TRẦN H SA

Tác giả Joscha Abels, Juliana Tappe Ortiz ... 14 Tháng Bảy, 2026... The Conversation.

Gần đây, thông tin rò rỉ cho thấy tỷ phú công nghệ Peter Thiel đang điều hành một hội kín quy tụ các CEO và những tỷ phú khác cùng các nhà lãnh đạo chính trị. Các thành viên được cho là bao gồm các nhân vật như tư lệnh tối cao NATO Alexus Grynkewich và con rể của Tổng thống Mỹ Donald Trump, Jared Kushner.

Thiel - một doanh nhân và là nhà hoạt động người Mỹ gốc Đức - là người đồng sáng lập PayPal và công ty phần mềm Palantir. Những tiết lộ về hội kín này – được gọi là “Dialog” – đã thu hút sự chú ý rộng rãi. Và trong năm nay chính Thiel đã có một loạt bài giảng bí mật ở San Francisco, trong đó ông định hình các vấn đề chính trị và công nghệ theo thuật ngữ của Kinh thánh....( Xem bài báo trên The Guardian "Bên trong các bài giảng không được ghi lại của tỷ phú công nghệ Peter Thiel về những kẻ chống lại Đấng Christ." ...Các nhà đầu tư và những kẻ cố tình thao túng chính trị đã thuyết trình về 'một vị vua độc ác hoặc bạo chúa... những kẻ xuất hiện trong thời kỳ tận thế.)

Thiel cho rằng nhân loại phải đối mặt với các mối đe dọa sống còn từ chiến tranh hạt nhân hoặc trí tuệ nhân tạo (AI) vượt tầm kiểm soát, có thể dẫn đến “Ngày tận thế”. Trong thời đại tận thế như vậy, theo suy nghĩ của họ, chỉ những người tài giỏi nhất – như những người trong hội kín – mới có thể sống sót.

Thiel là một trường hợp cực đoan, nhưng không có phải là cá biệt. Những người có quyền lực khác trong chính trị và công nghệ đang nhìn thế giới ngày nay qua lăng kính khủng hoảng văn minh và thảm họa sắp xảy ra.

Chính trị của thời kỳ tận thế.

Qua nhiều thế kỷ, các nhà lãnh đạo chính trị thường viện dẫn nỗi sợ hãi về sự suy tàn và sụp đổ. Vào thời cổ đại, Augustus, hoàng đế La Mã đầu tiên, đã ủng hộ luận điểm rằng La Mã đang đối mặt với sự sụp đổ đạo đức, để biện minh cho việc tập trung quyền lực vào tay mình. Tuy nhiên, thời điểm của “chính trị thời kỳ tận thế” hiện tại lại khác biệt trên nhiều phương diện. Các mối đe dọa, cả thực tế và tưởng tượng, lan truyền nhanh hơn bao giờ hết, lan truyền thông qua các thuật toán trên mạng xã hội vốn ưa chuộng sự hoảng loạn và thuyết âm mưu.

Ở Thung lũng Silicon, các nhân vật có ảnh hưởng thường xuyên thảo luận về AI như một sự cứu rỗi của nhân loại, hoặc nó là một sự kiện gây nên sự tuyệt chủng. Giám đốc điều hành Palantir, Alex Karp đã mô tả cuộc đua AI là "khoảnh khắc mang lại hậu quả tàn khốc của chúng ta" (khoảnh khắc Oppenheimer), khi các quốc gia giàu có trên thế giới phải quyết định xem có nên ngăn chặn sự phát triển của một công nghệ nguy hiểm, hay thay đổi cán cân quyền lực theo hướng có lợi cho nó.

Tuy nhiên, hiện tượng này không chỉ giới hạn trong giới công nghệ lập dị. Những câu chuyện về thời kỳ tận thế đã xâm nhập vào các hành lang quyền lực, khi các nhân vật chính trị nắm bắt cơ hội để tuyên truyền ý tưởng chính trị cực đoan. 

Nhiều quân nhân Mỹ đã đệ trình các đơn khiếu nại, nói rằng các chỉ huy của họ đã xử dụng những luận điệu về thời kỳ tận thế trong Kinh thánh để biện minh cho các cuộc tấn công của Mỹ vào Iran. Giới lãnh đạo của họ được cho là đã đề cập đến "Ngày tận thế", xem cuộc chiến ở Iran là một bước cần thiết để mang đến sự trở lại của Chúa Giêsu.

Điều này xảy ra trong bối cảnh chính quyền Trump đang chiều lòng phe cánh hữu Cơ đốc giáo, đặc biệt là những người theo phái Tin lành, coi họ là một nhóm người quan trọng có cùng mối quan tâm, ủng hộ cho “cuộc chiến tâm linh”. Đặc biệt, Bộ trưởng Chiến tranh Hoa Kỳ, Pete Hegseth, đã miêu tả anh ta như một công cụ của Chúa trong một cuộc chiến sống còn mang tính văn minh cho Cơ đốc giáo.

Hegseth và các nhân vật chủ chốt khác được cho là đã bổ nhiệm những người theo phái Tin Lành và những người Cơ đốc giáo theo chủ nghĩa phục quốc Do Thái vào các cơ quan của họ. Những trường hợp này có thể được coi là các yếu tố của một sự thay đổi lớn hơn, ở đó các nhà lãnh đạo chính trị và doanh nghiệp pha trộn cách hiểu của họ về Cơ đốc giáo  với niềm tin về sự thống trị của Mỹ.

Tư tưởng cực đoan, chính trị cực đoan.

Những lời đe dọa của Trump đối với Iran, bao gồm cả sắc lệnh của ông hồi tháng Tư rằng "cả một nền văn minh sẽ diệt vong đêm nay, không bao giờ được hồi sinh trở lại", cho thấy hậu quả của việc tạo ra huyền thoại này. Nó mở đường cho chính trị cực đoan ở Mỹ, và cả ở ngoài nước.Mỹ.

Chính quyền Trump đã tuyên bố rằng châu Âu đang phải đối mặt với sự suy tàn lục địa và "sự xóa sổ nền văn minh" do nhập cư và hội nhập châu Âu. Tương tự, Nigel Farage, lãnh đạo đảng Cải cách Anh, đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về việc Vương quốc Anh đang đối mặt với "sự sụp đổ xã hội".

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng mọi người sẵn sàng ủng hộ các biện pháp đặc biệt hơn, khi họ tin rằng họ đang phải đối mặt với một mối đe dọa sống còn. Nghiên cứu cũng cho thấy rằng tâm lý của các nhà lãnh đạo chính trị có ảnh hưởng lớn hơn trong thời kỳ bất ổn. Những tác động khó lường của sự chuyển đổi công nghệ và môi trường tạo ra rủi ro và lo lắng – và nguy hiểm là các nhà lãnh đạo coi những người phản đối, các phong trào xã hội hoặc các nhóm thiểu số như những kẻ thù huyền thoại.

Chính trị thời kỳ tận thế sau đó trở thành một cuộc đấu tranh về định nghĩa mối đe dọa tối thượng đối với nhân loại. Chúng ta đang ở trong thời đại mà con người phải đối mặt với nhiều rủi ro. Những quan điểm này cuối cùng sẽ quyết định chính trị quốc gia và địa chính trị phát triển như thế nào.

Có một lý do khác để chú ý. Trong phần lớn thời kỳ hiện đại, những người có ảnh hưởng nhất là các nhà lãnh đạo được bầu và các quan chức nhà nước. Ngày nay, một kiểu lãnh đạo mới đã xuất hiện: các giám đốc điều hành công nghệ giàu có và có ảnh hưởng trên truyền thông. Ảnh hưởng của họ có thể lan rộng đến tận nhà cầm quyền  - được tượng trưng bởi vai trò của Elon Musk trong Bộ Hiệu quả Chính phủ Hoa Kỳ, và vai trò quan trọng của SpaceX trong chiến lược toàn cầu của Mỹ. 

Trong một thời gian dài, các học giả đã giải thích chính trị toàn cầu dựa trên các thể chế và các cấu trúc của mối quan hệ , và dựa trên toàn cầu hóa thông qua lợi ích kinh doanh. Giờ đây, tương lai của các nền tảng này ngày càng phụ thuộc vào tâm lý của một nhóm nhỏ chóp bu trong lãnh vực chính trị và doanh nghiệp.

Các nhà lãnh đạo thời kỳ tận thế sẽ phóng đại một số mối đe dọa nào đó trong khi hạ thấp những mối đe dọa khác. Thông thường, các giám đốc điều hành công nghệ sẽ thiết lập mối liên hệ giữa một tương lai thịnh vượng và sự cần thiết của sự đổi mới đột phá. Nhà đầu tư mạo hiểm người Mỹ Marc Andreessen là người đề xuất "chủ nghĩa tăng tốc công nghệ" - là ý tưởng cho rằng phát triển công nghệ không bị kiểm soát là cách duy nhất để vượt qua các vấn đề sống còn của thế giới.

Thách thức nằm ở việc phân biệt giữa các mối đe dọa thực sự và những câu chuyện khuếch đại nỗi sợ hãi trong khi che khuất các vấn đề cấp bách hơn. Trong thời điểm mà các cuộc tranh luận tràn ngập những dự đoán về sự sụp đổ, việc cần thiết là tập trung vào những rủi ro được chứng minh bởi bằng chứng  - chẳng hạn như cuộc khủng hoảng khí hậu và sự xói mòn của các hệ thống dân chủ - có lẽ quan trọng hơn bao giờ hết.

Về câu hỏi liệu công nghệ có thể khắc phục biến đổi khí hậu và mang lại hòa bình thế giới hay không, có lẽ không nên tin lời các tỷ phú công nghệ. Xét cho cùng, Thiel gần đây đang lưỡng lự giữa một hầm trú ẩn ở New Zealand và một nơi ẩn náu ở Argentina của Javier Milei.( đề cập đến xu hướng của giới chóp bu công nghệ, các tỷ phú hoặc các nhân vật bảo thủ phương Tây đang tìm đến Argentina như một địa điểm an toàn để đầu tư, sinh sống hoặc lánh nạn )

---------------------

_ Tác giả Joscha Abels và Juliana Tappe Ortiz là những nghiên cứu sinh sau tiến sĩ, thuộc Viện Khoa học Chính trị, Đại học Tübingen.

_ Trần H Sa lược dịch từ The Conversation ....16/7/2026.