TRẦN H SA

Tác giả Timothy W. Martin......Ngày 31 tháng 7 năm 2026 ...The Wall Street Journal via MS N.

HONOLULU—Hàng chục tàu chiến neo đậu cạnh nhau tại Trân Châu Cảng. Những tàu quân sự đồ sộ hiện ra to lớn  đến mức có thể nhìn thấy chúng từ những chiếc máy bay bay trên đầu.

Chiếc lớn nhất trong số đó là USS Theodore Roosevelt, tàu sân bay Mỹ được xử dụng để quay phim cho bộ phim "Top Gun: Maverick" năm 2022.

Gần đó có một tàu khu trục Aegis của Nhật, một tàu đổ bộ xe tăng của Hàn Quốc và một tàu ngầm tuần tra của Canada. Một chuỗi lá cờ quốc gia tí hon bay phấp phới trong gió. Những thủy thủ trẻ trung, tươi tắn làm việc trên boong.

Sự kiện này là cuộc tập trận "Vành đai Thái Bình Dương", một sự kiện hai năm một lần, và là cuộc tập trận hàng hải quốc tế lớn nhất thế giới. Các đồng minh của Mỹ đã tham gia với số lượng kỷ lục, với 30 quốc gia và khoảng 30.000 nhân sự tham gia cuộc tập trận kéo dài năm tuần kết thúc vào thứ Sáu. Các cuộc tập trận quy mô lớn cho phép các thành viên thử nghiệm vũ khí mới, hệ thống hậu cần và kỹ thuật chỉ huy, kiểm soát.

Quy mô và phạm vi ngày càng tăng của các cuộc tập trận cho thấy rằng, ngay cả khi Tổng thống Trump chỉ trích các đồng minh và đe dọa rút lại sự hỗ trợ của Mỹ, sự hợp tác quân sự với nhiều đối tác Mỹ, đặc biệt là ở Thái Bình Dương, đã ngày càng sâu sắc hơn nhằm đáp trả sự xâm lược gia tăng của Trung Quốc, và sự mở rộng chương trình hạt nhân của Triều Tiên.

Châu Á thiếu một liên minh duy nhất như Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương để gắn kết các đối tác Hoa Kỳ lại với nhau. Do đó, các cuộc tập trận đa phương như Rimpac là cơ hội để Mỹ và các đồng minh luyện tập hợp tác — và cho thấy họ đang làm nhiều hơn để củng cố sự phòng thủ của mình.

Chuẩn Đô đốc Takuo Kobayashi, thuộc lực lượng tự vệ hàng hải Nhật Bản, là một trong số các đồng minh Mỹ đảm nhận vai trò lãnh đạo cấp cao chỉ huy hàng nghìn cuộc tập trận đa quốc gia của Rimpac—bao gồm cả một cuộc tập trận liên quan đến việc đánh chìm hai tàu chiến Mỹ đã ngừng hoạt động. Chỉ có ba vai trò cấp cao nhất của Rimpac lần này là người Mỹ.

Kobayashi nói, "Nếu cậu có 30, 50 hay 100 người bạn, sẽ tốt hơn so với chỉ một hoặc hai liên minh chính thức."

Jeff T. Jablon, phó tư lệnh Hạm đội Thái Bình Dương Hoa Kỳ, là quan chức cao nhất giám sát Rimpac. Ông từ chối bình luận về việc Trung Quốc hay Triều Tiên sẽ nhìn nhận cuộc tập trận quy mô lớn này như thế nào, với hơn 500 hoạt động trên biển và 2.400 nhiệm vụ trên không.

"Nhưng tôi chắc chắn sẽ có tác dụng răn đe khi họ thấy 30 quốc gia cùng chí hướng hợp tác," ông nói.

Rimpac là một trong những cuộc tập trận chung lớn nhất trong hơn 100 cuộc tập trận hàng năm mà Bộ Tư lệnh Thái Bình Dương, đơn vị giám sát lực lượng liên quân Hoa Kỳ tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, tiến hành cùng các đồng minh. Nhưng đây không phải là sự kiện đa phương duy nhất ngày càng phát triển về quy mô và phạm vi.

Cuộc tập trận Talisman Sabre hai năm một lần vào năm ngoái tại Úc là lần đầu tiên diễn tập bắn đạn thật của hệ thống tên lửa Typhon di động phóng từ mặt đất, bên ngoài lục địa Hoa Kỳ. Số lượng quốc gia tham gia đầy đủ tại Talisman Sabre đã tăng gần gấp ba trong những năm gần đây. Đầu năm nay, Cobra Gold tại Thái Lan lần đầu tiên có sự tham gia của Lực lượng Vũ trụ Hoa Kỳ, chuyên về phòng thủ vệ tinh và chiến tranh điện tử.

Và cuộc tập trận Balikatan năm nay tại Philippines đã tăng gấp đôi quy mô so với bốn năm trước, với sự tham gia của bảy quốc gia và hơn 17.000 nhân sự. Những nhân sự này đã hoạt động khắp quốc gia quần đảo này, thực hiện nhiều hoạt động đa dạng hơn trước đây.

Chắc chắn, những lo ngại về độ tin cậy của Hoa Kỳ đã bao trùm các cuộc tập trận. Trump đã đặt câu hỏi về cam kết của Mỹ đối với các liên minh như NATO. Và với các cuộc xung đột đang diễn ra ở châu Âu và Trung Đông, Mỹ đã chuyển một số nhân sự và thiết bị quân sự ra khỏi châu Á, làm dấy lên lo ngại rằng Mỹ đang quá tải, bà Jessica Taylor, cựu quan chức Bộ Quốc phòng chuyên về các vấn đề an ninh châu Á - Thái Bình Dương, cho biết.

Taylor, hiện là nghiên cứu viên không thường trú tại Sáng kiến An ninh Ấn Độ - Thái Bình Dương của Hội đồng Đại Tây Dương, nói, "Tại sao chúng ta lại mạo hiểm gây thù địch với Trung Quốc nếu không biết liệu Trump và Mỹ có ở đó vào ngày mai hay không?" 

Trong khi đó, chính quyền Trump đã yêu cầu các đồng minh tăng chi tiêu quân sự, chi trả nhiều hơn cho quân đội Mỹ hiện diện trên lãnh thổ của họ, và đầu tư vào việc cung cấp các vật tư và hàng hóa thiết yếu.

Một số đồng minh sẵn sàng đáp ứng các yêu cầu của Mỹ.  Đại tá Ryan L. Bakabak, thuộc Hải quân Philippines, đang ngồi trên tàu hộ vệ tên lửa dẫn đường mới của nước này cho biết, "Tôi đồng ý với những gì Washington nói rằng các đồng minh cần làm nhiều hơn nữa," .Philippines đang tăng chi tiêu quân sự. Manila cũng lần đầu tiên cử lực lượng bảo vệ bờ biển của mình, là đơn vị duy nhất không thuộc Mỹ  làm điều đó.

Phía kia của Biển Đông, Philippines đang đối đầu với quân đội Trung Quốc, lực lượng vốn đã tích cực thúc đẩy các yêu sách lãnh thổ bất hợp pháp. Việc gia nhập Rimpac cho phép hải quân Philippines so sánh với các đồng minh khác của Mỹ khi họ tìm cách hiện đại hóa hạm đội. Nó cũng giúp Manila tiến bộ trong việc học cách nhận tiếp tế trên biển từ Mỹ hoặc các đồng minh.

Những thách thức mới.

Rimpac, được thành lập bởi Úc, Canada và Hoa Kỳ, bắt đầu từ năm 1971 với năm thành viên tham gia. Năm nay, các đồng minh từ khắp nơi trên thế giới đã tham gia, bao gồm Vương quốc Anh, Đức, Pháp, Colombia và Peru. Một số thành viên lâu năm cũng đảm nhận vai trò lãnh đạo mới tại Rimpac.

Chuẩn Đô đốc Hàn Quốc Kim In-ho giám sát toàn bộ các thành phần hàng hải của Rimpac, trở thành quan chức đầu tiên từ một quốc gia châu Á làm điều này. "Chúng tôi đến từ những môi trường, ngôn ngữ khác nhau nhưng cùng nhau, chúng tôi có thể trở thành một đối tác," Kim nói.

Tuy nhiên, sự hợp tác vẫn còn nhiều thách thức. Cách tiếp cận truyền thống kiểu trung tâm và các nhánh (hình tượng hóa là vành xe đạp, nd ) của Mỹ đối với khu vực, chủ yếu là các thỏa thuận song phương, khiến khu vực châu Á - Thái Bình Dương thiếu các hệ thống liên lạc, radar và hậu cần đồng nhất.

Ví dụ, Mỹ và các đồng minh không phải ai cũng lưu trữ máu theo cùng một cách. Điều đó có thể đồng nghĩa với việc tiếp tế bị từ chối hoặc không thể giao được giữa các quốc gia thân thiện trong thời gian xung đột đang diễn ra.

Rimpac cũng là nơi thử nghiệm cho các hải quân đồng minh để quan sát cách các tàu chiến hoạt động phối hợp với các tàu khác, phương tiện không người lái và máy bay phản lực. Hải quân nước ngoài có thể thử nghiệm hệ thống vũ khí mới tại một cơ sở bắn tên lửa hàng hải ở phía bắc Oahu—những thử nghiệm mà họ thường không thể thực hiện ở quê nhà.

Andres Howard, một đô đốc hải quân Chile đồng thời là quan chức cấp cao của Rimpac, nói, "Không giống khi bạn thử nghiệm một mình". 

Ngay cả khi các đồng minh Mỹ đã cải thiện năng lực, một số vấn đề vẫn nằm trong phạm vi của Mỹ. Trong suốt Rimpac, tàu USS Theodore Roosevelt—được biết đến với biệt danh "Big Stick"—đóng vai trò trung tâm của các cuộc tập trận. Hoa Kỳ vận hành số lượng tàu sân bay gần bằng với phần còn lại của thế giới cộng lại.

Khoảng 5.000 quân nhân Mỹ có thể ở lại trên tàu sân bay, nơi có phòng khám nha khoa, nhà nguyện và quán cà phê phục vụ đồ uống Starbucks. Nó có thể chứa khoảng 70 máy bay trên boong, theo lời Đại úy Adam Bean, người phụ trách các phi đội, phi công và máy bay phản lực của Theodore Roosevelt.

Bean nói, "Không có nhiều nơi mà chúng tôi không thể đến. Chúng tôi có khả năng thể hiện sức mạnh, sự hiện diện."

----------------

_ Tác giả Timothy W. Martin.........

_ Trần H Sa lược dịch từ The Wall Street Journal via MS N..... Ngày 3 tháng 8 năm 2026.