Sự kềm kẹp của Trump đối với GOP khiến Netanyahu có rất ít chỗ để xoay xở.

 Nhà lãnh đạo Israel từ lâu đã khai thác sự chia rẽ ở Washington. Nhưng sự thống trị của Trump đối với đảng của ông mang lại cho ông ấy đòn bẩy bất thường đối với các động thái tiếp theo của Israel.

Tổng thống Donald Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu

Tổng thống Donald Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tại Mar-a-Lago ở Palm Beach, Florida, ngày 29/12. (Alex Brandon / Ảnh AP / Alex Brandon)

Tác giả Michael Birnbaum và Gerry Shih....09 Tháng Sáu, 2026 ... The Washington Post.

Khi các tổng thống Mỹ trước đây tìm cách trói tay Thủ tướng Benjamin Netanyahu, nhà lãnh đạo Israel thường khai thác những rạn nứt trong chính trị Mỹ để tìm một đôi tai thân thiện hơn ở Washington và thoát khỏi những ràng buộc áp đặt lên ông ta.

Nhưng Netanyahu nhận thấy rằng không có tòa phúc thẩm nào cao hơn trong cuộc đối đầu của ông với Tổng thống Donald Trump, người có quyền kiểm soát đảng của mình - vào thời điểm đảng Dân chủ có rất ít hoặc không có thiện cảm với nhà lãnh đạo Israel.

Trong những ngày gần đây Trump  đã khẳng định quyền lực trực tiếp  đối với Israel theo cách mà không có tổng thống nào khác có được trong nhiều thập kỷ, hôm thứ Hai ông tuyên bố rằng ông đã buộc Netanyahu phải đảo ngược cuộc tấn công nhằm vào Iran bằng cách nói với ông ta rằng nếu không, ông ta sẽ “đơn độc” chống lại Tehran.

Kết quả là một sự rạn nứt công khai bất thường giữa hai nhà lãnh đạo vốn đã tạo ra một liên minh mạnh mẽ trong khi thường xuyên phải đối mặt với sự phản đối từ các quốc gia khác. Nhưng giờ đây, chương trình nghị sự chính trị trong nước của họ đang khác nhau: Trump muốn kết thúc nhanh chóng cuộc chiến Iran, trong khi Netanyahu phải đối mặt với áp lực phải tiến tới chiến thắng hoàn toàn trước Tehran.

Cảnh báo của Trump rằng ông có thể từ chối ủng hộ Israel là một sự khác biệt so với thực tiễn lâu đời của Mỹ là ủng hộ Israel chống lại Iran trong hầu hết mọi hoàn cảnh. Netanyahu đóng một vai trò quan trọng trong việc thuyết phục Trump tham gia vào cuộc tấn công đầu tiên vào Iran hồi tháng Hai.

Động lực phức tạp giữa hai nhà lãnh đạo có thể giúp xác định tương lai của Trung Đông trong một thế hệ, với mỗi người được thúc đẩy bởi những cân nhắc nội bộ hướng tới các mục tiêu khác nhau.

Ông Trump đang tìm cách chấm dứt cuộc xung đột Iran bằng cách mở lại eo biển Hormuz và hạn chế nghiêm ngặt chương trình hạt nhân của Iran. Trong khi đó, ông Netanyahu cảm thấy ông không thể để các cuộc tấn công trực tiếp của Iran như  những gì đã xảy ra cuối tuần qua mà không đáp trả, và ông đã phải đối mặt với những lời chỉ trích trong nước rằng ông đã trở thành chư hầu của Mỹ.

Hôm thứ Hai, ông Trump nói trong một bài đăng trên Truth Social rằng các cuộc đàm phán hòa bình sẽ sớm mang lại một thỏa thuận, "trừ khi có sự thiếu hiểu biết hoặc ngu ngốc cản đường nó", và cả Israel lẫn Iran đều muốn chấm dứt chiến tranh.

Ông Trump nói với đài truyền hình Channel 12 của Israel hôm thứ Hai rằng ông đã ra lệnh cho ông Netanyahu ngừng tấn công Iran. Ông Trump nói, "Năm quốc gia trong khu vực đã tiếp cận tôi để gây áp lực buộc Netanyahu không tấn công. Tôi đã nói với Bibi, 'Tốt hơn hết ông nên cẩn thận với những gì ông đang làm, bởi vì cuối cùng ông có thể sẽ đơn độc chống lại Iran."

Sáng sớm thứ Ba, ông Trump cho biết Israel và Iran đã đồng ý, theo lệnh của ông, “không gây chiến với nhau thêm một tuần nữa”, sau khi các cuộc tấn công giữa hai nước leo thang.

Phát biểu với các phóng viên tại sân bay quốc tế John F. Kennedy ở New York, nơi ông đã tham dự Game 3 của trận chung kết NBA, ông Trump nói: "Chúng tôi đang ở trong giai đoạn cuối cùng của một thỏa thuận rất, rất tốt mà sẽ không cho phép vũ khí hạt nhân dưới bất kỳ hình thức nào... và sau đó eo biển sẽ mở ra ngay lập tức."

Ông Trump cũng cho biết các phi công của một chiếc trực thăng của Quân đội Mỹ rơi gần tuyến đường thủy là "ổn", nhưng không tiết lộ nguyên nhân gây ra vụ tai nạn, nói rằng một báo cáo sẽ được công bố. .

Iran đã tấn công lãnh thổ Israel hôm Chủ nhật, một động thái thường dẫn đến phản ứng của Israel. Netanyahu cuối cùng đã tấn công các mục tiêu ở cả Iran lẫn Lebanon, nơi ông đang chiến đấu với Hezbollah, một lực lượng ủy nhiệm được Iran hậu thuẫn.

Các vệt đánh chặn trên bầu trời, được nhìn thấy từ miền trung Israel, sau khi Iran phóng tên lửa hôm thứ Hai. (Itai Ron / Reuters)

Netanyahu, người có danh tiếng bị ảnh hưởng nặng nề từ cuộc tấn công bất ngờ của Hamas vào ngày 7 tháng 10 năm 2023, với cuộc bầu cử Israel dự kiến vào tháng Mười, Netanyahu đứng sau trong các cuộc thăm dò 

Sự rạn nứt đặc biệt rõ ràng trong tuần qua, với việc ông Trump lên án ông Netanyahu trong một cuộc điện đàm với nhà lãnh đạo Israel vì đã đe dọa thỏa thuận ngừng bắn mong manh với Iran.

Ông Trump nói với Financial Times trong một cuộc phỏng vấn qua điện thoại hôm Chủ nhật, Netanyahu "sẽ không có bất kỳ lựa chọn nào khác. Tôi là người quyết định. Tôi quyết định tất cả mọi thứ. Ông ta không có quyền quyết định.”

Thái độ  của Trump đối với nhà lãnh đạo Israel là bất thường, vì các tổng thống Mỹ trong lịch sử thường thận trọng khi thể hiện sự thiếu cam kết đối với an ninh của Israel.

Aaron David Miller, một nhà cựu ngoại giao và là chuyên gia về quan hệ Mỹ-Israel tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế cho biết."Chưa có tổng thống Mỹ nào từng công khai nói về một thủ tướng Israel như cách Trump đã nói về Netanyahu", 

Miller nói, "Trump có một mức độ ảnh hưởng chính trị chưa từng có đối với một thủ tướng Israel trong lịch sử quan hệ này, một phần vì ông ấy nắm quyền kiểm soát Đảng Cộng hòa". 

Ông Trump cũng phải đối mặt với áp lực trong nước mâu thuẫn với các ưu tiên của ông Netanyahu. Đảng Cộng hòa dự kiến sẽ phải chịu tổn thất lớn trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11, và những tổn thất đó có thể lớn hơn nếu cuộc chiến Iran tiếp tục và đẩy giá khí đốt lên cao hơn nữa.

Tòa Bạch Ốc  đã tìm cách hạ thấp bất kỳ khái niệm nào về căng thẳng giữa hai nhà lãnh đạo.

Phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc  Olivia Wales cho biết trong một email, "Tổng thống Trump có mối quan hệ chặt chẽ với Thủ tướng Netanyahu, và Israel luôn là một đồng minh tuyệt vời của Hoa Kỳ. “Không ai là người bạn vĩ đại hơn của Israel và là người đấu tranh vì hòa bình hơn Tổng thống Trump.”

Bà nói thêm rằng các cuộc tấn công của Mỹ-Israel vào Iran đã rất thành công.

Trong nhiều tháng, ông Netanyahu đã phản đối một thỏa thuận với Iran và công khai thúc đẩy thay đổi chế độ. Ông cũng nổi giận với những nỗ lực của Iran - và bây giờ là Trump - nhằm kềm chế Israel ở Lebanon, nơi ông đã chiến đấu với Hezbollah trong gần ba năm.

Sau khi hứa với người Israel rằng ông sẽ loại bỏ mối đe dọa từ Hezbollah, Netanyahu hiện phải đối mặt với rủi ro chính trị nếu ông bị coi là kẻ khuất phục trước lời kêu gọi ngừng bắn của ông Trump, bao gồm cả việc chấm dứt chiến sự ở Lebanon.

Cho đến nay, Netanyahu đã tránh bình luận về mối quan hệ của ông với Trump, một vấn đề tế nhị ở một đất nước mà tổng thống Mỹ được yêu thích cao như Israel. Các nhà phân tích cho biết, nếu Netanyahu công khai xác nhận căng thẳng với Trump, ông có thể phải gánh chịu cơn thịnh nộ của Trump - hoặc có nguy cơ mất danh tiếng là chính trị gia Israel có thể quản lý mối quan hệ Mỹ-Israel tốt hơn bất kỳ ai khác.

Tuần trước, sau khi ông Trump nói rằng ông đã cảnh báo Netanyahu về việc xâm lược Beirut và chỉ trích ông ta vì "liên tục chiến đấu" với Hezbollah, các đối thủ trong nước của Netanyahu đã chớp lấy cơ hội. Naftali Bennett, cựu thủ tướng đang tìm kiếm vị trí này một lần nữa trong cuộc bầu cử năm nay, nói rằng Netanyahu đã "mất quyền kiểm soát chủ quyền của Israel".

Yair Lapid, lãnh đạo phe đối lập Israel và là đồng minh chính trị của ông Bennett, nói rằng Israel là một "nhà nước chư hầu hoàn toàn" của Hoa Kỳ dưới thời Thủ tướng Netanyahu.

Cựu thủ tướng Naftali Bennett cùng lãnh đạo phe đối lập Yair Lapid (trái) tại Tel Aviv vào ngày 12/5. (Heidi Levine / Đối với The Washington Post). (Heidi Levine / FTWP)

Sau khi Iran và Israel đều hủy bỏ các cuộc tấn công vào hôm thứ Hai, ông Netanyahu đã có một bài phát biểu thách thức, nói rằng ông vẫn có quyền tự do hành động ở Lebanon.

Ông nói với quốc dân, "Trong 24 giờ qua, Iran và Hezbollah đã cố gắng áp đặt một phương trình mới lên chúng ta, và phương trình này là không thể chấp nhận được và không thể chấp nhận được đối với tôi. Họ nghĩ rằng họ sẽ bắn từ lãnh thổ Lebanon và Iran vào Israel, và chúng ta sẽ không hành động. Điều đó đã không xảy ra, và nó sẽ không xảy ra."

Căng thẳng giữa hai người có thể là một rủi ro cho cả hai, với việc Iran tìm cách khai thác những rạn nứt có thể chia rẽ Israel khỏi người ủng hộ họ lâu năm ở Washington.

Vào thời điểm mà nhiều nhà quan sát bên ngoài đặt câu hỏi liệu rạn nứt giữa Trump và Netanyahu có sâu sắc và lâu dài hay không, Iran có thể đang tìm cách kiểm tra mối quan hệ này, Ted Singer, cựu giám đốc các hoạt động Trung Đông tại CIA cho biết.

Singer nói, "Người Iran có khả năng làm nhiều việc cùng một lúc. Họ đang cố gắng kiểm tra mối quan hệ giữa Bibi [Netanyahu] và Trump, và làm trầm trọng thêm xích mích giữa họ. Họ đang củng cố vị thế của mình với các lực lượng ủy nhiệm còn lại, cụ thể là Hezbollah. Và họ đang nói với [các quốc gia vùng Vịnh Ba Tư]: 'Này, đừng quên rằng Houthi vẫn còn ở đó.'" Houthi được Iran hậu thuẫn đã kiểm soát một vùng rộng lớn của Yemen trong hơn một thập niên.

Sima Shine, cựu trưởng bộ phận phân tích tại Mossad, cơ quan tình báo đối ngoại của Israel, cho biết nhiều báo cáo trong những tuần gần đây cho thấy sự mất lòng tin thực sự và ngày càng tăng giữa ông Trump, các cố vấn của ông với  ông Netanyahu.

Một số cố vấn lo lắng về ảnh hưởng của Netanyahu, Shine nói.

Shine nói, "Có một sự lo lắng ngày càng tăng chung quanh Trump khi nghĩ rằng Netanyahu đã có thể thay đổi suy nghĩ và ảnh hưởng đến ông ấy. Tất cả những ai biết Netanyahu đều biết ông ta là kẻ thao túng, và ông ấy không muốn một thỏa thuận với Iran".

Nhưng ông Netanyahu phải đối mặt với những rủi ro chính trị thực sự ở trong nước nếu ông dường như nhượng bộ ông Trump về các vấn đề được coi là quan trọng đối với an ninh Israel, bà nói.

 Shine nói, "Tất cả đều có trên Twitter; mọi người đang đăng lại trên Facebook video Bibi Netanyahu đứng trong Knesset và nói, 'Thủ tướng là người có thể nói không với tổng thống Mỹ' - đó là những lời của chính ông ấy".

Trong khi những lời qua tiếng lại gần đây đặc biệt đáng chú ý, căng thẳng giữa hai nhà lãnh đạo đã tràn ra trước công chúng nhiều lần, trong cả hai nhiệm kỳ tổng thống của Trump. Trump phàn nàn vào năm 2020 rằng Netanyahu đã chúc mừng chiến thắng của Tổng thống đắc cử Joe Biden, và rằng ông ta đã không tham gia vào vụ ám sát có mục tiêu của Trump đối với Tướng Qasem Soleimani của Iran.

Trong cuộc chiến kéo dài 12 ngày giữa Israel với Iran vào năm ngoái, ông Trump đã buông lời chửi thề trên bãi cỏ Tòa Bạch Ốc trước ống kính truyền hình trong khi mô tả sự tức giận của ông đối với ông Netanyahu khi cố gắng ném bom Iran ngay cả sau khi ông Trump đã làm trung gian cho một lệnh ngừng bắn.

Và sau khi Netanyahu ném bom Qatar, một đồng minh của Mỹ, trong một nỗ lực bất thành nhằm ám sát các nhà lãnh đạo Hamas giữa các cuộc đàm phán, Trump đã buộc thủ tướng phải xin lỗi nhà lãnh đạo Qatar bằng điện thoại trong Phòng Bầu dục.

Vào tháng Ba, Trump tuyên bố ông không biết gì về ý định của Netanyahu ném bom mỏ khí đốt Pars của Iran. Các quan chức Mỹ và Israel đã đưa ra những tường thuật khác nhau về những gì người Mỹ biết trước về cuộc tấn công Pars, cuộc tấn công Doha vào tháng Tám, và cuộc tấn công của Israel vào Beirut hôm Chủ nhật.

-----------------

_ Tác giả Michael Birnbaum và Gerry Shih.... ...| Shih tường thuật từ Jerusalem.

_ Trần H Sa  lược dịch từ The Washington Post.....09 Tháng Sáu, 2026 ...