Ở Israel, sự bất mãn lan rộng đối với thỏa thuận mới xuất hiện của Mỹ với Iran.
News 14 Tháng Sáu, 2026 .... The New York Times via Dnyuz.
Tiêu đề chính của Yediot Aharonot, một nhật báo Do Thái ngữ nổi tiếng, đã tóm tắt tình cảm phổ biến ở Israel về thỏa thuận ngừng bắn mới nổi của Tổng thống Trump với Iran, trong hai từ : “Bad Deal.” ("Thỏa thuận tồi tệ").
Israel đã tiến hành hai cuộc chiến chống lại Iran trong năm qua, cuộc chiến gần đây nhất là chiến dịch phát động vào cuối tháng Hai với các lực lượng Mỹ. Giờ đây, Israel, quốc gia không phải là một bên trong các cuộc đàm phán của chính quyền Trump với Iran, đang bị loại khỏi nền hòa bình tiềm năng.
Cả Mỹ lẫn Iran đều không chia xẻ văn bản của thỏa thuận đang được xem xét, nhưng các chi tiết đã xuất hiện trong các báo cáo truyền thông, đủ để gây ra một làn sóng chỉ trích và bất mãn từ người Israel trên phạm vi chính trị của đất nước.
Các quan chức Mỹ và Iran đã nói rằng theo "biên bản ghi nhớ" ban đầu, Iran sẽ mở lại eo biển Hormuz, một tuyến đường vận chuyển quan trọng đối với nền kinh tế toàn cầu, và Mỹ sẽ dỡ bỏ lệnh phong tỏa các cảng của Iran. Lệnh ngừng bắn mà hai bên đã đồng ý vào tháng 4 sẽ được gia hạn thêm 60 ngày. Trong thời gian đó, cả hai bên sẽ cam kết tổ chức các cuộc đàm phán chi tiết về chương trình hạt nhân của Iran và về việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với Iran.
Đề cương dường như không đạt được các mục tiêu mà Israel đặt ra khi bắt đầu hai cuộc chiến.
Ngay từ đầu, Thủ tướng Benjamin Netanyahu tuyên bố rằng mục tiêu là "loại bỏ các mối đe dọa sống còn " đối với Israel. Điều đó có nghĩa là tiêu diệt bất kỳ mối đe dọa hạt nhân nào từ Iran và chương trình tên lửa đạn đạo của nước này, cũng như "tạo điều kiện" cho người dân Iran lật đổ chính phủ.
Israel cũng đã yêu cầu chấm dứt sự hỗ trợ của Tehran đối với các lực lượng ủy nhiệm thù địch với Israel, bao gồm Hezbollah ở Lebanon, Houthi ở Yemen và Hamas ở Gaza.
Mặc dù thỏa thuận sơ bộ đang được đàm phán hiện nay còn mơ hồ, thậm chí là không rõ ràng, về vấn đề hạt nhân, các chuyên gia Israel đã báo động rằng các yếu tố quan trọng đối với Israel dường như không được đề cập đến chút nào.
Jacob Nagel, cựu cố vấn an ninh quốc gia của ông Netanyahu nói, "Bất kể điều gì sẽ xảy ra, Tổng thống Trump sẽ tuyên bố chiến thắng, một chiến thắng hoàn toàn".
"Rất dễ dàng để nói những chủ đề nào" sẽ được đưa ra cho các cuộc đàm phán trong tương lai, ông Nagel nói với các phóng viên hôm Chủ nhật trong một cuộc họp báo qua video. Tuy nhiên, ông nói, tên lửa đạn đạo của Iran và sự hỗ trợ của họ đối với các nhóm ủy nhiệm trong khu vực thậm chí không xuất hiện như các chủ đề trong các chi tiết được lưu hành công khai.
Các đối thủ của ông Netanyahu vẫn gay gắt hơn khi đánh giá về thỏa thuận tiềm năng.
"Một thảm họa từ quan điểm của Israel", Avigdor Liberman, cựu bộ trưởng quốc phòng Israel và là một chính trị gia cánh hữu, viết trong một bài đăng trên mạng xã hội hôm Chủ nhật. Từng là đồng minh của ông Netanyahu, giờ đây ông là một người chỉ trích gay gắt.
Yair Lapid, lãnh đạo trung dung của phe đối lập trong quốc hội Israel và là cựu bộ trưởng hàng đầu của chính phủ, cho biết ông hy vọng các báo cáo về thỏa thuận với Iran là không đúng sự thật. Ông nói trong một tuyên bố, "Nhưng nếu đúng như vậy, đây là một trong những thất bại gây sốc nhất trong chính sách đối ngoại và an ninh của Israel".
Các quan chức chính phủ Israel hiện tại đã nói rất ít, dường như vì sợ làm ông Trump khó chịu.
Ông Netanyahu đã đưa ra một tuyên bố hôm thứ Sáu rằng: "Chừng nào tôi còn là thủ tướng Israel, Iran sẽ không có vũ khí hạt nhân. Tổng thống Trump và tôi hoàn toàn đồng ý về vấn đề này". Tuyên bố của ông đã bỏ qua việc đề cập đến tên lửa đạn đạo hoặc lực lượng ủy nhiệm.
Một người Israel đã được thông báo về thỏa thuận tiềm năng với Iran, và yêu cầu giấu tên để thảo luận về ngoại giao, đã liệt kê các vấn đề chính của Israel với đề xuất này:
Không có câu trả lời rõ ràng liên quan đến việc xử lý kho dự trữ uranium làm giàu của Iran, và không đủ hạn chế chương trình hạt nhân của Iran, với thỏa thuận dường như dựa vào thiện chí của Iran.
Thay vì tạo điều kiện cho sự sụp đổ của chính phủ Iran, thỏa thuận sẽ cho phép tiền bắt đầu chảy trở lại kho bạc của họ.
Thỏa thuận không đưa ra cơ chế rõ ràng để buộc Iran ngừng hỗ trợ cho các lực lượng ủy nhiệm của họ. Nhưng điều đó lại có nghĩa là đình chỉ chiến dịch của Israel chống lại Hezbollah, nhóm chiến binh mà họ đang chiến đấu ở Lebanon.
Đợt giao tranh mới nhất ở Lebanon nổ ra sau khi Hezbollah bắn vào Israel, vài ngày sau khi cuộc chiến Mỹ-Israel ở Iran bắt đầu vào cuối tháng Hai. Iran đã nhấn mạnh rằng bất kỳ thỏa thuận hòa bình rộng lớn hơn nào cũng phải bao gồm cả xung đột ở Lebanon.
Israel đã tìm cách ngăn chặn bất kỳ mối liên hệ trực tiếp nào giữa một thỏa thuận với Iran và chiến dịch quân sự chống lại Hezbollah, lưu ý rằng các phần tử cực đoan đang ở ngay sát biên giới của họ, nhưng ảnh hưởng của họ dường như bị hạn chế.
Với cuộc bầu cử quốc gia Israel dự kiến sẽ diễn ra vào cuối tháng Mười, ông Netanyahu đang chịu áp lực mạnh mẽ từ bên trong liên minh cầm quyền của mình và từ những người chỉ trích bên ngoài chính phủ không được nhượng bộ trước những chỉ thị của ông Trump. Ông đã miễn cưỡng phản đối ông Trump một cách công khai, đặc biệt là vì ông đã ủng hộ mối quan hệ thân thiết của họ như một trong những uy tín chính trị quan trọng của mình.
Hôm Chủ nhật, sau khi Israel tấn công một trung tâm chỉ huy của Hezbollah ở ngoại ô Beirut, ông Trump kêu gọi cả hai bên kềm chế và chỉ trích gay gắt cuộc tấn công của Israel, nói rằng nó "không nên xảy ra".
( Bài viết "Ở Israel, sự bất mãn lan rộng đối với thỏa thuận mới nổi của Mỹ với Iran" xuất hiện đầu tiên trên New York Times.)
----------
_ Trần H Sa lược dịch từ The New York Times via Dnyuz..... 15/6/2026.