TRẦN H SA

Tác giả Alyssa Trần.... ngày 13 tháng 7 năm 2026. ... South China Morning Post.

Một nhà phân tích hàng hải nổi tiếng của Trung Quốc đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự hiện diện quân sự ngày càng tăng của Nhật Bản ở Biển Đông, cảnh báo nước này có "tiềm năng hủy diệt" mà cuối cùng có thể vượt qua Mỹ.

Phát biểu hôm thứ Hai tại một sự kiện bàn tròn ở Hồng Kông thảo luận về an ninh trong khu vực, Wu Shicun, chủ tịch sáng lập Viện Nghiên cứu Biển Đông Quốc gia Trung Quốc, cho biết "các vi phạm đơn phương" trong vùng biển tranh chấp đang trở nên "bình thường hóa".

Ông nói với sự kiện - do Viện phối hợp tổ chức với Trung tâm Hợp tác Hàng hải và Quản trị Đại dương Hoa Dương và Học viện Luật Quốc tế Châu Á - đã có sự gia tăng mạnh mẽ trong việc khai triển quân sự, tập trận chung và tuần tra hàng hải của các quốc gia ở bên ngoài khu vực.

Sự tham gia chính thức chưa từng có của Nhật Bản vào Balikatan - cuộc tập trận chung hàng năm do Mỹ và Philippines tiến hành - đã làm dấy lên sự lo lắng của Trung Quốc. Cuộc tập trận năm nay đã chứng kiến việc khai triển hơn 1.400 nhân viên Nhật Bản, cùng với ba tàu chiến lớn và máy bay vận tải.

Trong cuộc tập trận, các lực lượng Nhật Bản đã lần đầu tiên bắn một hệ thống tên lửa đất đối hạm Type 88 ở bên ngoài lãnh thổ của họ, xử dụng đạn thật để tấn công một tàu Hải quân Philippines đã ngừng hoạt động.

 Ông Wu nói, "Đây là lần đầu tiên Nhật Bản phô trương sức mạnh quân sự của mình kể từ khi kết thúc Thế chiến II".

"Việc khai triển lực lượng quân sự của Nhật Bản ở Biển Đông vốn có tính hủy diệt, mang theo nguy cơ tiềm ẩn mà cuối cùng có thể vượt qua cả Mỹ".

Ông cũng nói: "Chừng nào Manila và các đối tác của họ không từ bỏ việc xử dụng [phán quyết] để phục vụ lợi ích riêng của họ, hòa bình và ổn định ở Biển Đông không thể được bảo đảm".

Ông Wu đề cập đến một quyết định năm 2016 của tòa án quốc tế ở The Hague phán quyết rằng hầu hết các tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc đối với các quyền lịch sử và kinh tế ở Biển Đông là không hợp lệ.

Qi Dahai, tổng giám đốc Vụ Hiệp ước và Luật pháp của Bộ Ngoại giao Trung Quốc, nói với sự kiện rằng Washington không phải là một bên trong tranh chấp nhưng đang xử dụng mọi phương tiện để "khuấy động căng thẳng".

Ông Qi nói, "Họ xây dựng các nhóm nhỏ, đưa ra cái gọi là tuyên bố chung, gieo rắc bất hòa và thổi bùng ngọn lửa trong khu vực", 

Nhận xét này được đưa ra vào thời điểm xích mích gia tăng về Biển Đông giàu tài nguyên.

Bắc Kinh tuyên bố chủ quyền đối với hầu hết các đảo và rạn san hô, và quyền đối với các vùng biển lân cận trên biển - một lập trường đã khiến Bắc Kinh rơi vào các tranh chấp hàng hải kéo dài với các bên đối thủ tranh chấp, bao gồm Philippines, Việt Nam, Malaysia và Brunei.

Ông Wu phát biểu sau lễ kỷ niệm 10 năm phán quyết của La Hay, một ngày..

Vụ kiện tại tòa án trọng tài, do Manila khởi xướng, đã gây ra một cuộc khẩu chiến mới vào hôm Chủ nhật. Mười bốn quốc gia, bao gồm cả Mỹ và Philippines, đã đưa ra một tuyên bố đánh dấu ngày kỷ niệm, nói rằng phán quyết của tòa án là "ràng buộc về mặt pháp lý và dứt khoát", đồng thời chỉ trích Bắc Kinh vì từ chối công nhận hoặc thực hiện phán quyết đó.

Cuộc tranh cãi càng gia tăng sau khi một tuyên bố riêng của Nhật Bản nói rằng sự không tuân thủ của Trung Quốc đã "đi ngược lại nguyên tắc giải quyết hòa bình các tranh chấp".

Đáp lại, Bắc Kinh đã triệu tập một quan chức cấp cao từ đại sứ quán Nhật Bản để phản đối chính thức.

Bộ Ngoại giao Nhật Bản cũng cho biết: "Nhật Bản không phải là một bên trong tranh chấp Biển Đông và không có quyền chỉ trích Trung Quốc về chủ quyền lãnh thổ cũng như các quyền và lợi ích hàng hải của họ".

Bộ Quốc phòng Nhật Bản nói rằng một số hoạt động gần đây của Nhật Bản - chẳng hạn như xuất khẩu vũ khí và thiết bị sang Philippines, điều động lực lượng ra nước ngoài và phóng tên lửa tấn công - đã "vượt xa phạm vi tự vệ".

Hiến pháp hòa bình của Nhật Bản thời hậu chiến quy định rằng các lực lượng vũ trang của họ chỉ có thể được xử dụng cho mục đích phòng thủ.

Bắc Kinh đã bác bỏ phán quyết của tòa La Hay, cho là "vô hiệu", nói rằng nó có động cơ chính trị và vi phạm nguyên tắc căn bản về sự đồng thuận của cấp nhà nước vì họ không bao giờ đồng ý với tòa trọng tài.

Các quan chức Trung Quốc ngày càng coi phán quyết này là bị vũ khí hóa bởi Philippines và các nước khác, như một phần của chiến lược phối hợp để miêu tả Trung Quốc như là mối đe dọa đối với sự ổn định khu vực.

Cả Nhật Bản và Philippines đều là đồng minh chủ chốt của Mỹ. Washington có chín căn cứ ở quốc gia Đông Nam Á này, thường xuyên tổ chức các cuộc tập trận hải quân chung để tăng cường khả năng tương tác và đã thành lập một lực lượng đặc nhiệm trên đảo Palawan để cung cấp thông tin tình báo, và đào tạo kỹ thuật cho các lực lượng Philippines.

Trong khi đó, Nhật Bản đã nổi lên như một đối tác chiến lược không thể thiếu đối với Philippines. Họ đã cung cấp cho Philippines  các đơn vị radar ven biển và máy bay tuần tra, và họ đang đàm phán một hiệp ước chia xẻ thông tin tình báo và chuyển giao năm tàu khu trục hộ tống lớp Abukuma.

Họ cũng đã ký một thỏa thuận tiếp cận lẫn nhau cho phép các lực lượng Nhật Bản và Philippines được khai triển trên lãnh thổ của nhau để huấn luyện chiến đấu chung.

Vào cuối tháng Năm, một tàu khu trục nhỏ của Hà Lan đã đi gần quần đảo Hoàng Sa đang tranh chấp, khiến Hà Lan trở thành quốc gia mới nhất trong một loạt các đồng minh của Mỹ từ bên ngoài khu vực đi qua vùng biển này.

Bắc Kinh cáo buộc Hà Lan xâm nhập bất hợp pháp và cho biết họ đã gửi tàu, máy bay và xử dụng các biện pháp đối phó chiến tranh điện tử để đẩy lùi tàu khu trục đi khỏi khu vực.

--------------------

_ Alyssa gia nhập South China Morning Post vào năm 2023 với tư cách là phóng viên Trung Quốc để đưa tin về ngoại giao. Mối quan tâm của bà nằm ở quan hệ xuyên eo biển và quan hệ Trung-Nhật. Trước đây, cô là Phóng viên Châu Á của Japan Times và tốt nghiệp đại học Hồng Kông.

_ Trần H Sa lược dịch từ South China Morning Post .... 14/7/2026.