TRẦN H SA

Tuần trước, Tổng thống Trump đã nói rõ rằng ông coi những lo ngại về việc trí tuệ nhân tạo có thể dẫn đến sự tuyệt chủng hàng loạt là một "trò lừa bịp", đồng thời ông xem những người phản đối các trung tâm dữ liệu là những người "muốn trở nên lạc hậu và nghèo khó".

Những người từng thảo luận riêng với ông Trump về vấn đề này cho biết, những lời lẽ gay gắt của ông xuất phát từ nỗi lo rằng nếu sự bùng nổ trí tuệ nhân tạo - vốn đang thúc đẩy nền kinh tế Mỹ - bị chậm lại, thị trường có thể sụp đổ và suy thoái kinh tế có thể nhanh chóng xảy ra.

Những phát ngôn của ông Trump chống lại những quy định kiểm soát và chống lại việc kìm hãm sự phát triển đã được khuyến khích bởi một bộ phận những tiếng nói có ảnh hưởng nhất ở Thung lũng Silicon. Đứng đầu trong số đó là David Sacks, nhà đầu tư mạo hiểm đã can thiệp để làm suy yếu một sắc lệnh hành pháp hồi tháng 5, sắc lệnh này yêu cầu đánh giá an toàn đối với các mô hình AI mới. Mark Zuckerberg của Meta và Jensen Huang của Nvidia cũng đã nói chuyện với tổng thống. Tất cả đều khuyên ông Trump rằng rủi ro lớn hơn là bị các đối thủ cạnh tranh của Trung Quốc vượt mặt.

Nhưng bên trong chính quyền, cuộc tranh luận phức tạp hơn nhiều, và có những tiếng nói khác đang thúc giục ông Trump thận trọng.

Thái độ thận trọng hơn bên trong Tòa Bạch Ốc phản ảnh mối lo ngại ngày càng tăng rằng, bất kể thách thức chiến lược từ Trung Quốc, những bất ngờ về trí tuệ nhân tạo trong mùa hè vừa qua đã làm dấy lên nguy cơ về những rủi ro mà cách đây một năm, thường bị gạt bỏ như những lời bàn tán viển vông của nhóm người bi quan cực đoan (thường được gọi là "doomers").

Giờ đây, ngay cả những người ủng hộ AI nhiệt thành nhất trong chính quyền cũng thừa nhận rằng các vụ tấn công mạng vào cơ sở hạ tầng, các mối đe dọa sinh học, các cuộc tấn công vào hệ thống chỉ huy và kiểm soát hạt nhân, mất việc làm và bất ổn tài chính toàn cầu do AI gây ra, dường như có khả năng xảy ra cao hơn so với trước khi các tác nhân AI hoạt động ngoài tầm kiểm soát .

Vấn đề an toàn trí tuệ nhân tạo dự kiến sẽ trở nên căng thẳng vào cuối tuần này khi Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent gặp gỡ người đồng cấp Trung Quốc tại New York, để vạch ra chương trình nghị sự cho chuyến thăm Washington của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, bắt đầu từ thứ Tư. Ông Bessent đang cố gắng đàm phán một thỏa thuận nào đó giữa ông Trump và ông Tập, để cho thấy hai nước đang hợp tác giải quyết các mối lo ngại chung về an toàn trí tuệ nhân tạo.

Tuy nhiên, các quan chức cho biết, một số ý tưởng mở rộng nhất đang được thảo luận giữa các chuyên gia về an toàn AI, bao gồm thỏa thuận về các tiêu chuẩn an toàn và việc xem xét các mô hình AI sắp ra mắt của Trung Quốc và Mỹ trước khi chúng được phát hành rộng rãi, khó có thể nằm trong bất kỳ thỏa thuận ban đầu nào.

Một nhà ngoại giao tham gia vào nỗ lực này cho biết, ông tin rằng “điều tốt nhất chúng ta có thể hy vọng” là việc thành lập một nhóm làm việc chung giữa Mỹ và Trung Quốc, có thể dựa trên thỏa thuận thời Biden với Trung Quốc về việc cấm xử dụng trí tuệ nhân tạo trong các quyết định liên quan đến việc xử dụng vũ khí hạt nhân. Nhưng điều đó vẫn chưa thể giải quyết được sự phức tạp khó lường của vấn đề các tác nhân do AI điều khiển, vốn đã khiến ngành công nghiệp AI và chính phủ bất ngờ vào mùa hè năm nay.

Nó cũng không đề cập đến các vấn đề cốt lõi xoay quanh việc áp đặt các biện pháp bảo vệ đối với các mô hình mới nổi. Hoa Kỳ có thể đi theo con đường riêng của mình, và áp đặt các đánh giá bắt buộc về độ an toàn của các mô hình mới do Mỹ phát triển, nhưng ông Trump và các phụ tá của ông tin rằng điều đó sẽ đẩy thị trường toàn cầu sang các giải pháp thay thế, phần lớn là mã nguồn mở của Trung Quốc. Và bởi vì các mô hình mã nguồn mở đó có thể bị người dùng sửa đổi - đối tượng tiêu dùng này có thể loại bỏ các "rào chắn" được thiết kế để hạn chế khả năng của chúng - nên việc đánh giá an toàn có thể không có nhiều ý nghĩa.

Theo đại diện các công ty, ông Trump muốn gặp gỡ các giám đốc điều hành của các công ty trí tuệ nhân tạo vào tuần tới. (Một quan chức Nhà Trắng cho biết hôm thứ Năm rằng hiện tại chưa có lịch trình cụ thể nào cho cuộc gặp.)

Nếu phiên họp đó diễn ra, có lẽ sẽ bao gồm một số giám đốc điều hành trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, những người mà trong những ngày gần đây đã kêu gọi làm chậm lại việc phát hành các mô hình mới, điều mà ông Trump nói là ông phản đối.

Ít ai ngờ rằng Dario Amodei, người sáng lập Anthropic, lại nằm trong số khách mời: Sản phẩm của công ty ông đã bị Ngũ Giác đài cấm, và Dario Amodei dường như đã khiến ông Trump tức giận khi đề xuất vào cuối tuần trước một kế hoạch chi tiết,  để ngành công nghiệp AI tự điều chỉnh tốc độ và đưa vào các thanh tra độc lập kiểm tra sự an toàn . Ông Trump đã bác bỏ đề xuất này và lên án một nhóm người không được nêu tên, là “những người theo thuyết âm mưu, phản quốc, kẻ phản bội và là những kẻ làm rò rỉ thông tin”, cáo buộc họ đang chính trị hóa cuộc tranh luận về trí tuệ nhân tạo và làm suy yếu vai trò lãnh đạo của Mỹ.

Nhưng một người sáng lập khác của Anthropic, Tom Brown, người ít gây phẫn nộ hơn ở Tòa Bạch Ốc, thường xuyên nói chuyện với các quan chức. Trong những ngày gần đây, ông Trump cũng đã nói chuyện với Sam Altman của OpenAI và Elon Musk của SpaceX, cả hai đều ủng hộ kế hoạch của ông Amodei về việc làm chậm lại sự phát hành, thử nghiệm các mô hình mới để tìm ra lỗ hổng và cho phép các thanh tra viên bên ngoài vào giám sát, ít nhất là xét trên các nguyên tắc chung.

Trong vài tháng qua, ông Bessent và Chánh văn phòng Tòa Bạch Ốc, bà Susie Wiles, ngày càng lo ngại rằng trí tuệ nhân tạo (AI) có thể gây ra những xáo trộn lớn trên khắp các ngành công nghiệp, bao gồm cả các vụ tấn công mạng nhắm vào các tổ chức tài chính lớn, có thể gây bất ổn cho nền kinh tế thế giới.

Năm nay, bà Wiles đã bắt đầu tổ chức một nhóm không chính thức để thảo luận về cách đối phó với rủi ro do các mô hình mới, mạnh mẽ hơn tạo ra. Một quan chức chính quyền cho biết ông Bessent là thành viên chủ chốt của nhóm không chính thức đó, nhưng các chuyên gia khác cũng được mời tham gia tùy thuộc vào mỗi chủ đề.

Tòa Bạch Ốc đã dẫn lại bài đăng trên mạng xã hội của bà Wiles vào ngày 6 tháng 5 như là tuyên bố nền tảng về cách ông Trump cân bằng giữa rủi ro và cơ hội của công nghệ mới. Bà viết vào thời điểm đó, “Chính quyền này chỉ có một mục tiêu: bảo đảm công nghệ tốt nhất và an toàn nhất được khai triển nhanh chóng để đánh bại mọi mối đe dọa,” . Bà nói rằng “Tòa Bạch Ốc  sẽ tiếp tục dẫn đầu nỗ lực ‘Nước Mỹ trên hết’ nhằm trao quyền cho các nhà đổi mới xuất sắc của nước Mỹ, chứ không phải bộ máy quan liêu, để thúc đẩy việc khai triển an toàn ở các công nghệ mạnh mẽ trong khi vẫn giữ an ninh cho nước Mỹ.”

Khi được hỏi về cáo buộc của ông Trump rằng rủi ro từ trí tuệ nhân tạo (AI) đã bị thổi phồng quá mức, Elizabeth Huston, phát ngôn viên của Tòa Bạch Ốc, cho biết: “Tổng thống Trump đang nói rằng việc đảng Dân chủ xử dụng mối lo ngại về AI như một cách để giành điểm là một trò lừa bịp, giống như tuyên bố của họ rằng biến đổi khí hậu sẽ giết chết tất cả mọi người trong vòng sáu năm.”

Bà này nói thêm rằng ông Trump đã đảo ngược "phương pháp thất bại" của chính quyền Biden, mà theo bà là "đã kìm hãm sự đổi mới, gây thiệt hại cho người tiêu dùng và suýt nữa làm mất đi lợi thế cạnh tranh của Mỹ so với Trung Quốc."

Nhưng vào thời điểm trí tuệ nhân tạo (AI) nổi lên như một vấn đề quan trọng nhất đối với sức khỏe kinh tế và an ninh quốc gia về lâu dài, tại Tòa Bạch Ốc dưới thời Trump lại không có một người nào chịu trách nhiệm điều phối chính sách về AI. Marco Rubio, trong vai trò cố vấn an ninh quốc gia, hiếm khi được nhắc đến như một nhân tố quan trọng trong các vấn đề này.  Tòa Bạch Ốc cũng đã bãi bỏ chức vụ phó cố vấn an ninh quốc gia về an ninh mạng và công nghệ mới nổi được thành lập dưới thời chính quyền Biden.

Và giám đốc an ninh mạng quốc gia, một vị trí do Quốc hội thành lập, chỉ có thẩm quyền gián tiếp đối với các vấn đề trí tuệ nhân tạo. Giám đốc hiện tại là Sean Cairncross, một cựu quan chức cấp cao tại Ủy ban Quốc gia Đảng Cộng hòa, người có ít kinh nghiệm về an ninh mạng và trí tuệ nhân tạo trước khi đảm nhận chức vụ này.

Và đã có một cuộc thanh lọc một số chuyên gia kỹ thuật, bao gồm cả tại Cơ quan An ninh mạng và Cơ sở hạ tầng (CISA), thuộc Bộ An ninh Nội địa. (Giám đốc tạm quyền của CISA cho biết tuần trước rằng cơ quan này đang tuyển dụng khoảng 250 nhân viên mới sau khi cắt giảm khoảng một nghìn việc làm - tương đương khoảng một phần ba lực lượng lao động - kể từ khi ông Trump trở lại  Tòa Bạch Ốc.)

Kết quả là, trí tuệ nhân tạo đã trở thành vấn đề nóng bỏng mới nhất của chính quyền, với nhiều quan chức thay đổi lập trường tùy thuộc vào chủ đề hoặc thời điểm cụ thể.

Tuy nhiên, vẫn có những quan chức khác - đặc biệt là trong Hội đồng An ninh Quốc gia (vốn đã bị thu hẹp đáng kể) và Bộ Năng lượng - cùng chia xẻ nỗi lo ngại của ông Amodei về việc tiếp tục khai triển các mô hình mới, mạnh mẽ hơn trong bối cảnh ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy chúng ngày càng khó dự đoán.

Trong bối cảnh những biến động ngày càng gia tăng liên quan đến trí tuệ nhân tạo, một số nhân viên Tòa Bạch Ốc làm việc về các vấn đề an ninh và chính sách liên quan đến công nghệ này đã rời nhiệm sở trong những tháng gần đây.

Văn phòng giám đốc an ninh mạng, nơi tham gia tích cực vào các cuộc tranh luận về an toàn AI, đã chứng kiến ​​hai quan chức chính sách cấp cao của mình rời đi vào mùa hè này. Sriram Krishnan, cố vấn chính sách cấp cao về AI của Tòa Bạch Ốc, cũng đã ra đi. Và ngay trong tuần này, Sihao Huang, một quan chức chính sách AI cấp cao tại Văn phòng Chính sách Khoa học và Công nghệ của Tòa Bạch Ốc, đã thông báo trên X rằng ông cũng sẽ rời đi để gia nhập Anthropic.

Các cựu quan chức chính quyền cho biết việc xây dựng chính sách về trí tuệ nhân tạo là một nỗ lực đầy khó khăn vì ông Trump quá ưu ái những người ủng hộ công nghệ và các nhà đầu tư như ông Sacks, những kẻ vốn hết sức hoài nghi về việc áp đặt thêm các biện pháp bảo vệ hoặc quy định.

Và họ lo ngại về việc chấp nhận bất kỳ ý tưởng nào về quy định, đặc biệt là sau khi ông Sacks và những người khác vào phút chót đã thuyết phục tổng thống rút lại sắc lệnh hành pháp hồi đầu năm nay, sắc lệnh này yêu cầu chính phủ bắt buộc phải xem xét các mô hình AI mới. Sắc lệnh đó đã được thay thế bằng một cơ chế thẩm định tự nguyện .

Ông Trump dường như chủ yếu bị thúc đẩy bởi niềm tin rằng trí tuệ nhân tạo (AI) là con đường dẫn đến tăng trưởng kinh tế và không gì có thể cản trở điều đó.

Ông từ lâu đã hứa rằng nhiệm kỳ tổng thống của mình sẽ mang lại sự bùng nổ sản xuất, mở ra một "thời kỳ vàng son" mới cho nước Mỹ. Lời hứa trong nhiệm kỳ đầu của ông là sẽ đạt được điều đó bằng cách hồi sinh các ngành công nghiệp nặng, khẳng định các chính sách của ông sẽ mang trở lại việc làm trong ngành khai thác than tại vùng Trung Tây đang bị suy thoái công nghiệp.

Nhưng những công việc đó đã không thành hiện thực. Khi trở lại nắm quyền tổng thống nhiệm kỳ thứ hai, ông Trump tin rằng các khoản chi tiêu tiền vốn khổng lồ của các công ty công nghệ, có thể là nhiên liệu cần thiết để thúc đẩy nền kinh tế phát triển mạnh mẽ.

Ông ấy đã nắm bắt ý tưởng này trong giai đoạn cuối của mùa tranh cử. Trong một cuộc họp riêng với các giám đốc điều hành của OpenAI vào tháng 6 năm 2024, ông Trump đã thảo luận với họ về ý tưởng tạo ra một phiên bản của "Chiến dịch Tốc độ Ánh sáng" - một sáng kiến huy động toàn chính phủ để  đẩy nhanh tiến độ phát triển vắc-xin Covid - nhằm thúc đẩy xây dựng các trung tâm dữ liệu.

Kể từ đó, ông ấy quyết tâm thúc đẩy sự phát triển trí tuệ nhân tạo bằng mọi giá, để duy trì cái mà ông gọi là “con ngỗng đẻ trứng vàng”. Ông Trump, một nhà phát triển bất động sản, rất muốn tiếp tục xây dựng, bất chấp những lo ngại của các tiểu bang và thị trấn muốn làm chậm hoặc ngừng xây dựng  các trung tâm dữ liệu..

Ông Trump khẳng định khi gọi điện tham gia một hội nghị lớn có sự góp mặt của ông Sacks và ông Huang trong tuần này, “Robot sẽ không chiếm lĩnh thế giới. Trí tuệ nhân tạo sẽ không thống trị phần còn lại của thế giới.”

---------------------

_ Tác giả David E. Sanger, Jonathan Swan, Cecilia Kang, Dustin Volz...| Maggie Haberman đã đóng góp thông tin cho bài báo này. 

_ Trần H Sa lược dịch từ The New York Times....Ngày 19 tháng 9 năm 2026. 

#David E. Sanger  chuyên đưa tin về chính quyền Trump và nhiều vấn đề an ninh quốc gia. Ông đã là nhà báo của tờ Times hơn bốn thập kỷ và đã viết bốn cuốn sách về chính sách đối ngoại và những thách thức an ninh quốc gia.

#Jonathan Swan là phóng viên Tòa Bach Ốc của tờ The Times, chuyên đưa tin về chính quyền của Donald J. Trump. 

# Cecilia Kang là phóng viên chuyên về công nghệ và chính sách quản lý của tờ The Times tại Washington. Bà đã viết về công nghệ hơn hai thập kỷ.

#Dustin Volz viết về an ninh mạng và tình báo cho tờ The Times. Ông hiện đang sống và làm việc tại Washington.