TRẦN H SA

Minh họa © Carolina Vargas/FT montage/Reuters

*****

Sam Altman, giám đốc điều hành của OpenAI, bên phải, đã nói rằng việc có một "tổng thống ủng hộ mạnh mẽ giới doanh nghiệp và tinh thần đổi mới" là một "sự thay đổi rất tích cực" © Nathan Howard/Reuters

Tuy nhiên, khác với các ông trùm "bóc lột " trong quá khứ - những người thường có tinh thần thiện nguyện và hào phóng đóng góp cho các tổ chức công - các tỷ phú công nghệ ngày nay lại tỏ ra "hoàn toàn thờ ơ" với bất kỳ hình thức "khế ước xã hội" nào, cũng như không quan tâm đến việc "bù đắp cho người dân trước những xáo trộn mà họ đã gây ra trong cuộc sống của người dân", theo nhận định của Quinn Slobodian, một nhà sử học chuyên nghiên cứu về chủ nghĩa tư bản tại Đại học Boston.

Ông nói thêm., “Điều này cho thấy tư duy coi mình đứng trên luật lệ đã ăn sâu vào tâm trí những người này; họ từng được tung hô như những vị thần suốt 25 năm qua và giờ đây đang hành xử y như những vị thần vậy,” 

Cơ chế “chi tiền để đổi lấy quyền lực”.

Nếu có một yếu tố châm ngòi cho tầm ảnh hưởng ngày càng lớn của giới siêu giàu trong hệ thống chính trị Mỹ, thì đó chính là phán quyết năm 2010 của Tòa án Tối cao trong vụ kiện *Citizens United*. Phán quyết này khẳng định rằng các khoản chi tiêu độc lập của doanh nghiệp cho hoạt động bầu cử được bảo vệ bởi Tu chính án thứ Nhất.

Phán quyết này đã mở ra cánh cửa cho dòng tiền khổng lồ ổ vào chính trường. Theo nhóm vận động chính sách cấp tiến *Americans for Tax Fairness* (ATF), giới nhà giàu Mỹ đã chi 31 triệu USD cho các cuộc bầu cử năm 2010. Đến chu kỳ bầu cử năm 2024, 100 gia đình tỷ phú quyên góp lớn nhất đã chi tổng cộng 2,6 tỷ USD.

Một phần rất lớn trong số đó đến từ chỉ một vài cá nhân. Ba tỷ phú — Elon Musk, Miriam Adelson và Timothy Mellon — chiếm hơn một phần ba trong tổng số khoảng 1,5 tỷ đô la chi để đưa ông Trump đắc cử.

Hoạt động chi tiêu cho tranh cử của giới siêu giàu đã gia tăng song hành với việc khoảng cách giàu nghèo ngày càng nới rộng. Theo ông Winters, giảng viên khoa học chính trị tại Đại học Northwestern, tỷ trọng tài sản của 400 người giàu nhất nước Mỹ đã tăng vọt 146% trong 30 năm qua, trong khi tài sản của một nửa dân số Mỹ ở nhóm thu nhập thấp nhất lại sụt giảm 25% trong cùng khoảng thời gian này.

• Tổng tài sản của 400 người Mỹ giàu nhất đã vượt mức 20% GDP vào thời điểm bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump. 

Chính Tòa Bạch Ốc cũng bác bỏ mọi lời bàn tán về một tầng lớp đầu sỏ mới. Davis Ingle, phát ngôn viên, cho biết Trump đã "đối đầu với hàng loạt nhóm lợi ích đặc biệt thâm căn cố đế" trong nhiệm kỳ thứ hai. Chẳng hạn, ông đã đàm phán các thỏa thuận về giá cả với các tập đoàn dược phẩm lớn, khai triển nền tảng cung cấp thuốc trực tiếp đến người tiêu dùng nhằm hướng họ tới các loại thuốc giá rẻ hơn, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc sa thải các quan chức hành chính không qua bầu cử – những người từng cản trở chương trình nghị sự của ông.

Ông nói, "Thông qua những hành động này, Tổng thống Trump đang thực hiện lời hứa trao quyền cho những người đàn ông và phụ nữ bị lãng quên của đất nước, bằng cách đặt lợi ích của họ lên hàng đầu," 

Các lãnh đạo doanh nghiệp cấp cao đồng tình với quan điểm rằng Trump đã mang lại lợi ích cho khu vực tư nhân. Năm ngoái, David Solomon, giám đốc điều hành của Goldman Sachs, đã khen ngợi sự gắn kết của Trump với cộng đồng doanh nghiệp, nói rằng đó là "một trải nghiệm khác biệt so với những gì chúng tôi đã trải qua trong bốn năm trước đó".

Trong vai trò đó, David Sacks,thúc đẩy việc nới lỏng các hạn chế xuất khẩu một số chip AI sang Trung Quốc, cho rằng điều này sẽ củng cố các công ty Mỹ và làm chậm sự trỗi dậy của Huawei. Ông cũng là một trong những kiến trúc sư của sắc lệnh hành pháp Trump nhằm hạn chế khả năng của các bang riêng lẻ trong việc điều chỉnh AI. Các nhà phê bình cho rằng công ty đầu tư mạo hiểm Craft Ventures của Sacks có các khoản đầu tư có thể hưởng lợi từ chương trình tự do hóa của chính quyền.

Phát ngôn viên của Craft Ventures cho biết khi ở Tòa Bạch Ốc, Sacks "đã xây dựng các chính sách mang lại lợi ích cho toàn bộ nền kinh tế Mỹ chứ không phải cho riêng công ty nào thuộc danh mục đầu tư của Craft... ông tuân thủ mọi quy tắc đạo đức của chính phủ và thoái vốn khỏi các công ty có thể gây xung đột lợi ích".

Nhưng ngay cả những cá nhân giàu có không giữ chức vụ chính thức trong chính quyền cũng có thể định hình chương trình nghị sự và hưởng lợi từ các chính sách có lợi cho bản thân và doanh nghiệp của họ.

Ví dụ, Dự luật One Big Beautiful năm ngoái, một dự luật điều chỉnh ngân sách được coi là thành tựu lập pháp nổi bật nhất trong nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump tính đến nay – đã mang lại những khoản giảm thuế đáng kể cho giới siêu giàu.

Theo phân tích của nhóm nghiên cứu phi đảng phái Center on Budget and Policy Priorities, dự luật đã mang lại các khoản giảm thuế cho nhóm 1% dân số giàu nhất, cao gấp ba lần so với mức giảm dành cho nhóm 60% dân số có thu nhập thấp nhất. Đồng thời, dự luật cũng cắt giảm chi tiêu cho các chương trình hỗ trợ lương thực, giáo dục và Medicaid – chương trình bảo hiểm y tế dành cho người Mỹ có thu nhập thấp. "Các nhà tài trợ đã nhận được những ưu đãi thuế, được hưởng lợi từ việc nới lỏng quy định, khiến nhà nước không truy tố các hoạt động liên quan đến tiền điện tử, và thậm chí đang khiến các luật sư chuyên bào chữa cho tội phạm cổ cồn trắng tại Mỹ mất việc làm," Khanna, nghị sĩ thuộc Đảng Dân chủ, nhận định. "Đây thực sự là một món hời được dâng tận tay cho giới chủ tư bản."

Các nhà tài trợ truyền thống và đồng minh truyền thông.(4 nhân vật) ..