TRẦN H SA

Tác giả  Amanda Coletta, Joe Parkinson, Laurence Norman ... 16/9/2026...The Wall Street Journal via MS N.

Quan chức cấp cao của Liên minh châu Âu cho biết, bà sẽ nỗ lực để Canada trở thành thành viên liên kết đầu tiên của khối này, khi các đồng minh truyền thống của Mỹ đang xây dựng mối quan hệ chặt chẽ hơn trước căng thẳng với chính quyền Trump.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho biết châu Âu cần thắt chặt hợp tác với các nền dân chủ cùng chí hướng, đặc biệt là Canada, để giữ chủ quyền của lục địa và đối phó với các mối đe dọa từ cái mà bà gọi là "một thế giới thù địch một cách công khai."

"Chúng ta phải khẩn cấp tái thiết kế các mối quan hệ đối tác của mình. Và xây dựng các liên minh toàn cầu vì sự kiên cường và dân chủ của chúng ta," bà nói trong bài phát biểu thường niên tại Nghị viện châu Âu, ở đó Thủ tướng Canada Mark Carney có mặt tại khán phòng.  Bà nói thêm, "Tôi muốn hợp tác với các bạn để mở cửa cho Canada trở thành thành viên liên kết đầu tiên của EU".

Gần đây, tờ Wall Street Journal đưa tin rằng các quan chức Canada và châu Âu đang thảo luận về triển vọng thành viên liên kết—một loại quan hệ mới với khối. Các quan chức châu Âu và Canada đã nói rằng mặc dù việc trở thành thành viên đầy đủ của EU là không thể, họ muốn có một mối quan hệ khả dĩ thân thiết nhất. Triển vọng về một liên minh kinh tế và quốc phòng mới giữa châu Âu và Canada cho thấy ý tưởng về "phương Tây," vốn lâu nay tập trung vào sức mạnh quân sự và kinh tế của Mỹ, đang thay đổi.

Trong số các ý tưởng được thảo luận có vấn đề tích hợp chuỗi cung ứng trong các lĩnh vực kinh tế then chốt, bao gồm quốc phòng, khả năng thành lập các trung tâm đám mây và dữ liệu chung giữa châu Âu và Canada, dòng năng lượng của Canada đến châu Âu  lớn hơn và hợp tác về AI cùng các quy tắc kỹ thuật số. Carney đã xác nhận rằng cũng đang có các cuộc thảo luận về một số hình thức đi lại và làm việc cùng nhau mà không cần thị thực.

Trong phát biểu vào hôm thứ Tư, von der Leyen cho biết EU và Canada nên tăng cường liên minh công nghệ, tích hợp nền tảng công nghiệp quốc phòng và hợp tác về năng lượng, khoáng sản thiết yếu, AI và an ninh kinh tế. Hai bên đã ký kết một hiệp định thương mại tự do vào năm 2017, giúp thương mại tăng trưởng 75% trong chưa đầy một thập kỷ, nhưng như một dấu hiệu cho thấy mối đe dọa đối với sự phối hợp sâu sắc hơn nhiều, 10 quốc gia EU vẫn chưa phê chuẩn.

 Bà nói, "Đây không phải là sự hợp tác chống lại ai khác, mà vì sức mạnh chung của chúng ta,"

Cả EU và Canada đều chứng kiến căng thẳng bùng phát với Washington kể từ khi Trump trở lại nắm quyền. Trong nhiệm kỳ thứ hai, tổng thống đã làm các nhà lãnh đạo châu Âu lo ngại khi chấm dứt hỗ trợ Ukraine và nỗ lực làm dịu quan hệ với Điện Kremlin. Thuế quan mới của Mỹ đối với hàng xuất khẩu châu Âu và nỗ lực chiếm Greenland, một vùng lãnh thổ tự trị của Đan Mạch, cũng đã thử thách nghiêm trọng quan hệ xuyên Đại Tây Dương.

Kể từ khi trở thành thủ tướng, Carney đã bắt đầu một kế hoạch tham vọng nhằm đa dạng hóa thương mại. giảm bớt sự phụ thuộc vào Mỹ giữa bối cảnh Tổng thống Trump áp thuế lên Canada và nhiều lần bóng gió về việc xử dụng cưỡng chế kinh tế để biến Canada thành tiểu bang thứ 51. Châu Âu đã đóng vai trò trung tâm trong những kế hoạch đó, và ông thường gọi Canada là "quốc gia mang đậm chất châu Âu nhất trong số các quốc gia không thuộc châu Âu." Canada là quốc gia đầu tiên không thuộc châu Âu tham gia vào hệ thống mua sắm quốc phòng của EU.

Tại Canada, triển vọng trở thành thành viên liên kết của EU đã vấp phải sự chỉ trích từ các nhà lập pháp đối lập, họ cho rằng điều này có nguy cơ làm doanh nghiệp bị gánh nặng bởi các quy định và thủ tục hành chính, đồng thời dẫn đến mất chủ quyền. Họ cho rằng quyết định như vậy không nên được đưa ra mà không tham khảo ý kiến Quốc hội.

"Nông dân ở Saskatchewan và ngư dân ở Đại Tây Dương không hề lựa chọn một cơ quan quản lý thực phẩm nông nghiệp ở Brussels - nơi thậm chí chưa từng chứng kiến ​​những cánh đồng thảo nguyên hay vùng duyên hải của chúng ta", lãnh đạo Đảng Bảo thủ Pierre Poilievre nói trong một bài đăng trên mạng xã hội vào tuần này. "Chúng ta sẽ KHÔNG BAO GIỜ trở thành bang thứ 51 của Hoa Kỳ. Và chúng ta sẽ KHÔNG BAO GIỜ trở thành quốc gia EU thứ 28."

Nhưng các cuộc thăm dò cho thấy người Canada rất ủng hộ việc tăng cường quan hệ với châu Âu. Một cuộc khảo sát trong tuần này từ Abacus Data cho thấy hơn 80% người Canada ủng hộ việc tăng cường liên kết với châu Âu, với đa số nói rằng họ có nhiều điểm chung với châu Âu hơn là với Mỹ. Gần một nửa cho biết họ ủng hộ Canada trở thành thành viên EU.

Bà Von der Leyen sẽ có cuộc gặp với ông Carney – người cũng sẽ có bài phát biểu trước các nghị sĩ EU vào hôm thứ Năm.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu đã đề xuất liên minh mới với Canada như một phần trong loạt đề xuất nhằm tăng cường an ninh và chủ quyền của châu Âu, vào thời điểm quan hệ với Mỹ căng thẳng, Nga tiếp tục chiến tranh ở Ukraine và thực hiện các hoạt động phá hoại ở châu Âu, trong khi căng thẳng thương mại với Bắc Kinh ngày càng sâu sắc. Nga phủ nhận liên quan đến các hành động phá hoại.

-----------------------

_ Tác giả  Amanda Coletta, Joe Parkinson, Laurence Norman ....

_ Trần H Sa lược dịch từ The Wall Street Journal via MS N.... 16/9/2026...