TRẦN H SA

Ban Biên tập WSJ ...Ngày 21 tháng 8 năm 2026 ...The Wall Street Journal.

Sau sáu tháng chiến tranh với Iran, Tổng thống Trump gặp vấn đề rắc rối về uy tín. Những lời đe dọa ồn ào của ông, xen kẽ với những tuyên bố về hòa bình và chiến thắng sắp tới, bị cả bạn bè lẫn kẻ thù nghi ngờ. Liệu lời đe dọa mới đây của ông trong tuần này trên Truth Social về "CHIẾN DỊCH KINH TẾ TÀN KHỐC NHẤT TỪNG ĐƯỢC THỰC HIỆN CHỐNG LẠI BẤT KỲ QUỐC GIA NÀO!" có khác đi hay không?

Vào lúc này, thế giới sẽ phải tận mắt chứng kiến mới tin được. Chưa có Tổng thống nào leo thang các biện pháp trừng phạt Iran cùng một lúc với Trung Quốc, chuyển từ việc nhắm vào các nhà máy lọc dầu quy mô nhỏ, hoạt động biệt lập chuyên mua dầu của Iran, sang nhắm vào chính các doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc đang hậu thuẫn những cơ sở này. Cũng chưa từng có Tổng thống nào đưa ra tối hậu thư buộc Dubai phải triệt phá mạng lưới tài chính bất hợp pháp của Iran mà lại khiến Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE).thực sự quyết tâm thực thi điều đó.

Ông Trump viết hôm thứ Tư, "BẤT KỲ quốc gia nào cho phép các tổ chức tài chính, doanh nghiệp, sân bay hoặc cơ quan chính phủ cung cấp bất kỳ hình thức hổ trợ  nào cho sự sống còn của Iran đều sẽ phải đối mặt với những hậu quả kinh tế KHỔNG LỒ. Buôn lậu dầu, đường dây hoán đổi tiền tệ, chuyển tiền mặt, cơ sở ngoại hối, đăng ký tàu biển, các công ty bình phong—Tất cả phải chấm dứt NGAY LẬP TỨC. Các cậu biết mình là ai mà."

Họ hiểu rỏ điều đó, có thể đó là lý do Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất đã đi trước ông Trump với thông báo vào hôm thứ Ba: "Tất cả các giao dịch thương mại, trao đổi thương mại và tài chính với Iran đã bị tạm dừng cho đến khi có thông báo mới."

Câu hỏi đặt ra là tất cả những điều này chỉ là tiêu đề gây chú ý hay là một chính sách thực sự. Chỉ có chính sách thực sự - điều mà Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nói sẽ sớm trình bày - mới khiến Tehran phải lo sợ. Mặc dù Iran thừa nhận việc phong tỏa của Mỹ đã đẩy xuất khẩu dầu của nước này xuống gần bằng không, nhưng hoạt động thương mại Dubai-Iran vẫn diễn ra ngay trong phạm vi vùng Vịnh Ba Tư và không bị Hải quân Mỹ can thiệp.

Nếu hoạt động thương mại đó chấm dứt, "điều này có thể còn quan trọng hơn cả lệnh cấm vận [của Mỹ]," theo Miad Maleki của Quỹ Bảo vệ Dân chủ, người mà cho đến năm ngoái đã dẫn dắt chiến dịch trừng phạt Iran của Bộ Tài chính Mỹ. Iran không thể tìm được nơi nào thay thế Dubai và UAE, nơi mà chế độ này phụ thuộc tới 80% nguồn thu  ngoại tệ và khoảng một phần ba hàng nhập khẩu, chưa kể đến các dịch vụ thanh toán trung gian và cơ sở hạ tầng phục vụ việc né tránh lệnh trừng phạt.

Ông Maleki gọi Dubai là "cửa sổ của Iran dẩn ra nền kinh tế thế giới." Các chuyến bay trực tiếp hàng ngày, cộng đồng người Iran di cư đông đảo và hệ sinh thái tài chính độc đáo của họ cho phép Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo mua hàng hóa và chuyển doanh thu về nước.

Việc yêu cầu các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) cắt đứt mối quan hệ với nước láng giềng nguy hiểm và lớn hơn họ nhiều, là một yêu cầu không hề nhỏ, nhất là khi Mỹ chưa thể bảo vệ hoàn toàn U.A.E. khỏi Iran hoặc khôi phục quyền đi lại tự do trên eo biển Hormuz. U.A.E. đồng minh tốt nhất của Mỹ ở vùng Vịnh trong chiến tranh, cũng có thể lo ngại rằng một cuộc đàn áp tài chính có thể kích hoạt làn sóng tháo chạy của dòng vốn đầu tư vào đất nước họ từ  Nga và các nước khác.

Nếu ông Trump hành động theo lời hứa, UAE sẽ phải lo sợ nhiều hơn về các lệnh trừng phạt thứ cấp của Mỹ. Thử thách sẽ nằm ở việc điều gì xảy ra với các cơ sở đổi ngoại tệ, doanh nghiệp dịch vụ tài chính, công ty thương mại và mạng lưới sở hữu thực tế (beneficial ownership) có liên hệ với Iran tại Dubai, cũng như việc luân chuyển tiền mặt và hàng hóa giá trị cao. Liệu các chuyến bay có bị kiểm soát chặt chẽ để ngăn chặn hành vi buôn lậu vàng và tiền mặt có số lượng lớn? Việc ngừng xuất khẩu xăng dầu và các sản phẩm dầu tinh chế sang Iran sẽ gây ra tác động tức thì.

Kể từ khi ông Trump đưa ra công bố, giá trị đồng tiền của Iran đã giảm mạnh, vượt mốc 1,9 triệu rial đổi một đô la Mỹ.  Nhà báo bất đồng chính kiến Iran Mojtaba Pourmohsen nói, "Gần như toàn bộ nền kinh tế của chế độ phụ thuộc vào mạng lưới ở U.A.E. Các giao dịch được thực hiện qua các trung gian, thường là con cái hoặc người thân của các nhân vật trong Vệ binh Cách mạng hoặc Bộ Tình báo Iran".

Còn nhiều điều để nói về mạng lưới của Iran tại Thổ Nhĩ Kỳ, Iraq, Qatar và Pakistan, cũng như trong lĩnh vực tiền điện tử. Nhưng điều then chốt là các biện pháp cắt đứt thương mại, không giống như trừng phạt, sẽ được cảm nhận ngay lập tức.

Iran có thể sẽ đáp trả bằng hành động quân sự, tiếp tục nhắm vào cơ sở hạ tầng năng lượng tại vùng Vịnh, và Mỹ sẽ phải sẵn sàng với một phản ứng cứng rắn. "Chúng ta sẽ khiến chế độ này sụp đổ",  ông Bessent nói vào thứ Năm. Áp lực kinh tế có thể khiến sự sống còn của chế độ trở nên khó khăn hơn, nhưng điều đó đòi hỏi quyết tâm và sự nhất quán hơn so với những gì ông Trump đã thể hiện trong sáu tháng qua.

------------------

_ Ban Biên tập WSJ .....The Wall Street Journal.

_ Trần H Sa lược dịch từ The Wall Street Journal... 23 tháng 8 năm 2026 .