TRẦN H SA

 Ban biên tập WSJ....18 Tháng Sáu, 2026 ...The Wall Street Journal.

Một đặc điểm nổi bật trong phong cách của Tổng thống Trump là sự thẳng thắn của ông, cuối cùng đã vô tình bộc lộ động cơ chính trị của ông ấy. Và điều đó đã xảy ra trong tuần này khi ông Trump giải thích lý do tại sao ông lại đạt được thỏa thuận với Iran, một chế độ mà ông từng hy vọng lật đổ.

 Ông viết trên Truth Social hôm thứ Năm, “Những kẻ ngốc này nghĩ rằng tôi chưa đủ cứng rắn với Iran, khi thị trường chứng khoán vừa chạm mức cao kỷ lục, và giá dầu đang ‘lao xuống’, bọn họ hoặc là ghen tị, xấu xa, hoặc là ngu ngốc”.

Ông. Trump cho biết tại cuộc họp báo hôm thứ Tư, nếu không có thỏa thuận, “lựa chọn thay thế sẽ là một cuộc suy thoái trên toàn thế giới”. Thẳng thừng, Tổng thống nói rằng người Iran đã nắm thóp ông - bằng dầu mỏ.  Ông nói, nếu ông tiếp tục  chiến đấu, thị trường “sẽ đi xuống ở mức mà không ai từng thấy trước đây, có thể ngoại trừ năm 1929. Tổng thống duy nhất mà tôi không muốn trở thành là Herbert Hoover (*) quá cố, vĩ đại.”

Đó là sự thật: Ông Trump bị thúc đẩy bởi nỗi sợ hãi về giá dầu cao và thị trường chứng khoán giảm trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Cảnh báo rằng “chúng ta sẽ cạn kiệtt dự trữ dầu trong khoảng bốn tuần nữa”. Ông Trump khẳng định ông không có cách nào khác để mở eo biển Hormuz. “Nếu chúng tôi không thực hiện thỏa thuận này, chúng tôi có thể thả thêm bom trong ba tuần, hai tuần, bốn tuần, hai năm nữa – bạn sẽ không bao giờ mở được eo biển Hormuz.”

Tất cả những điều này cho thấy bản ghi nhớ đã đạt được từ một vị trí yếu kém của Hoa Kỳ, không phải từ sức mạnh. 

Điều này thể hiện rõ qua việc thỏa thuận nới lỏng đáng kể các lệnh trừng phạt ngay từ đầu và sự thiếu hụt các cam kết hạt nhân tương ứng của Iran.

Tổng thống cũng chiến đấu với một luận điểm sai lệch. Lựa chọn thay thế của ông không phải là ném bom Tehran mà là để Hải quân Mỹ  dùng vũ lực mở eo biển. Hoặc tiếp tục lén lút đưa ngày càng nhiều tàu chở dầu ra khỏi eo biển  vào ban đêm, phá vỡ lệnh phong tỏa của Iran trong khi Mỹ vẫn duy trì phong tỏa

Mỹ có nhiều lựa chọn nhưng ông Trump đã chùn bước trước rủi ro. Thay vào đó, sau hai tháng yếu kém trong việc ngừng bắn trong khi dư luận bất mãn và dự trữ dầu giảm, Tổng thống thừa nhận ông đã nhượng bộ trước áp lực kinh tế của Iran.

Sau khi nghe điều đó, tại sao người Iran không đe dọa sẽ thu phí  hoặc đóng cửa eo biển sau 60 ngày kể từ bây giờ, trừ khi Mỹ gia hạn đàm phán và và nhượng bộ nhiều hơn nữa ? Đây luôn là vấn đề với việc dựa vào một thỏa thuận - mà về bản chất là trả tiền chuộc - để mở lại eo biển. Đặc biệt là khi thỏa thuận quy định nhiều cuộc đàm phán, hơn là hành động của Iran nhằm dỡ bỏ chương trình hạt nhân của họ.

Những bình luận của Tổng thống là một món quà cho chế độ này, và không phải là món quà duy nhất. Hôm thứ Tư, ông nói  về các nhà lãnh đạo mới của Iran, nhiều người trong số họ đã tham gia vào vụ thảm sát hàng ngàn người biểu tình vào tháng Giêng, “Họ yêu đất nước của họ”. Ông gọi họ là “ít cực đoan hơn nhiều”, trong khi Phó Tổng thống JD Vance hiện đang nói về việc giúp “những người thực dụng” giành chiến thắng trong cuộc tranh luận chống lại “những người cứng rắn”, giống như Barack Obama đã làm.

Như Thượng nghị sĩ Roger Wicker (CH., Miss.) đã nhắc nhở Tòa Bạch Ốc  hôm thứ Năm, “Chế độ Iran đã không từ bỏ mục tiêu cuối cùng của họ – ‘Cái chết cho nước Mỹ, cái chết cho Israel.’ Chế độ sẽ đầu tư từng xu mà họ nhận được để tiếp tục mục tiêu đó”.

Càng thể hiện nhiều hy vọng vào sự chuyển đổi của chế độ Iran, quý ông Trump và Vance càng tỏ ra tuyệt vọng. Có còn cách nào khác để nhận ra sự bảo vệ đột ngột của họ đối với chương trình tên lửa của Iran, sau khi việc ngăn chặn nó đã là một mục tiêu chiến tranh được Mỹ tuyên bố ? Suy nghĩ viển vông không thể che đậy nguồn gốc của thỏa thuận này là từ nỗi sợ hãi của Tòa Bạch Ốc. Như chính Tổng thống đã thừa nhận.

_ (*) Herbert Hoover là Tổng thống thứ 31 của Hoa Kỳ tại nhiệm từ năm 1929 đến năm 1933, đó cũng là giai đoạn nổ ra cuộc suy thoái kinh tế toàn cầu.

------------

_ Ban biên tập WSJ......

_ Trần H Sa lược dịch từ The Wall Street Journal.....19 Tháng Sáu, 2026 .