, đưa các tàu tuần duyên của họ  vào khu vực phía đông Đài Loan.

Trung Quốc cho biết cuộc tuần tra đó đã kiểm tra 198 tàu đi qua khu vực và “khắc phục các vụ vi phạm” bằng ba tàu cũng như tiến hành các hoạt động khác, chẳng hạn như khảo sát thủy văn và tuần tra gần các đường cáp ngầm dưới biển.

Trung Quốc cho rằng các cuộc tuần tra là “hoàn toàn chính đáng và cần thiết, và tạo thành các hành động hợp pháp để bảo vệ chủ quyền quốc gia cùng quyền và lợi ích hàng hải”.

Cục Cảnh sát biển Đài Loan cho biết các tàu bị tàu của Trung Quốc đại lục tiếp cận không nên “phản hồi lại cái gọi là kiểm tra lên tàu”.

Cơ quan Cảnh sát biển Đài Loan cho biết các tàu được tiếp cận bởi các tàu đại lục “không nên phản ứng lại  cái gọi là kiểm tra lên tàu”.

Bộ Ngoại giao Nhật Bản và văn phòng Tổng thống Philippines đã không trả lời ngay lập tức các yêu cầu bình luận.

Lập trường ngày càng quyết đoán của Bắc Kinh đối với Đài Loan cũng được đưa ra khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đã lùi bước trong cuộc chiến thương mại với Trung Quốc. Ông Trump đã đồng ý với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại  hội nghị thượng đỉnh ở Bắc Kinh hồi tháng 5 rằng hai siêu cường nên theo đuổi chính sách “ổn định chiến lược”.

Ông Tập cũng cảnh báo ông Trump rằng “vấn đề Đài Loan” là vấn đề quan trọng nhất trong quan hệ Mỹ-Trung và “nếu bị xử lý sai”, nó có thể dẫn đến “đối đầu hoặc thậm chí xung đột”.

Trump đã nêu lên khả năng xử dụng việc  bán vũ khí cho Đài Bắc như một lá bài thương lượng trong các cuộc đàm phán với Bắc Kinh, làm dấy lên lo ngại về sự bảo  đảm an ninh của Mỹ đối với việc tự vệ của Đài Loan. Hoa Kỳ đã công bố mức bán vũ khí kỷ lục  11,1 tỷ usd cho Đài Loan vào tháng 12, nhưng một gói thêm 14 tỷ usd vẫn đang chờ phê duyệt.

Theo Đạo luật Quan hệ Đài Loan, Mỹ có nghĩa vụ duy trì khả năng quân sự của Đài Loan để chống lại bất kỳ việc xử dụng vũ lực nào gây nguy hiểm cho an ninh của Đài Loan và cung cấp đủ vũ khí cho quốc phòng của đảo quốc này. .

Tuần này, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã cảnh báo trong một cuộc điện đàm với người đồng cấp Mỹ Marco Rubio rằng ứng xử vấn đề Đài Loan với “sự thận trọng nhất”.

-------------

_ Tác giả Joe Leahy ở Bắc Kinh.... .| Báo cáo bổ sung của Leo Lewis ở Tokyo và A. Anantha Lakshmi ở Jakarta

_ Trần H Sa lược dịch từ .Financial Times..... 03/7/2026...

P/ s : FONOP là hoạt động của tàu  hải quân Mỹ đi lại tự do trên vùng biển tranh chấp, nhiều khi đi gần các hòn đảo nhân tạo do Trung quốc bồi đắp trên biển Đông ở cự ly 12 hải lý. Đây là cách Hoa Kỳ thách thức các tuyên bố chủ quyền của Trung quốc đối với Biển Đông.

Hôm 26/6/2026, trang South China Morning Post đưa tin :

{Các hoạt động "tự do hàng hải" (FONOP) của Mỹ ở Biển Đông đã giảm vào năm ngoái, khi nước này phụ thuộc nhiều hơn vào Philippines và máy bay không người lái để thực hiện các chuyến bay trinh sát trên vùng biển tranh chấp, một tổ chức tư vấn có trụ sở tại Bắc Kinh cho biết.

Tổ chức này nói rằng khi các tàu lớn của Mỹ như tàu sân bay và các nhóm tàu đổ bộ phải đối mặt với những hạn chế ngày càng tăng về vấn đề bảo trì và khai triển cho xung đột Trung Đông, Washington đã thay đổi bản chất sự hiện diện của mình ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Năm ngoái, Mỹ chỉ tiến hành hai hoạt động tự do hàng hải (FONOP) trong vùng biển tranh chấp, giống như năm 2024, nhưng ít hơn sáu lần so với họ thực hiện vào năm 2023 và ít hơn bốn lần so với năm 2022, theo báo cáo.}

------------//-----------