TRẦN H SA

Tác giả  Robert Jimison / Báo cáo từ Washington .... 20 Tháng Bảy, 2026. The New York Times.

Tổng thống Trump một lần nữa đã bỏ qua nhánh lập pháp khi ông ra lệnh cho các lực lượng Mỹ quay trở lại chiến đấu ở Trung Đông, chỉ vài tuần sau khi cả hai viện của Quốc hội khiển trách ông vì đã tiến hành chiến tranh với Iran mà không có sự cho phép.

Sự sụp đổ của thỏa thuận ngừng bắn và việc nối lại chiến sự đã làm dấy lên một cuộc tranh luận trên Đồi Capitol về quyền lực chiến tranh, ngay khi chính quyền đang tìm kiếm hàng chục tỷ đô la để chi trả cho cuộc xung đột.

Điều đó đã đặt ra cho đảng Cộng hòa một tình thế khó xử về chính trị, chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, trong đó đa số ghế của họ đang bị đe dọa: Họ đang được yêu cầu bỏ phiếu để tài trợ cho một cuộc chiến không được lòng dân mà họ không có quyền được giám sát có thực chất và chưa bao giờ bỏ phiếu tán thành.

"Lực lượng chiến đấu lớn nhất hành tinh, cuối cùng siêu cường phải được trang bị đầy đủ, và đó là công việc của Quốc hội để bảo đảm điều đó được thực hiện", Chủ tịch Mike Johnson nói với phóng viên Manu Raju của CNN vào tuần trước tại Điện Capitol. Tháng trước, chính quyền đã yêu cầu 87,6 tỷ đô la tài trợ bổ sung, bao gồm 67,1 tỷ đô la cho chi tiêu quân sự bổ sung trong năm nay.

Khi được hỏi liệu có phải công việc của Quốc hội cũng là cho phép chiến tranh hay không, ông Johnson trả lời: "Chúng tôi sẽ cung cấp các nhu cầu cho an ninh quốc gia của Mỹ".

Lập trường này là ví dụ mới nhất của đảng Cộng hòa nhường quyền cho nhánh hành pháp, khi họ né tránh một cuộc tranh luận về việc tiến hành chiến tranh, và cố gắng tập hợp sự ủng hộ trong hàng ngũ của họ để có một dự luật theo đường lối của đảng nhằm chi trả cho cuộc chiến, mà không kèm điều kiện ràng buộc nào.

Mọi chuyện càng đáng chú ý hơn bởi nó diễn ra chỉ vài tuần sau khi đa số lưỡng đảng ở cả Hạ viện và Thượng viện bỏ phiếu để khẳng định lại vai trò hiến pháp của Quốc hội đối với các vấn đề chiến tranh, một lời khiển trách dành cho ông Trump sau bốn tháng kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu, trong khi ông từng nói nó sẽ chỉ kéo dài vài tuần.

Các đảng viên Dân chủ, những người đã mất nhiều tháng để tập hợp sự ủng hộ cho lời khiển trách này, lại tiếp tục bằng cách từ chối cho phép xem xét dự luật chính sách quốc phòng hàng năm hoặc ủng hộ luật để tài trợ cho quân đội. Họ lập luận rằng Quốc hội không thể tách rời quyền lực của mình khỏi thẩm quyền hiến pháp đối với chiến tranh, yêu cầu chính quyền chia xẻ thêm thông tin về chiến lược và kế hoạch cho cuộc chiến, trước khi họ xem xét bỏ phiếu tài trợ cho nó.

"Nếu đảng Cộng hòa muốn phiếu bầu của chúng tôi, họ nên cung cấp một chiến lược đáng tin cậy", Thượng nghị sĩ Chuck Schumer, đảng Dân chủ của New York và là lãnh đạo phe thiểu số, nói trong một cuộc phỏng vấn vào tuần trước. "Nó kéo dài bao lâu, nó kết thúc ở đâu, mục tiêu của chúng ta là gì. Rất đơn giản. Họ đã không."

Ngay cả Thượng nghị sĩ Jack Reed của Rhode Island, đảng Dân chủ hàng đầu trong Ủy ban Quân vụ, đã bỏ phiếu với đảng của mình để ngăn chặn dự luật chính sách quốc phòng, điều mà ông đã ủng hộ trong ủy ban, vì phản đối việc xử lý xung đột với Iran.

Ông Reed nói, "Tôi không thể bỏ phiếu để tiến hành một dự luật cho phép một cuộc chiến đang diễn ra chống lại Iran mà Quốc hội chưa bao giờ cho phép".

Ngược lại, đảng Cộng hòa phần lớn đã né tránh cuộc tranh luận về việc khôi phục quyền lực chiến tranh, nhiều người trong số họ lặp lại lời biện minh của ông Trump về việc tiếp tục cuộc chiến.

Dân biểu Brian Mast, đảng viên Cộng hòa bang Florida, chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Thượng viện, phát biểu hôm thứ Sáu trong một cuộc phỏng vấn trên Fox News, "Thực tế của vấn đề là, Tổng thống Trump là tổng thống đầu tiên đối phó với tình trạng đã tồn tại hàng thập kỷ – đó là Iran tấn công tàu thuyền, hải quân và mọi thứ của tất cả mọi người đi qua eo biển Hormuz. Sau sự leo thang này từ phía họ, giờ đây chúng ta, Hoa Kỳ, tuyên bố rằng đây sẽ không phải là tình trạng hiện tại. Nó sẽ thay đổi.”

Các nhà lập pháp dự kiến sẽ có một trong những cơ hội đầu tiên để công khai gây sức ép với các quan chức chính quyền về việc nối lại giao tranh vào hôm thứ Ba, khi Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và Tướng Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, dự kiến sẽ xuất hiện trước Ủy ban Phân bổ Thượng viện để bảo vệ yêu cầu của Ngũ Giác đài về tài trợ quân sự bổ sung trong năm nay.

Một số ít đảng viên Cộng hòa đã chỉ trích sự thiếu minh bạch của chính quyền và kêu gọi cung cấp thêm thông tin, bao gồm cả những người trước đây đã tham gia cùng đảng Dân chủ trong việc ủng hộ Đạo luật quyền lực chiến tranh, kêu gọi ông Trump chấm dứt thù địch hoặc tìm kiếm sự cho phép của Quốc hội.

 Thượng nghị sĩ Bill Cassidy, đảng Cộng hòa của Louisiana, nói với các phóng viên, "Nếu họ khởi động lại, chúng ta nên có một cuộc họp giao ban khác". Ông là một trong bốn thượng nghị sĩ GOP đã chia tay đảng của họ và ủng hộ Đạo luật  này vào tháng trước.

Thượng nghị sĩ Lisa Murkowski, đảng Cộng hòa của Alaska, người cũng ủng hộ Đạo luật hạn chế quyền lực chiến tranh đối với ông Trump, cũng nói rằng chính quyền cần phải thẳng thắn hơn với Quốc hội.

Nhưng những lời phàn nàn từ đảng Cộng hòa đã không thúc đẩy những nỗ lực nhằm hạn chế quyền lực quân sự của tổng thống.

Thượng nghị sĩ John Curtis của Utah, một trong số ít các thành viên đảng Cộng hòa từng tuyên bố sẽ không ủng hộ hành động quân sự kéo dài quá 60 ngày mà không có sự cho phép của Quốc hội, đã nhiều lần cảnh báo các đồng nghiệp của mình không nên lặp lại những sai lầm trong quá khứ.

"Quốc hội vẫn cứ tiếp tục tài trợ cho Chiến tranh Việt Nam mặc dù chưa bao giờ có tuyên chiến", ông nói trong một cuộc phỏng vấn với hãng tin KSL của Utah vào tuần trước, viện dẫn cuộc chiến mà cuối cùng đã khiến Quốc hội ban hành Đạo luật Quyền lực Chiến tranh. "Đây không phải là một động thái chống tổng thống. Đây là  động thái 'Quốc hội, hãy làm công việc của mình'", ông nói thêm. "Chúng ta không thể chỉ ngồi yên và đặt điều này lên vai tổng thống. Chúng ta cần phải tham gia."

Nhưng ông Curtis luôn thống nhất cùng các thành viên đảng Cộng hòa trong việc bỏ phiếu chống lại các đạo luật về quyền lực chiến tranh. Và không thấy ông Trump có dấu hiệu nào cho thấy ông có kế hoạch làm việc với các thành viên Quốc hội.

Ông phớt lờ các cuộc bỏ phiếu của cả hai viện yêu cầu ông xin phép tiến hành xung đột và tuần trước đã chính thức thông báo với Quốc hội rằng giao tranh đã tiếp tục và ông một lần nữa hành động dưới quyền tổng tư lệnh mà không cần tham khảo ý kiến của các nhà lập pháp. Trong thông báo của mình, Tổng thống Mỹ mô tả chiến dịch mới là một phản ứng "có giới hạn, được cân nhắc" trước các cuộc tấn công mới của Iran ở eo biển Hormuz, nhưng cũng nói rằng các lực lượng Mỹ vẫn sẵn sàng thực hiện "hành động tiếp theo, khi cần thiết và thích hợp", nếu Iran tiếp tục đe dọa Mỹ và các đồng minh.

Tối Chủ nhật đánh dấu đêm thứ chín liên tiếp Mỹ và Iran tấn công lẫn nhau hàng loạt. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết trong một tuyên bố rằng các lực lượng Mỹ "đang buộc Iran phải chịu trách nhiệm theo chỉ thị của tổng tư lệnh".

Ít nhất ba binh sĩ Mỹ đã thiệt mạng vào cuối tuần qua, hai người ở Jordan khi một tên lửa đạn đạo của Iran tấn công một căn cứ quân sự. và một người khác thiệt mạng trong quá trình xử lý một máy bay không người lái của Iran ở miền bắc Iraq.

Số quân nhân Mỹ thiệt mạng kể từ khi chiến tranh bắt đầu vào cuối tháng 2, hiện lên đến 17 người.

Vào chiều thứ Hai, ông Trump thề sẽ trả thù cho cái chết của những người lính, nói trong một bài đăng trên mạng xã hội rằng "mỗi khi Iran giết một lính Mỹ, họ sẽ phải trả giá cho việc giết người đó gấp nhiều lần!"

-------------

_ Robert Jimison đưa tin về Quốc hội cho The Times, tập trung vào các vấn đề quốc phòng và chính sách đối ngoại.

_ Trần H Sa lược dịch từ The New York Times.... 21/7/2026.