Tại G-7, các đồng minh lên kế hoạch cho một thế giới ít phụ thuộc vào Mỹ.

 Sau một thập kỷ cố gắng quản lý Donald Trump, cục diện sẽ thay đổi trong tuần này khi các nhà lãnh đạo châu Âu cân bằng giữa hợp tác và sự phản kháng ngày càng tăng đối với áp lực từ Mỹ.

Từ trái sang, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Thủ tướng Canada Mark Carney, Tổng thống Donald Trump và Thủ tướng Anh Keir Starmer tại hội nghị thượng đỉnh G7 năm 2025. (Mark Schiefelbein/AP)

Tác giả  Cleve R. Wootson Jr. và Ellen Francis.... 15 / 06 / 2026 ... The Washington Post.

ÉVIAN-LES-BAINS, Pháp – Khi Tổng thống Donald Trump đến bờ hồ Geneva cho hội nghị thượng đỉnh G7  tuần này, ông sẽ tìm thấy các đồng minh thân cận nhất của Mỹ trong một tư thế mới: ngày càng sẵn sàng nói không với ông.

Sau nhiều năm đe dọa thuế quan, những biến động ngoại giao và các cuộc đối đầu công khai, nhiều nhà lãnh đạo thế giới đã kết luận rằng Trump không phải là một sự gián đoạn đối với trật tự quốc tế mà là một đặc điểm của nó - một sự tái cấu trúc có khả năng tồn tại, bất kể ai ngồi trong Phòng Bầu dục. Thay vì chỉ đơn giản là thích nghi với Trump, họ ngày càng chuẩn bị cho một tương lai mà trong đó Mỹ là một đối tác khó đoán hơn, và châu Âu ít có khuynh hướng đi theo sự dẫn dắt của Mỹ.

Sự thay đổi sẽ bao trùm lên hội nghị thượng đỉnh, bắt đầu từ ngày hôm nay khi hậu quả của cuộc chiến Iran tiếp tục làm rung chuyển nền kinh tế toàn cầu, thay đổi thị trường năng lượng và làm dấy lên lo ngại về lạm phát mới, ngay cả khi hôm Chủ nhật Trump tuyên bố chấm dứt chiến sự. Trump sẽ đến để tìm kiếm bằng chứng cho thấy cách tiếp cận ngoại giao gây rối của ông đang mang lại kết quả — rằng các đồng minh đang thích ứng với các ưu tiên của Mỹ về thương mại, trí tuệ nhân tạo, an ninh và Trung Quốc. Nhiều nhà lãnh đạo tập trung tại đây chia xẻ một số mục tiêu rộng lớn hơn của Mỹ, nhưng họ cũng ngày càng sẵn sàng chống lại áp lực của Mỹ.

Max Bergmann, giám đốc Chương trình châu Âu, Nga và Á-Âu tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế cho biết, “về căn bản Châu Âu đang ở một vị thế khác so với vài năm trước. Hiện nay, việc đáp ứng mọi yêu cầu từ Washington đã có những giới hạn chính trị.”

Mỹ vẫn là cường quốc quân sự không thể thiếu trong liên minh phương Tây, cung cấp chiếc ô hạt nhân, khả năng tình báo và phần lớn xương sống hậu cần của NATO. Nhưng ngày càng có nhiều nhà lãnh đạo đang tìm hiểu xem thế giới sẽ như thế nào khi Mỹ không còn sẵn sàng – hoặc không còn được kỳ vọng – dẫn đầu mọi phản ứng quốc tế.

Cuộc tranh luận đó đã trở nên cấp bách đối với vấn đề Iran, một cuộc xung đột đã phơi bày sự bất an ngày càng tăng ở các thủ đô châu Âu trước hậu quả của những quyết định được đưa ra ở Mỹ, những quyết định có ảnh hưởng sâu rộng lan ra bên ngoài biên giới. Ba trong bốn cuộc gặp song phương của Trump trong tuần này sẽ là với các nhà lãnh đạo Trung Đông. Các nhà lãnh đạo thế giới rất mong muốn tìm ra giải pháp cho cuộc chiến, nhưng tác động của nó vẫn còn đó, và tỷ lệ ủng hộ thấp của Trump ở nước ngoài đồng nghĩa với việc mỗi cái bắt tay, mỗi bức ảnh chụp chung và mỗi cái ôm công khai đều tiềm ẩn rủi ro chính trị.

Những người biểu tình cầm biểu ngữ trong các cuộc biểu tình rầm rộ ở Iran hồi tháng 1. (Michel Euler/AP)

Tuy nhiên, ngay cả khi các nhà lãnh đạo châu Âu chuẩn bị cho một tương lai ít phụ thuộc vào Washington, họ vẫn mong muốn tránh một sự rạn nứt công khai  với Trump.

Các nhà tổ chức hội nghị thượng đỉnh đã tìm cách tránh một số xung đột ngoại giao đi kèm với các giao dịch gần đây của Trump với các nhà lãnh đạo nước ngoài. Cuộc họp đã bị hoãn lại một ngày để tổ chức lễ kỷ niệm sinh nhật lần thứ 80 của Trump - một sự kiện ở Tòa Bạch Ốc được mệnh danh là “UFC Freedom 250”. Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa, người đã phải chịu đựng một cuộc họp gây tranh cãi tại Phòng Bầu dục vào năm ngoái, sau khi Trump khuếch đại những tuyên bố vô căn cứ về một cuộc diệt chủng da trắng ở Nam Phi, không được mời. Và Macron sẽ dành tặng Trump một món quà quý giá nhất của nghệ thuật ngoại giao Pháp: một bữa tối riêng tư tại Cung điện Versailles trước khi ông trở về Hoa Kỳ.

Tuy nhiên, một thách thức dai dẳng  của hội nghị thượng đỉnh đối với các nhà lãnh đạo thế giới là dự đoán phiên bản nào của tổng thống khi ông sẽ bước xyống khỏi chuyên cơ Air Force One.

Trump đã thể hiện khả năng ngoại giao cá nhân nồng ấm và đàm phán, nhưng cũng có khả năng đối đầu công khai với các đồng minh, thay đổi chính sách đột ngột và đi chệch khỏi sự đồng thuận đã được đàm phán cẩn thận. Các nhà lãnh đạo châu Âu đã có gần một thập kỷ để hoàn thiện nghệ thuật quản lý tâm trạng thất thường của Trump và đã có thể vượt qua hầu hết các cuộc chạm trán vào năm ngoái. Nhưng tình thế đã thay đổi đối với họ trong năm nay, sau khi tổng thống Mỹ tiến hành nỗ lực kéo dài nhiều tuần để giành quyền kiểm soát Greenland từ Đan Mạch.

Có thời điểm, một số nhà lãnh đạo châu Âu tin rằng Trump sắp ra lệnh cho quân đội Mỹ xâm lược vùng lãnh thổ ở hòn đảo lạnh giá này - một động thái sẽ đảo ngược vị thế của Hoa Kỳ, từ một cường quốc quân sự chính của NATO thành mối đe dọa quân sự chính đối với NATO. Trump vốn đã tương đối không được lòng dân ở châu Âu. Nhưng vụ việc Greenland đã đẩy tỷ lệ ủng hộ của ông xuống mức thấp kỷ lục, tạo ra nguy cơ ngay cả đối với một số đồng minh tự nhiên của ông khi bị coi là quá thân thiết với ông. 

Phó Tổng thống JD Vance và vợ, bà Usha, được Đại tá Susan Meyers hướng dẫn tham quan Căn cứ Không gian Pituffik của Mỹ ở Greenland vào tháng 3 năm 2025. (Jim Watson/Pool/AP)

Bergmann nói “Các nhà sử học sẽ chỉ ra Greenland như một điểm mốc khi liên minh xuyên Đại Tây Dương bắt đầu tan vỡ, khi cuộc ly hôn thực sự bắt đầu xảy ra”, và cho biết thêm rằng các nhà lãnh đạo châu Âu đã hỏi “họ  thực sự nhận được gì khi nịnh bợ Trump và khi quỳ gối trước ông ta.”

Hội nghị thượng đỉnh dự kiến sẽ không chỉ đóng vai trò là diễn đàn để giải quyết các thách thức toàn cầu mà còn là thước đo về cách các đối tác của Mỹ ứng phó với một kỷ nguyên ngoại giao bất ổn hơn của Mỹ.

Ít có nhà lãnh đạo nào ủng hộ mạnh mẽ luận điểm về quyền tự chủ của châu Âu, hơn chủ nhà hội nghị thượng đỉnh G-7, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron. Trong nhiều năm, Macron đã kêu gọi châu Âu trở nên độc lập hơn về mặt chiến lược, lập luận rằng lục địa này nên có khả năng bảo vệ lợi ích của mình và thể hiện sức mạnh ngay cả khi các ưu tiên của Mỹ khác với ưu tiên của chính họ. Khi bước vào năm cuối cùng của nhiệm kỳ tổng thống, Macron tiếp tục thúc đẩy tầm nhìn đó, ngay cả khi một số chính phủ châu Âu ngần ngại rời xa khỏi ô dù an ninh của Mỹ.

Các quan chức Tòa Bạch Ốc tiết lộ trước chuyến đi của tổng thống, cho biết ông Trump sẽ tiếp tục thúc đẩy các nước châu Âu đóng vai trò lớn hơn trong việc tự vệ..

“Mỹ không thể dẫn đầu ở mọi khu vực trên thế giới, và có những quốc gia ở châu Âu có khả năng to lớn để tiếp nhận nhiều chia xẻ gánh nặng hơn”, một quan chức cấp cao của chính quyền Mỹ, người này phát biểu với điều kiện giấu tên vì họ không được phép phát biểu công khai.

Giữa những căng thẳng đó, Macron, người sẽ gặp Trump vào tối thứ Hai, đã tỏ ra sẵn sàng chỉ trích Trump hơn.

“Chúng ta không nên đánh giá thấp rằng đây là thời điểm độc nhất vô nhị khi một tổng thống Mỹ, một tổng thống Nga, một chủ tịch  Trung Quốc đang chống lại người châu Âu. Vì vậy, đây là thời điểm thích hợp để chúng ta thức tỉnh”, ông Macron nói trong một cuộc họp không chính thức của các nhà lãnh đạo Liên minh châu Âu hồi tháng Tư. “Bây giờ, rất nhiều đồng nghiệp sáng suốt hơn, bởi vì sau rất nhiều năm, chúng ta nói, được rồi, chúng ta phải phản ứng. Chúng ta phải hành động như những người châu Âu, phải đoàn kết hơn, để bảo vệ chính mình, lợi ích của chính mình. Và đối với tôi, đây là hướng đi đúng đắn."

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, trong ảnh đang chủ trì một cuộc họp trực tuyến hôm thứ Năm, đã thể hiện sự sẵn sàng hơn trong việc chỉ trích Tổng thống Donald Trump. (Simon Wohlfahrt/AFP/Getty Images)

Tuy nhiên, việc Macron theo đuổi nền độc lập lớn hơn của châu Âu không có nghĩa là từ bỏ Hoa Kỳ hoặc xa lánh Trump. Ông Macron thường kết hợp lời kêu gọi tự lực của châu Âu với một cách tiếp cận cá nhân bất thường trong việc quản lý người đồng cấp Mỹ. Trong những năm qua, Macron đã tìm cách vun đắp mối quan hệ với tổng thống Mỹ thông qua sự kết hợp giữa ngoại giao và phô trương, đón tiếp ông tại Tháp Eiffel, cho ông chỗ ngồi hàng đầu tại cuộc duyệt binh Ngày Bastille của Pháp và chào đón ông đến dự lễ khánh thành tại Nhà thờ Đức Bà Notre Dame.

Nhưng gần đây hơn, cuộc chiến của Mỹ với Iran đã thúc đẩy các chính trị gia châu Âu tránh xa các cuộc xung đột của Mỹ và tổng thống nước này. Ngay cả đối với một số đồng minh thân cận nhất của Trump ở đây, đứng đầu trong số đó có Thủ tướng Ý Giorgia Meloni; việc liên kết với tổng thống đã trở nên rủi ro hơn kể từ cuộc khủng hoảng ở Greenland và khi chiến tranh tàn phá nền kinh tế toàn cầu.

Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi, tham dự hội nghị thượng đỉnh G-7 lần đầu tiên của bà, dự kiến sẽ xử dụng mối quan hệ của bà với Trump, các nhà lãnh đạo châu Âu và các đối tác quan trọng ở Trung Đông  để giúp giảm bớt căng thẳng. Nhật Bản đã tìm cách đóng một vai trò ngoại giao sau cuộc chiến Mỹ-Israel ở Iran trong khi vẫn duy trì quan hệ chặt chẽ trên toàn khu vực.

Thủ tướng Anh đang gặp khó khăn, Keir Starmer, đến Évian trong bối cảnh cả về uy tín chính trị trong nước lẫn mối quan hệ với ông Trump đều xuống thấp. Thủ tướng đang đối mặt với thách thức của giới lãnh đạo trong chính đảng của mình, và đã phải chịu đựng cơn thịnh nộ của tổng thống Trump vì không tham gia các cuộc tấn công vào Iran.

Cả hai yếu tố này đã đẩy chính phủ của Starmer xích lại gần châu Âu hơn, gần một thập kỷ sau khi người dân Anh bỏ phiếu rời khỏi Liên minh châu Âu.

Không rõ liệu Starmer có lấy lại được thiện cảm của ông Trump hay không.. Sự khinh miệt công khai của tổng thống đối với Starmer về vấn đề  Iran - gọi ông là hèn nhát, chế giễu các tàu sân bay của Anh, mô tả Vương quốc Anh là "rất, rất bất hợp tác" - đã làm rạn nứt mối quan hệ đặc biệt mà Starmer đã dành cả năm đầu tiên tại nhiệm để vun đắp. Con đường thăng bằng mà các nhà lãnh đạo châu Âu đang đi có thể bị đảo lộn bởi Trump, người đã nhiều lần thể hiện sự sẵn sàng vạch trần khoảng cách giữa những tuyên bố công khai và những trao đổi ngoại giao riêng tư của họ.

Năm ngoái, ông Trump đã công bố các tin nhắn văn bản riêng tư từ Tổng thư ký NATO Mark Rutte, ca ngợi những nỗ lực của tổng thống nhằm gây áp lực buộc các chính phủ châu Âu phải chi tiêu nhiều hơn cho quốc phòng, biến ngoại giao riêng tư giữa các nhà lãnh đạo thành công khai.

.

Một nhà lãnh đạo châu Âu sau đó nhận xét rằng nếu Trump tiết lộ những thông điệp tương tự từ họ, cử tri ở quê nhà họ sẽ nổi dậy.

Sự việc này nhấn mạnh một thách thức mà nhiều nhà lãnh đạo đang phải đối mặt khi tập trung tại Pháp: cân bằng sự phản kháng công khai đối với Trump với những thỏa hiệp riêng tư thường cần thiết để quản lý ông ta — trong khi tất cả phải đối phó với một tổng thống đã thể hiện sự sẵn sàng kéo lại bức màn trình diễn.

Nếu Évian là màn  mở đầu, phần tiếp theo sẽ đến ba tuần sau đó tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ, khi nhiều nhà lãnh đạo tương tự sẽ tập hợp lại cho một hội nghị thượng đỉnh NATO về chi tiêu quốc phòng, cam kết quân sự và tương lai của liên minh xuyên Đại Tây Dương.

-------------

_ Tác giả  Cleve R. Wootson Jr. và Ellen Francis.... | .Michael Birnbaum và Dan Diamond đóng góp báo cáo từ Washington. Steve Hendrix đóng góp báo cáo từ London. Chie Tanaka báo cáo từ Tokyo. . 

_ Trần H Sa lược dịch từ The Washington Post....15 / 06 / 2026 ..