TRẦN H SA

Tác giả: Harrison Kass ... 22 tháng 8, 2026.... National Interest.

Bộ Quốc phòng Australia thông báo trong tuần này, Australia và Nhật Bản đã thành công trong việc thử nghiệm trên thực địa một hệ thống laser năng lượng cao được phát triển chung, đánh dấu một bước quan trọng trong sự phối hợp giữa hai đồng minh khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương.

"Dự án Boobook," tên gọi của nỗ lực laser, được phát triển bởi Nhóm Khoa học và Công nghệ Quốc phòng Úc (DSTG), Mitsubishi Electric Australia và Tập đoàn Mitsubishi Electric của Nhật Bản.

Thành tựu này mang ý nghĩa vượt xa bản thân công nghệ laser. Như thông cáo báo chí của Bộ Quốc phòng đã nêu rõ, đây là dự án phát triển quốc phòng chung đầu tiên, được thực hiện bởi các ngành công nghiệp quốc phòng của Úc và Nhật Bản, hai yếu tố then chốt chống lại sức mạnh đang lên của Trung Quốc trong khu vực. Sự hợp tác mới này đánh dấu một bước ngoặt đáng chú ý so với truyền thống, khi hai quốc gia cùng phát triển công nghệ mà không có sự tham gia của Hoa Kỳ. Mặc dù Washington bị loại khỏi quá trình phát triển hệ thống, các quan chức quốc phòng Mỹ có lẽ không bận tâm; các sáng kiến quốc phòng độc lập của các đồng minh giúp chia xẻ nhiều gánh nặng hơn trong việc răn đe Trung Quốc, đặc biệt khi nguồn lực của Mỹ rất cần thiết ở Trung Đông.

Một cách dễ hiểu, chi tiết về Dự án Boobook vẫn còn rất ít ỏi. Mặc dù Úc đã công bố thành công về việc thử nghiệm laser này, họ vẫn chưa tiết lộ công suất, cấu hình chính xác hay các ứng dụng tác chiến dự kiến.. Do đó việc so sánh nó với vũ khí năng lượng định hướng của Mỹ là quá sớm; Thế giới vẫn chưa biết đủ để so sánh một cách có trách nhiệm.

Bộ trưởng Quốc phòng Úc Richard Marles đã đưa ra một số nhận định về nền tảng này, cho biết Boobook cuối cùng có thể được lắp đặt trên các nền tảng chiến đấu trên bộ và ven biển. Marles nhấn mạnh khả năng xử dụng laser để  thông qua quang học phát hiện các mối đe dọa đang đến, cải thiện cả bảo vệ lẫn nhận thức tình huống. Điều này cho thấy hệ thống có thể nhấn mạnh khả năng cảm biến, theo dõi và nhận dạng dựa trên công nghệ laser, thay vì chỉ đơn thuần tập trung vào khả năng tiêu diệt mục tiêu. (Tất nhiên, trong lĩnh vực quân sự, các khả năng nêu trên thường là tiền đề dẫn đến khả năng tiêu diệt.)

Khả năng ứng dụng của công nghệ này trong chiến tranh hiện đại có thể rất cao. Máy bay không người lái cở nhỏ, tên lửa hành trình bay thấp và các mối đe dọa khác có thể khó phát hiện và phân loại nhanh chóng, đặc biệt trong môi trường ven biển. Một hệ thống quang học chính xác có thể cung cấp thêm một lớp cảm biến cho các phương tiện hoặc tàu chiến (bên cạnh radar và các thiết bị quang-điện tử/hồng ngoại), giúp kéo dài thời gian phản ứng trước các mối đe dọa đang lao tới.

Nếu Boobook phát triển thành vũ khí phòng thủ năng lượng định hướng với khả năng hủy diệt, tính ứng dụng sẽ tăng lên.

Phòng không truyền thống hiện đang gặp phải sự kém hiệu quả nghiêm trọng về mặt chi phí. Một chiếc drone giá rẻ - có giá hàng nghìn hoặc thậm chí hàng chục nghìn - lại đòi hỏi phải xử dụng thiết bị đánh chặn có giá lên tới hàng trăm nghìn, thậm chí hàng triệu đô la. Thay vào đó, vũ khí laser chủ yếu xử dụng nguồn điện từ chính nền tảng khai, triển, mang lại giải pháp phòng không với chi phí thấp hơn nhiều. Giải pháp này giúp giảm thiểu tối đa chi phí cho mỗi lần giao chiến, đồng thời số lượng đạn dược khả dụng gần như chỉ bị giới hạn bởi nguồn cung cấp điện và khả năng tản nhiệt của hệ thống. Ngoài ra, vũ khí năng lượng định hướng còn hoạt động ở tốc độ ánh sáng, giúp tiết kiệm thời gian quý báu khi đối phó với các tên lửa đang lao tới với tốc độ cao. Chính vì những lý do này, công nghệ năng lượng định hướng ngày càng trở nên hấp dẫn và được ưu tiên phát triển.

Điều này không có nghĩa là Úc và Nhật Bản đã hoàn toàn làm chủ công nghệ vũ khí laser. Nhiều quốc gia đã nghiên cứu loại vũ khí này và hầu hết đều vấp phải những thách thức kỹ thuật nan giải tương tự, chẳng hạn như vấn đề cung cấp năng lượng và tản nhiệt. Hiện chưa rõ nỗ lực hợp tác giữa Úc và Nhật Bản đã giải quyết các vấn đề này như thế nào.

Gác lại những chi tiết công nghệ, chương trình cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách các đối tác khu vực đang phản ứng với sự trỗi dậy và đầu tư gia tăng của Trung Quốc vào các loại vũ khí tiên tiến như tên lửa tầm xa, vũ khí siêu thanh, máy bay không người lái và khả năng A2/AD (chống tiếp cận/ khu vực khắc chế). Úc và Nhật Bản không chỉ đáp trả bằng cách tích trữ vũ khí Mỹ mà còn tích hợp các nền tảng công nghiệp quân sự của riêng họ. Sự hợp tác này hứa hẹn tốt cho việc chia sẻ gánh nặng và tăng cường sự gắn kết giữa các đồng minh trong nỗ lực răn đe đối với Trung Quốc.

---------

_ Harrison Kass là nhà văn và là luật sư tập trung vào an ninh quốc gia, công nghệ và văn hóa chính trị. Tác phẩm của ông đã xuất hiện trên Tablet, City Journal, The Hill, The Spectator và The Cipher Brief. Ông có bằng Tiến sĩ Luật học từ Đại học Oregon và bằng thạc sĩ về Nghiên cứu Chương trình Toàn cầu & Liên kết từ  Đại học New York. 

_ Trần H Sa lược dịch từ National Interest... 23/8/2026.