TRẦN H SA

Tác giả  Hal Brands    Ngày 27 tháng 9 năm 2026..... Bloomberg.

Nhưng hai ngày sau đó, nhà lãnh đạo đến thăm Trump - ông Tập Cận Bình của Trung Quốc - dường như không mấy ấn tượng. Bất chấp những lời lẽ đầy vẻ phô trương, Trump nhận thấy mình đang rơi vào thế bế tắc với Trung Quốc - và phải đối mặt với một loạt các đối thủ ngoan cố không chịu khuất phục trước sức mạnh của Mỹ. Ông ta tuyên bố sẽ "đưa chế độ Iran xuống địa ngục"; ông ta hả hê về việc chiếm đoạt dầu mỏ của Venezuela, tuyên bố "kẻ thắng cuộc sẽ được hưởng chiến lợi phẩm".

Tại Liên Hợp Quốc, Trump đã ca ngợi sự thống trị của Mỹ ở Tây bán cầu. Ông lập luận rằng sự tiến bộ trong trí tuệ nhân tạo sẽ mang đến một kỷ nguyên mới dành cho sự bá chủ của Mỹ. Ông tuyên bố nước Mỹ của Trump là quốc gia mạnh nhất, hùng mạnh nhất trên thế giới. Sau đó, ông trở lại Washington để tham dự một cuộc gặp - mang nặng tính biểu tượng chính vì nội dung quá sơ sài - với một nhà lãnh đạo mà ông liên tục thất bại trong việc gây áp lực trong nhiệm kỳ thứ hai của mình.

Ông Tập Cận Bình đã cầm cự ngang ngửa với ông Trump trong cuộc chiến thương mại năm ngoái. Bắc Kinh đáp trả đợt tấn công thuế quan vội vã của Mỹ bằng các biện pháp thuế quan trả đũa và kiểm soát xuất khẩu đất hiếm. Nền kinh tế Trung Quốc có thể yếu , nhưng vũ khí cưỡng chế của nước này lại rất mạnh.

Trước những mối đe dọa đó, Trump đã tạm dừng việc siết chặt kiểm soát xuất khẩu công nghệ của Mỹ trong một thời gian dài, và hoản lại việc bán vũ khí cho Đài Loan. Ông Tập Cận Bình tự định vị mình ngang hàng với Trump trong mối quan hệ “ổn định chiến lược mang tính xây dựng”. Ông ta đã nhận được sự tôn trọng đặc biệt tại Washington, bao gồm cả việc đích thân ông Trump ra chào đón từ ngay trên đường băng.

Mối quan hệ thân thiết này sẽ không kéo dài mãi mãi: Bên dưới bề mặt tưởng chừng như yên tỉnh, sự cạnh tranh vẫn đang âm ỉ. Bên cạnh cuộc chiến thương mại, Mỹ và Trung Quốc đang tranh giành ưu thế và vị thế hàng đầu về trí tuệ nhân tạo (AI) ở khu vực Tây Thái Bình Dương. Bắc Kinh đang hỗ trợ Tehran – và thực chất đang tiến hành một cuộc chiến ủy nhiệm chống lại Mỹ – trong bối cảnh xung đột với Washington ở Trung Đông.

Các phụ tá của Trump lập luận rằng ông chỉ đang chờ thời cơ và chuẩn bị cho sự cạnh tranh mới. Tuy nhiên, chúng ta đã bước vào một kỷ nguyên mà giới lãnh đạo Trung Quốc ngày càng mạnh mẽ, cố gắng áp đặt phiên bản ổn định riêng của họ lên mối quan hệ với Washington - và không chịu bị chi phối.

Điều đó cho thấy một thách thức rộng lớn hơn. Các đồng minh của Mỹ lo ngại về việc Trump coi thường những khía cạnh quan trọng của trật tự thế giới do Mỹ xây dựng, và các đối thủ của Mỹ không mấy ấn tượng trước những thế mạnh của Mỹ mà tổng thống ca ngợi.

Tổng thống Nga Vladimir Putin đã bác bỏ nỗ lực thúc đẩy hòa bình của Trump ở Ukraine. Bất chấp thương vong thảm khốc của Nga và thiệt hại kinh tế ngày càng tăng, Putin tin rằng mình có thể áp đặt một nền hòa bình của kẻ thắng cuộc lên Kyiv. Nga cũng phớt lờ mọi cảnh báo mà Giám đốc CIA John Ratcliffe đưa ra khi ông đến Moscow vào tháng trước: quân đội của Putin thậm chí còn leo thang các hành động phá hoại bạo lực và các đe dọa quân sự nhắm vào châu Âu.

Người đứng đầu cơ quan tình báo Đan Mạch cảnh báo rằng, mục tiêu của cuộc chiến tranh lai ghép này là chia rẽ và làm mất uy tín của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Quyết định của Trump về việc xoa dịu cuộc khủng hoảng do chính mình tạo ra ở Greenland đã loại bỏ một yếu tố gây chia rẻ trong mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương. Nhưng những thông điệp trái chiều - Ngũ Giác đài  điều động tàu ngầm, tên lửa và các lực lượng khác để tăng cường khả năng răn đe, trong khi Trump công khai mâu thuẫn với Liên minh châu Âu - có lẽ đang khuyến khích chiến dịch của Putin.

Trong khi đó, Iran đã bị đánh bại nhưng vẫn không hề khuất phục. Tehran đã đáp trả chiến lược bao vây kinh tế của Trump bằng việc leo thang quân sự. Nước này đã nhắm mục tiêu vào các tàu vận tải ở eo biển Hormuz và phóng các tên lửa hiện đại nhằm vào các tàu chiến và căn cứ của Mỹ trong khu vực. Tehran và các đồng minh cũng đã mở rộng phạm vi địa lý của cuộc đối đầu, với các cuộc tấn công vào đường ống dẫn dầu Đông-Tây của Ả Rập Xê Út - tuyến đường vòng quan trọng nhất bỏ qua eo biển Hormuz - và các cuộc tấn công của lực lượng Houthi ở Yemen.

Lực lượng Houthi cũng đã cầm chân ông Trump trong cuộc chiến năm 2025: Quân đội Mỹ đã gây tổn thất nặng nề cho nhóm này nhưng không thể đánh bại họ. Trump đã chọn cách giảm leo thang thông qua một thỏa thuận trong đó lực lượng Houthi ngừng tấn công tàu thuyền của Mỹ ở Biển Đỏ và Vịnh Aden, nhưng vẫn để ngỏ nguy cơ cho các tàu thuyền khác.

Tuy nhiên, mùa hè này, lực lượng Houthi đã áp đặt lệnh phong tỏa đối với hoạt động vận chuyển hàng hóa của Ả Rập Xê Út; họ đã chiếm giữ các vùng lãnh thổ trọng yếu gần eo biển Bab el-Mandeb và phóng tên lửa cùng máy bay không người lái vào sâu trong lãnh thổ Ả Rập Xê Út. Ông Trump đã từ chối can thiệp trực tiếp, có lẽ vì lo ngại bị cuốn vào một cuộc chiến tranh thứ hai hao tốn nhiều sức lực, vào thời điểm mà xung đột với Iran vẫn chưa được giải quyết. Một nước Mỹ đang phải dàn trải lực lượng trên nhiều mặt trận, thực chất đang để mặc cho lực lượng Houthi củng cố vị thế tại một tuyến đường thủy quan trọng và dung túng cho việc phong tỏa hàng hải đối với một người bạn lâu năm, Ả Rập Xê Út. Trên khắp các mối quan hệ quan trọng và các điểm nóng, Mỹ đang phải vật lộn để đạt được mục đích của mình.

Vấn đề không phải là nước Mỹ yếu kém: Trump nói đúng rằng năng lực của Mỹ vẫn không có đối thủ. Các đối thủ của Mỹ - một Trung Quốc đang trì trệ về kinh tế, một nước Nga hung hăng nhưng suy yếu, một Iran bị đánh bại nặng nề - đang đối mặt với những khó khăn nghiêm trọng hơn nhiều.

Tuy nhiên, sức mạnh của Mỹ đang bị dàn trải quá mức bởi những thách thức đồng thời ở nhiều mặt trận; nó đã bị suy yếu bởi các cuộc chiến thương mại và xung đột quân sự thiếu kế hoạch; nó đã bị tổn hại bởi những căng thẳng liên tục với các đồng minh. Trên hết, sức mạnh của Mỹ đang bị chống lại bởi một nhóm các thế lực cách mạng địa chính trị, những người quyết tâm làm suy yếu ảnh hưởng toàn cầu của Mỹ và tin rằng động lực đang nghiêng về phía họ.

Thể hiện sức mạnh ở Vịnh  Turtle (trụ sở Liên Hợp Quốc) là một chuyện. Tuy nhiên, tại các chiến tuyến của sự cạnh tranh và xung đột, sức mạnh của Hoa Kỳ dường như không còn quá áp đảo nữa.

---------------

_ Hal Brands là một nhà bình luận của Bloomberg Opinion và là Giáo sư danh dự Henry Kissinger tại Trường Nghiên cứu Quốc tế Cao cấp thuộc Đại học Johns Hopkins. Brands cũng là nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Doanh nghiệp Hoa Kỳ, và là cố vấn cao cấp cho Macro Advisory Partners.

_ Trần H Sa lược dịch từ Bloomberg... 28/9/2026.