TRẦN H SA

Bloomberg News....Thứ Ba, ngày 4 tháng 8 năm 2026 ...Bloomberg via Finan Yahoo.

(Bloomberg) -- Trung Quốc ngày càng lo ngại rằng Mythos của Anthropic PBC có thể bị xử dụng chống lại nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, tạo thêm một vấn đề mới đầy biến động vào những căng thẳng vốn đã gia tăng trước thềm  hội nghị thượng đỉnh dự kiến giữa Tập Cận Bình và Donald Trump.

Theo những người quen thuộc với vấn đề này - những người yêu cầu giấu tên khi thảo luận về các vấn đề nhạy cảm - các quan chức ở Bắc Kinh lo ngại về khả năng tấn công mạng của Mythos và các mô hình trí tuệ nhân tạo tiên tiến khác do các công ty Mỹ phát triển. Họ nhìn thấy tiềm năng các mô hình như Mythos có thể được xử dụng như một vũ khí tấn công, và đặt câu hỏi tại sao Anthropic lại từ chối Trung Quốc tiếp cận các hệ thống này cho các mục đích bình thường, những người này cho biết.

Trung Quốc muốn duy trì bầu không khí tương đối ấm áp trước chuyến thăm Mỹ dự kiến của Tập vào ngày 24 tháng 9 và đang tìm kiếm một cách tiếp cận "đôi bên cùng có lợi" trong các cuộc đàm phán về AI dự kiến ​​diễn ra trước cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo, những người này cho biết. Mặc dù vậy, sự nghi ngờ vẫn còn cao giữa hai chính phủ, với việc Mỹ bày tỏ lo ngại rằng các công ty Trung Quốc đang xử dụng các mô hình tiên tiến của Mỹ để đào tạo các phiên bản của riêng họ.

Tháng trước, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã đưa ra các biện pháp trừng phạt không xác định rõ ràng nếu các nhà phát triển mô hình bị phát hiện đã đánh cắp tài sản trí tuệ, sau khi Moonshot AI có trụ sở tại Bắc Kinh phát hành một hệ thống được cho là sánh ngang với một số mô hình  tốt nhất của Mỹ. Bộ Thương mại Trung Quốc, cơ quan giám sát kiểm soát xuất khẩu, đã cảnh báo tuần trước rằng họ sẽ thực hiện "mọi biện pháp cần thiết" để đối phó với các mối đe dọa từ Mỹ.

Những người am hiểu về vấn đề cho biết Bắc Kinh chưa chuẩn bị hành động ngay lập tức đối với Anthropic hoặc các nhà phát triển AI khác của Mỹ , nhưng các quan chức đang xây dựng các phản ứng tiềm năng nếu Mỹ có biện pháp đối với các công ty Trung Quốc trong lĩnh vực này. Các lựa chọn của Trung Quốc có thể bao gồm áp đặt lệnh trừng phạt hoặc thêm các công ty AI Mỹ vào một trong các danh sách thực thể bị  hạn chế của quốc gia, những người này cho biết.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã chuyển các câu hỏi đến các cơ quan có thẩm quyền. Bộ Thương mại không phản hồi yêu cầu bình luận qua fax.

Trump đã phát tín hiệu rằng chính quyền của ông đang cân nhắc thêm các biện pháp kiểm soát AI trong khi vẫn cảnh giác với các biện pháp có thể làm suy yếu các công ty Mỹ trước các đối thủ Trung Quốc. Ông nói với các phóng viên tại Phòng Bầu dục vào thứ Tư tuần trước, "Chúng ta phải cẩn trọng cả hai mặt. Chúng tôi không muốn hạn chế họ 

đến mức đột nhiên, chúng ta lại đứng thứ hai sau Trung Quốc."

Phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc Liz Huston cho biết chính quyền đang "tăng cường đổi mới để nới rộng khoảng cách giữa nước Mỹ và phần còn lại của thế giới."

Những căng thẳng này cho thấy AI đang trở thành một mặt trận ngày càng khó đoán trong quan hệ Mỹ-Trung. Hai quốc gia vẫn là đối thủ chiến lược mặc dù đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn 12 tháng về thuế quan và cung cấp vật liệu đất hiếm hồi tháng 10 năm ngoái . Mặc dù thỏa thuận này được kỳ vọng sẽ được gia hạn, cả hai bên vẫn tiếp tục theo đuổi sự tự chủ trong các ngành công nghiệp then chốt và duy trì các hạn chế rộng rãi đối với công nghệ tiên tiến.

AI ngày càng trở thành trọng tâm của các biện pháp kiểm soát an ninh quốc gia Mỹ, đặc biệt là các hạn chế đối với khả năng của Trung Quốc trong việc mua các chip Nvidia Corp. tiên tiến, cung cấp năng lượng cho công nghệ này. Các giới hạn mới đối với robot và bộ biến tần điện - là thiết bị điện tử có chức năng chuyển đổi dòng điện một chiều (DC) thành dòng điện xoay chiều (AC) - sản xuất ở nước ngoài, những ngành do Trung Quốc thống trị, đã mở rộng tranh chấp sang các lĩnh vực mà Bắc Kinh coi là trung tâm cho sản xuất tiên tiến và tăng trưởng kinh tế.

Wu Xinbo, giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Mỹ của Đại học Phúc Đán tại Thượng Hải, cho biết mối quan tâm của Trung Quốc về Anthropic phù hợp với mối lo ngại an ninh quốc gia rộng lớn hơn đối với các công ty AI Mỹ, viện dẫn khả năng thu thập dữ liệu khách hàng và chia xẻ với chính phủ hoặc quân đội Mỹ.

Wu nói, "Đó là lý do tại sao ngày càng có mối quan ngại về thách thức an ninh quốc gia do các công ty AI Mỹ đặt ra. Điều đó hoàn toàn dễ hiểu. Phải thận trọng chứ."

Anthropic đã nổi lên như một trong những bên ủng hộ mạnh mẽ việc Mỹ siết chặt các hạn chế tiếp cận AI tiên tiến của Trung Quốc. Giám đốc điều hành Dario Amodei đã kêu gọi Washington ngăn chặn việc xuất khẩu chip cao cấp sang Trung Quốc và yêu cầu kiểm tra an toàn đối với các mô hình mạnh mẽ. Riêng biệt, công ty này đã cáo buộc các nhà phát triển Trung Quốc, bao gồm cả nhóm Qwen của Alibaba Group Holding Ltd., xử dụng trái phép các sản phẩm đầu ra từ hệ thống Claude của họ để huấn luyện các mô hình cạnh tranh.

Lãnh đạo Anthropic cũng cảnh báo tuần trước rằng AI tiên tiến của Trung Quốc có thể đe dọa ưu thế quân sự của Mỹ hoặc làm sâu sắc thêm sự đàn áp trong nước, gọi Đảng Cộng sản cầm quyền Trung Quốc là "mối đe dọa có năng lực nhất" trong số các chính phủ độc tài. Năm ngoái, công ty đã chặn dịch vụ của mình đối với các công ty do Trung Quốc kiểm soát, với lý do lo ngại về an ninh quốc gia của Mỹ. Vì Anthropic không hoạt động tại Trung Quốc, bất kỳ lệnh trừng phạt nào do Bắc Kinh áp đặt có lẽ sẽ chỉ có tác động hạn chế tức thời đối với thương mại .

Anthropic từ chối bình luận. Họ đã dẫn Bloomberg News đến một tuyên bố vào tháng 5 nêu rõ cảnh báo về Trung Quốc và sự ủng hộ kiểm soát chip.

Chính sách của Washington đối với Anthropic cũng chưa ổn định. Vào tháng 6, Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick đã yêu cầu công ty xin giấy phép trước khi cung cấp các mẫu Mythos 5 và Fable 5 tiên phong cho các tổ chức nước ngoài ở bất cứ đâu trên thế giới. Anthropic tạm thời vô hiệu hóa các mô hình đó trước khi đạt được giải pháp với chính quyền.

Công ty này cũng đang vướng vào cuộc tranh chấp với chính quyền Trump về việc quân đội Mỹ xử dụng AI của họ, bắt nguồn từ việc công ty kiên quyết yêu cầu các biện pháp bảo vệ bổ sung cho các công cụ của mình. Các quan chức đã cấm chính phủ liên bang xử dụng công nghệ của công ty, một quyết định mà Anthropic đang thách thức tại tòa.

Bắc Kinh đã chứng minh khả năng đáp trả các động thái của Mỹ đối với các công ty công nghệ của họ vào tháng Sáu, khi áp đặt kiểm soát xuất khẩu lên MP Materials Corp. và USA Rare Earth Inc. Điều này diễn ra sau khi Ngũ Giác đài  bổ sung các công ty lớn của Trung Quốc, bao gồm Alibaba và BYD Co., vào danh sách các công ty mà họ cho là hỗ trợ quân đội Trung Quốc.

Các quan chức cấp cao của Mỹ và Trung Quốc đã nêu ra những điểm mâu thuẫn giữa hai nước ngay cả khi họ đang chuẩn bị nền tảng cho hội nghị thượng đỉnh tháng Chín. Phó Thủ tướng He Lifeng đã bày tỏ "mối quan ngại nghiêm trọng" về các hạn chế kinh tế và thương mại gần đây của Mỹ trong một cuộc điện thoại với Bessent và Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer, nhưng không nêu rõ các biện pháp. Các bản tóm tắt về lời kêu gọi từ cả hai bên đều không đề cập đến AI.

Cùng lúc đó, các mô hình mã nguồn mở của Trung Quốc — có thể tải xuống và chỉnh sửa tự do — đã tạo cơ hội cho Bắc Kinh khẳng định mình là nhà vô địch quốc tế về AI được chia xẻ rộng rãi. Họ đã thúc đẩy các mô hình mở, cung cấp công nghệ và đào tạo cho các nền kinh tế đang phát triển và giúp thành lập một nhóm hợp tác gồm 29 thành viên có thể giúp Bắc Kinh có ảnh hưởng lớn hơn đối với các tiêu chuẩn trong tương lai.

Trong khi một số nhà phát triển Mỹ, bao gồm OpenAI, cung cấp các mô hình mã nguồn mở,  sự tập trung của ngành công nghiệp Mỹ phần lớn lại tập trung vào các hệ thống độc quyền mà các công ty bán cho khách hàng trong khi vẫn kiểm soát công nghệ nền tảng. Các công ty Trung Quốc, bao gồm DeepSeek, đã ra mắt các mô hình mã nguồn mở với giá phải chăng hơn, thường tụt hậu so với các phần mềm tiên tiến nhất của Mỹ nhưng vẫn mang đến sản phẩm hấp dẫn so với mức giá.

Trung Quốc cũng có những lo ngại về an ninh với AI do các công ty Trung Quốc phát hành. Các quan chức đã thảo luận với các công ty AI, bao gồm Alibaba, về cách giảm thiểu rủi ro do các mô hình ngày càng mạnh mẽ của họ gây ra.

Yuyuantantian, một tài khoản mạng xã hội liên kết với đài truyền hình nhà nước Trung Quốc và thường được xử dụng để thể hiện tư duy chính sách chính thức, tuần trước đã đề xuất  một hệ thống phân cấp để phát hành các mô hình AI trong tương lai, với quyền truy cập được xác định bởi sức mạnh và rủi ro tiềm ẩn trong khả năng của chúng.

-----------------

-- Bloomberg News với sự hỗ trợ của Jing Li, Courtney Subramanian và Jeff Mason.

_ Trần H Sa lược dịch từ Bloomberg via Finan Yahoo.