TRẦN H SA

Ban biên tập WSJ....... 21 Tháng Sáu, 2026 ..The Wall Street Journal.

Kỷ nguyên mới, hòa bình ở Trung Đông của Tổng thống Trump đã có một khởi đầu khó khăn, khi Iran tuyên bố hôm thứ Bảy rằng họ  một lần nữa đóng cửa eo biển Hormuz. Nhưng ít nhất chính quyền Trump và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo đêu đồng ý về thủ phạm - Israel.

Bộ chỉ huy quân sự Iran cho biết họ đã đóng cửa eo biển, đổ lỗi cho Hoa Kỳ về việc "vi phạm rõ ràng" bản ghi nhớ. Hoa Kỳ cho biết các tàu vẫn đang di chuyển qua eo biển, mặc dù hầu như không ở mức trước chiến tranh như Biên bản ghi nhớ hình dung.

Tehran tuyên bố Mỹ có nghĩa vụ ngăn chặn Israel ném bom Hezbollah, ngay cả khi Hezbollah tiếp tục giết binh sĩ Israel và bắn rocket cùng máy bay không người lái vào thường dân ở miền bắc Israel. Giao tranh đã lắng xuống vào Chủ nhật khi Israel yêu cầu quân đội của họ giảm các hoạt động chiến đấu. Iran khẳng định bản ghi nhớ (MOU) yêu cầu ông Trump đối xử với Israel như một ủy nhiệm của Mỹ, mặc dù Israel là một nền dân chủ có chủ quyền với nghĩa vụ đối với công dân của họ để ngăn chặn các cuộc không kích của nước ngoài.

Có lẽ Iran có ý tưởng này khi lắng nghe ông Trump và Phó Tổng thống của ông nói. "Israel đã chiến đấu với Hezbollah quá lâu rồi", ông Trump nói vào tuần trước, đồng thời tuyên bố rằng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu "“không có chút phán đoán nào” trong cách ông ta đáp trả các cuộc tấn công của Hezbollah.

JD Vance thậm chí còn đe dọa hơn, ông nói hôm thứ Năm "Người Israel - cũng giống như mọi người khác - phải tôn trọng tiến trình hòa bình này, về căn bản tốt cho họ và tốt cho toàn khu vực". Thật tuyệt khi anh ấy nói với người Israel điều gì tốt cho họ.

"Nếu tôi ở trong nội các của chính phủ Israel, tôi có thể không tấn công đồng minh hùng mạnh duy nhất mà tôi còn lại trên toàn thế giới", ông Vance nói thêm, mặc dù không có thành viên nội các Israel nào làm như vậy. "Trong ba tháng qua, hai phần ba vũ khí phòng thủ bảo vệ quê hương của bạn đã được chế tạo bởi bàn tay của Mỹ và được trả bằng tiền thuế của người Mỹ".

Liệu đó có phải là một mối đe dọa kiểu như Joe Biden về việc cắt bán vũ khí cho đồng minh của chúng ta? Nghe có vẻ như vậy. Đó chắc chắn là một yêu cầu Israel chấp nhận các điều khoản của một "tiến trình hòa bình" mà các quan chức Israel không tham gia vào đàm phán và đã không mang lại hòa bình cho miền bắc Israel.

Trong vòng vài giờ sau khi ông Vance gửi thông điệp thẳng thừng cho Israel hôm thứ Năm, Hezbollah đã giết chết bốn binh sĩ Israel. Điều này bảo đảm cho một sự trả đũa, mà Tehran sau đó lấy làm cái cớ để hoãn các cuộc đàm phán và đe dọa eo biển.

Iran dàn dựng những leo thang này để câu giờ, chia rẽ Mỹ và Israel, giành được đòn bẩy và bảo vệ các lực lượng ủy nhiệm của họ. Trong khi ông Trump tuyên bố các nhà lãnh đạo mới của chế độ "ít cực đoan hơn nhiều", và ông Vance nói rằng họ muốn "lật sang một trang mới", thì dường như đây vẫn là chế độ Iran cũ mà chúng ta biết và không ưa.

Tất cả những cuộc giao tranh này cho thấy Iran tin rằng họ đang nắm quyền kiểm soát theo Biên bản ghi nhớ. Như một điều kiện tiên quyết cho một thỏa thuận hạt nhân cuối cùng, Iran sẽ yêu cầu Israel hoàn toàn rút khỏi miền nam Lebanon mà không phải giải giáp Hezbollah. Kế hoạch là xử dụng thỏa thuận này để ép ông Trump trên mặt trận Israel - và tất cả các mặt trận khác.

Sau khi ký biên bản ghi nhớ, chấm dứt phong tỏa các cảng của Iran và nới lỏng các biện pháp trừng phạt, ông Trump đã từ bỏ đòn bẩy mà ông có với Iran. Hôm Chủ nhật, ông đe dọa sẽ ném bom Iran trở lại nếu nước này không kiểm soát được Hezbollah, nhưng liệu ông có gây nguy hiểm cho MOU để thực hiện điều đó không?

Ông Trump hiện đang ở thế phải tấn công đồng minh tốt nhất của Mỹ trong khu vực vì họ đã tự vệ.. Giống như Barack Obama, ông có nguy cơ trở thành một người biện hộ cho Iran. Điều này có thể giúp ông giành được sự ủng hộ từ những người bạn của ông Vance trong cánh chống Israel của phong trào MAGA. Nhưng nó có nguy cơ làm mất đi những thành quả trong chiến dịch quân sự của ông.

Ông Trump nhậm chức với cơ hội khôi phục khả năng răn đe của Mỹ sau những năm tháng yếu kém của chính quyền Biden. Nhưng ông ngày càng thấy mình tấn công các đồng minh của Mỹ trong khi biện hộ cho các đối thủ. Đài Loan bị chỉ trích vì muốn có vũ khí để tự vệ trước người bạn của ông Trump ở Bắc Kinh, Tập Cận Bình. Ukraine bị chỉ trích vì không biết rằng Nga nắm giữ tất cả các "quân bài", như ông Trump đã nói.

Và bây giờ những người Israel độc ác đó là vật tế thần vì phải tự vệ  chống lại lực lượng ủy nhiệm Hezbollah của Iran ở Lebanon. Hòa bình dựa trên sự yếu đuối chẳng bao giờ bền lâu.

-----------

_ Ban biên tập WSJ....... 

_ Trần H Sa lược dịch từ The Wall Street Journal.....22 Tháng Sáu, 2026 ..