TRẦN H SA

Tổng thống Trump đã ca ngợi những thành tựu trong chính sách đối nội và đối ngoại của mình qua một bài phát biểu vào sáng thứ Ba trước Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, liên tục đưa ra những nhận xét đầy rẫy những điều sai sự thật và phóng đại.

Đây là một bản kiểm tra sự thật.

_ Những gì đã được nói.

"Khi cộng cả Hoa Kỳ và Venezuela lại, chúng tôi có hơn 60% lượng dầu trên thế giới."

# Điều này bị phóng đại. Ông Trump tuyên bố  một thỏa thuận mà ông đã ký với Venezuela, qua đó cho phép Hoa Kỳ kiểm soát một phần lớn dầu mỏ của nước này, điều này đã phóng đại quy mô của thỏa thuận đó.

Ông Trump đã nói rằng Venezuela sẽ cung cấp cho Hoa Kỳ hơn 65 tỷ thùng dầu trong tổng trữ lượng dầu đã được kiểm chứng của nước này, dựa trên các dữ liệu địa chất và kỹ thuật. Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng,Venezuela có khoảng 303 tỷ thùng trữ lượng dầu đã được chứng minh, trong khi Hoa Kỳ có khoảng 46 tỷ thùng,  Tổng cộng, lượng dầ này chiếm khoảng 22% trong tổng số gần 1,6 nghìn tỷ thùng dự trữ toàn cầu.

Hiện tại, Hoa Kỳ sản xuất khoảng 23,6 triệu thùng mỗi ngày và Venezuela sản xuất khoảng 1 triệu thùng mỗi ngày. Tổng cộng chiếm khoảng 23% trong tổng số 106 triệu thùng dầu được sản xuất trên toàn thế giới.

_ Những gì đã được nói

"Vài tuần sau, chúng tôi đã kết thúc chiến tranh ở Gaza, cứu sống hàng ngàn người."

# Điều này bị phóng đại. Ông Trump đã giúp làm trung gian cho một lệnh ngừng bắn trong cuộc chiến Israel-Hamas vào tháng 10 năm 2025. Mặc dù phần lớn các cuộc giao tranh quy mô lớn đã chấm dứt, nhưng Israel vẫn tiến hành các hoạt động quân sự và tấn công thường xuyên ở Gaza, và số người chết vẫn tiếp tục tăng. Bộ Y tế Gaza đã báo cáo rằng quân đội Israel đã giết hơn 1.000 người Palestine kể từ tháng 10, bao gồm cả quan chức Hamas và dân thường.

Một số yếu tố trong kế hoạch hòa bình của ông Trump vẫn đang bị đình trệ. Thủ tướng Israel, Benjamin Netanyahu vào tháng 8 đã bác bỏ kế hoạch 15 điểm nhằm giải giáp Hamas do chính quyền Trump ủng hộ.. Cuối tháng đó, một trong những quan chức của ông Trump trong Ban Hòa bình của ông cáo buộc chính phủ Israel đang gây nguy hiểm cho lệnh ngừng bắn, lưu ý rằng các cuộc không kích đang diễn ra ở Gaza đã làm suy yếu kế hoạch này.

_ Những gì đã được nói

"Hoa Kỳ đã tiến hành hàng chục cuộc tấn công vào các tàu buôn ma túy của các băng đảng, phá hủy  97% số ma túy vận chuyển trên biển. Quý vị thấy rồi đấy; chúng biến mất rất nhanh, và con số này đã giảm 90 phần trăm. Chúng giảm 97 phần trăm."

# Điều này thiếu bằng chứng. Trong nhiều tháng, ông Trump đã tuyên bố việc tàn phá buôn bán ma túy bằng đường biển là thành tựu của các cuộc tấn công vào tàu vận chuyển trái phép ở vùng biển ngoài khơi Trung và Nam Mỹ, bắt đầu từ tháng 9 năm ngoái. Nhưng tuyên bố đó không có cơ sở, khó xảy ra và bị chính quyền của ông ta tranh cãi.

Tòa Bạch Ốc  trước đây đã trích dẫn số lượng ma túy kỷ lục bị thu giữ vào tháng 7 năm 2025 và số lượng thấp hơn bị thu giữ vào tháng 12 bởi một nhánh của Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới, làm bằng chứng cho các tuyên bố của ông Trump. Nhưng phần lớn ma túy bị thu giữ là cần sa (trong khi Venezuela là trung tâm trung chuyển cocaine) và chưa rõ các vụ thu giữ đó diễn ra ở đâu. Hơn nữa, Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới (C.B.P.) không phải là cơ quan duy nhất thu giữ ma túy.

Các nhà tội phạm học chuyên nghiên cứu khu vực này cho biết các cuộc tấn công rất có thể đã làm gián đoạn một số tuyến đường ma túy nhưng chiến dịch vẫn chưa hoàn toàn ngăn chặn nạn buôn bán ma túy. Thay vào đó, những kẻ buôn lậu buộc phải tìm những con đường mới. Washington Post cũng đưa tin vào tháng 7 rằng một đánh giá nội bộ từ Cục Phòng chống Ma túy (DEA) "phát hiện các cuộc tấn công không ảnh hưởng đến nguồn cung hoặc giá cocaine tại Hoa Kỳ, và đã khiến các kẻ buôn lậu đa dạng hóa phương thức vận chuyển thay vì chỉ dùng tàu cao tốc và tìm cách tránh các vùng biển quốc tế.”

_ Các tuyên bố  khác

Tổng thống lặp lại một số tuyên bố mà The New York Times trước đây đã kiểm chứng sự thật:

Ông Trump tuyên bố sai sự thật rằng đã mang về 21 nghìn tỷ đô la đầu tư nước ngoài. (Con số này cao gần gấp đôi so với thống kê của chính Nhà Trắng – vốn bao gồm cả các cam kết chung chung lẫn những khoản đầu tư đã được công bố từ trước.)

Ông ta đã tuyên bố sai sự thật rằng mình đã ký những đợt cắt giảm thuế lớn nhất trong lịch sử nước Mỹ. (Trên thực tế, các khoản cắt giảm thuế được ký ban hành vào mùa hè năm ngoái được xếp thứ sáu.)

Ông khẳng định rằng hiện nay "số lượng người Mỹ có việc làm cao hơn bao giờ hết." (Đây là một thống kê vô nghĩa, khi xét đến sự gia tăng dân số. Tỷ lệ thất nghiệp vào tháng 8 hiện là 4,1%, cao hơn một chút so với tháng 1 năm 2025, khi ông nhậm chức.)

Ông nói sai lệch rằng "chúng tôi có lượng đạn dược nhiều hơn cả những gì có thể tưởng tượng , và chúng tôi đang sản xuất chúng ở mức độ chưa từng có trước đây." (Chiến tranh Iran đã làm cạn kiệt kho vũ khí của Hoa Kỳ.)

Ông đã phóng đại công lao trong việc dàn xếp chấm dứt tám cuộc chiến tranh. (Gọi một số cuộc xung đột là "chiến tranh" là sự phóng đại, và trong những cuộc chiến khác một số quốc gia tranh cãi vai trò của ông Trump .)

-----------------

_ Linda Qiu là phóng viên của Times chuyên kiểm tra sự thật các phát biểu của chính trị gia và nhân vật của công chúng. Bà đã đưa tin và kiểm tra sự thật về các nhân vật công chúng gần một thập kỷ.

_ Trần H Sa lược dịch từ The New York Times ...23/9/2026.