TRẦN H SA

Tác giả  Peter Baker ... Ngày 11 tháng 8 năm 2026...The New Yok Times.

Mối đe dọa đối với chuyên cơ Air Force One được xem là nghiêm trọng đến mức họ đã lén đưa Tổng thống Trump xuống khỏi máy bay trong một container phục vụ ăn uống để giữ an toàn cho ông. Nhưng mối đe dọa nghiêm trọng đó không ngăn được họ đưa  Air Force One bay lên bầu trời với một chuyến bay chở đầy các quan chức cấp cao, nhân viên chính phủ, phóng viên và quân nhân làm mồi nhử, những người không biết rõ về bản chất của chuyến bay. 

Nếu phía Iran đã cố gắng bắn hạ máy bay chở tổng thống vào tháng trước, như các quan chức Mỹ kết luận lúc đó, thì chiêu trò  bí mật đánh lạc hướng ở Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ, nhằm bảo vệ tổng thống cũng có thể đã biến hàng chục người khác bay trên chuyến bay này trở thành mục tiêu gặp nguy hiểm, bao gồm Ngoại trưởng Marco Rubio, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent và các trợ lý cấp cao Stephen Miller và Steven Cheung.

Chính phủ không hiếm khi thực hiện các thủ thuật đánh lạc hướng để bảo vệ tổng thống khỏi những nguy hiểm có thể xảy ra, đặc biệt khi đi đến những địa điểm nguy hiểm, như khi George W. Bush hay Barack Obama bay đến Iraq trong những ngày chiến tranh, hoặc khi Bill Clinton có chuyến thăm ngắn tới Pakistan với lịch sử khủng bố của nước này. Tuy nhiên, mưu kế của đội ngũ Trump ở Ankara nổi bật không chỉ vì sự đánh lạc hướng mà còn bởi cách họ chuyển mối nguy hiểm rõ ràng sang những người khác và được giữ bí mật rất lâu sau khi ông Trump đã thoát khỏi nguy hiểm.

 Joe Lockhart, người từng là thư ký báo chí Tòa Bạch Ốc cho ông Clinton trong chuyến đi năm 2000 tới Islamabad, thủ đô Pakistan, nói, "Họ dường như không để ý đến ai ngoài tổng thống và một số ít người đi cùng ông. Chúng tôi đã cố gắng hết sức để bảo đảm số lượng người được an toàn tối đa, đặc biệt là dân thường, họ cần được bảo vệ chứ không biến họ thành những lá chắn sống. Đội ngũ bảo vệ ông Trump thậm chí chẳng nghĩ đến điều đó. Và với tôi, đó là sự khác biệt lớn."

 

Nhưng những cựu chiến binh khác từng trải qua các chuyến công du đầy rủi ro của Tòa Bạch Ốc cho biết có những lúc các biện pháp cực đoan được biện minh để bảo vệ tổng thống.  Ông Joseph W. Hagin, người từng là cố vấn cao cấp cho ông Bush và đã giúp tổ chức các chuyến đi đến vùng chiến sự, và sau đó từng là phó chánh văn phòng Tòa Bạch Ốc của ông Trump trong nhiệm kỳ đầu, cho biết ông sẽ không đặt dấu hỏi hay chỉ trích quyết định được đưa ra tại Ankara.

 Ông Hagin nói, "Tôi hiểu có sự lo ngại đối với những người bay trên chiếc máy bay được cho là chính thức, nhưng khi bạn đến làm việc tại Tòa Bạch Ốc hoặc đi cùng tổng thống, bạn đang chấp nhận một mức độ rủi ro không nhỏ. Nói cho mọi người biết chuyện gì đang xảy ra trong một chiến dịch như thế này rõ ràng sẽ gây nguy hiểm cho sự an toàn của tổng thống."

Ông Hagin nói thêm, khi ông Bush hoặc ông Obama đưa nhân viên và phóng viên đến các vùng chiến sự,  đó cũng là những khoảnh khắc nguy hiểm. "Điều này không khác gì các chuyến đi đến Iraq và Afghanistan. Bạn cộng tất cả các rủi ro và tìm ra chiến thuật để bảo đảm an toàn nhất, bất kể ai bị giẫm lên hay cảm xúc bị tổn thương."

Tuy nhiên, các quan chức chính phủ và phóng viên đi cùng tổng thống đến các vùng chiến sự, biết họ đang làm vậy, trong khi những người còn lại trên máy bay Air Force One ở Ankara hồi tháng trước không được thông báo về mối đe dọa đang gia tăng. Các nhà báo ngôi ở khoang sau máy bay đã được hướng dẫn khi vẫn còn trên mặt đất phải đóng rèm cửa sổ trong chuyến bay ngày 8 tháng 7 từ Ankara đến Anh, ở đó ông Trump đã bí mật hạ cánh bằng một máy bay quân sự khác. Sau đó Tổng thống được lén đưa trở lại Air Force One để có thể bước xuống máy bay trước ống kính máy quay như thể ông đã từng  ở trên đó suốt hành trình.

Sự chuyển đổi máy bay bí mật ở Ankara, lần đầu tiên được The Washington Post đưa tin vào hôm thứ Hai và được The New York Times cùng các hãng tin khác xác nhận – là một sự kiện đặc biệt đến mức nghe như một kịch bản phim Hollywood. Trên thực tế, nó vượt xa cả trí tưởng tượng của Andrew W. Marlowe, người viết kịch bản cho bộ phim giật gân kinh điển mang tên "Air Force One" (Không lực Một) vào năm 1997 , với sự tham gia của Harrison Ford trong vai vị tổng thống bị không tặc tấn công ngay trên chuyên cơ. Khi suy ngẫm về sự việc này vào hôm thứ Ba, ông Marlowe cho biết ông tin rằng Cơ quan Mật vụ đã thực hiện những biện pháp cần thiết để bảo đảm an toàn cho tổng thống. Tuy nhiên, ông cũng nói thêm rằng điều này không làm hình ảnh của ông Trump trở nên đẹp đẽ hơn trong mắt công chúng.

Ông Marlowe nói, "Cuộc sống thực không phải là một bộ phim, nhưng trong hoàn cảnh này, tôi không chắc mình có thể viết kịch bản cho một khoảnh khắc như vậy dành cho một nhân vật chính mang hình tượng anh hùng, Nếu mối đe dọa lớn như vậy, thật khó tưởng tượng khán giả lại ủng hộ bất kỳ nhân vật nào sẵn sàng đánh đổi sự an toàn của mình bằng cách coi những thường dân còn lại trên máy bay như những 'vật tế thần' tiềm năng, nhất là khi họ không hề hay biết và không đưa ra sự đồng thuận."

Tòa Bạch Ốc không phản hồi yêu cầu bình luận về quyết định này hoặc đề cập đến việc có thực hiện thêm các biện pháp bảo vệ máy bay khỏi bất kỳ mối đe dọa nào ngay cả khi không có ông Trump trên máy bay. Ông Trump nói với các phóng viên vào tối thứ Ba rằng ông đã làm theo lời khuyên của Cơ quan Mật vụ và bác bỏ ý tưởng rằng những người khác sẽ gặp nguy hiểm hơn.

"Tôi thực sự nghĩ rằng chiếc máy bay mà tôi đã đi (đên Anh) mới là chiếc gặp rủi ro lớn hơn, bởi vì đó là chiếc máy bay mà tôi cho rằng họ có nhiều khả năng nhắm tới nhất," ông nói – một nhận định đi ngược lại với chính mục đích ban đầu của việc đổi máy bay.

Chiêu thức đánh lạc hướng đặc biệt này đã làm nổi bật cảm giác bị đe dọa mà ông Trump phải đối mặt; ông từng bị đạn của kẻ ám sát bắn sượt qua người khi đang vận động tranh cử tại Butler, Pennsylvania vào năm 2024, và sau đó cùng năm lại trở thành mục tiêu của một tay súng khác tại sân gôn của mình ở Florida. Dưới thời chính quyền Biden, các quan chức cho biết các thế lực từ Iran đã âm mưu ám sát ông Trump. Mới hôm thứ Ba, cảnh sát đã điều tra một lời đe dọa đánh bom tại một cửa hàng McDonald’s ở Ohio, nằm gần địa điểm mà ông Trump dự kiến ​​sẽ đến thăm vào tối cùng ngày.

Cơ quan Mật vụ và các đơn vị quân đội chịu trách nhiệm bảo đảm an toàn cho Tổng thống thường xử dụng các phương tiện hoặc mục tiêu mồi nhử để đánh lạc hướng những kẻ tấn công tiềm tàng, tuy nhiên họ không lôi kéo dân thường vào việc này mà không có sự hay biết của họ. Khi bất kỳ tổng thống nào đi trong đoàn xe, thường có hai chiếc limousine bọc thép hoặc xe thể thao đa dụng giống hệt nhau với biển số giống hệt ở Washington, D.C., khiến việc nhận biết ông ta đang ở trên chiếc xe nào trở nên khó khăn. Khi ông di chuyển bằng trực thăng Marine One, thường có ba hoặc bốn chiếc trực thăng màu xanh lá cây pha trắng giống hệt nhau bay cùng đội hình.

 Ari Fleischer, thư ký báo chí Tòa Bạch Ốc của ông Bush, viết trên mạng xã hội vào hôm thứ Ba."Nếu có một cuộc tấn công vào đoàn xe tổng thống, nhóm bảo vệ an ninh trọng yếu sẽ tách ra và tất cả những người còn lại phải tự lo liệu, từ một số nhân viên Tòa Bạch Ốc đến một số quan chức quân đội, tất cả phóng viên và thành viên Quốc hội, An toàn của tổng thống luôn là trên hết. Chúng tôi không phàn nàn gì cả. Chuyện là như vậy đấy."

Tổng thống Hoa Kỳ - hay còn gọi là POTUS trong thuật ngữ chính phủ - vừa là quan chức xuất hiện nhiều nhất trước công chúng, vừa là người được bảo vệ nghiêm ngặt nhất cả nước. Qua nhiều năm, Tòa Bạch Ốc đã trở thành một pháo đài thực sự, và ông Trump có kế hoạch mở rộng vành đai an ninh bằng một hàng rào mới bao quanh Quảng trường Lafayette nằm đối diện dinh thự này.

Đồng hời, theo truyền thống, tổng thống luôn đi cùng một nhóm nhà báo ghi lại mọi hoạt động và bình luận công khai của ông. Việc đưa tin liên tục như vậy được coi là yếu tố sống còn trong kỷ nguyên hạt nhân, khi một cuộc khủng hoảng có thể ập đến với Tổng thống bất cứ lúc nào. Các nhà báo đã có mặt cùng John F. Kennedy khi ông bị ám sát tại Dallas vào ngày 22 tháng 11 năm 1963, và họ cũng sát cánh cùng ông Bush khi những kẻ khủng bố tấn công Hoa Kỳ vào ngày 11 tháng 9 năm 2001.

Khi các tổng thống thực hiện các chuyến thăm vùng chiến sự trong những năm gần đây, Tòa Bạch Ốc thường triệu tập một số lãnh đạo cơ quan tin tức chọn lọc đến Phòng Tình huống hoặc gọi trực tiếp cho các nhà báo để thông báo và cam kết giữ bí mật, nhờ đó, một số ít phóng viên có thể tháp tùng và đưa tin về chuyến thăm sau khi tình hình đã an toàn. Cả ông Bush và ông Obama đều từng đưa phóng viên đi cùng trong các chuyến thăm Afghanistan và Iraq, và ông Trump cũng làm điều tương tự trong nhiệm kỳ đầu của mình. Tổng thống Joseph R. Biden Jr. đã đưa một phóng viên tin tức và một nhiếp ảnh gia đi cùng trong chuyến đi tàu hỏa bí mật đến Ukraine kéo dài chín tiếng rưỡi – quốc gia Ukraine lúc đó đang bị chiến tranh tàn phá.

Khi ông Clinton đến Pakistan, ông cũng đổi máy bay để tránh bị phát hiện bởi những kẻ tấn công tiềm năng. Ông đã được khuyên không nên đi vì một số khu vực trong nước là nơi trú ẩn của các nhóm khủng bố, nhưng vì ông đã chuẩn bị đến Ấn Độ, ông cảm thấy cần phải dừng lại ở Islamabad vài giờ.

Kế hoạch an ninh ban đầu là đánh lừa các nhà báo tháp tùng nghĩ rằng ông Clinton đã lên cùng một chiếc máy bay quân sự C-17 mà họ đang đi, trong khi ông sẽ bí mật lên một chiếc máy bay riêng thuộc Không quân – phiên bản quân sự của dòng Gulfstream, mang tên C-20.  Ông Clinton nói, "Tôi đã phản đối gay gắt rằng không thể dùng giới truyền thông làm mồi nhử. Và sau đó, họ đã đưa ra một kế hoạch khiến tôi hài lòng."

Thay vào đó, theo một cựu chiến binh khác tháp tùng chuyến đi đó - người đã giấu tên để tránh các hậu quả nghề nghiệp - họ đã để ông Clinton đi vòng qua mũi máy bay C-17 sang phía bên kia, nơi có ba chiếc máy bay nhỏ không có biển hiệu đang chờ sẵn. Các nhà báo không thể biết ông lên chiếc nào trong ba chiếc máy bay nhỏ đó, nhưng họ biết ông không lên chiếc C-17.

Khác với đội ngũ Trump ở Ankara, đội ngũ Clinton đã thông báo trước cho ít nhất một nhà báo trong nhóm tháp tùng - bà Susan Page của tờ USA Today - người đã kể lại sự việc này vào hôm thứ Ba. Và sau đó Tòa Bạch Ốc (Clinton) tiết lộ công khai chi tiết rộng rãi hơn khi ông Clinton an toàn tránh khỏi nguy hiểm. Ngược lại, nhóm của ông Trump chưa bao giờ tiết lộ những gì đã xảy ra ở Ankara cho đến khi The Post đưa tin về vụ việc.

John F. Kirby, một chuẩn đô đốc Hải quân đã nghỉ hưu, người từng là phát ngôn viên hàng đầu của Tòa Bạch Ốc, Bộ Ngoại giao và Ngũ Giác đài  trong các chính quyền Obama và Biden, nói, "Hoàn toàn dễ hiểu khi Tòa Bạch Ốc muốn giữ kín thông tin về một chiến dịch an ninh như thế này. Tôi không trách họ vì đã cố gắng giữ an toàn cho tổng thống hoặc giấu thông tin tình báo  cụ thể về mối đe dọa."

Ông nói thêm, "Tuy nhiên, họ cũng có nghĩa vụ bảo đảm an toàn và an ninh cho những người đi cùng tổng thống. Và khi rủi ro của chuyến đi đó có thể biết được — như chắc chắn đã xảy ra trong trường hợp này — họ có nghĩa vụ ít nhất là phải thông báo khái quát về rủi ro đó để những người cùng đi có thể đưa ra quyết định dựa trên thông tin đầy đủ."

Ông Hagin không đồng ý. Ông nói, "Điều tôi chỉ trích duy nhất là việc thông tin  đã bị rò rỉ. Rất, rất khó, việc di chuyển tổng thống một cách bí mật là điều vô cùng khó khăn; khi một chiến thuật như vậy bị lộ, gần như không thể thực hiện lại lần nữa, khiến cho những lần cần thực hiện sau đó càng trở nên khó khăn hơn. Đây không phải là lần đầu tiên và cũng sẽ không phải là lần cuối cùng cần đến một chiến dịch như vậy, bất kể ai là tổng thống."

----------------------

_ Peter Baker là phóng viên chính tại Tòa Bạch Ốc của The Times. Ông đã đưa tin về sáu đời tổng thống và đôi khi viết các bài phân tích đặt các tổng thống cùng chính quyền của họ vào bối cảnh cũng như khuôn khổ lịch sử rộng lớn hơn.

_ Trần H Sa lược dịch từ The New York Times ... 12/08/2026.