TRẦN H SA

Tác giả Peggy Noonan....13 tháng 8, 2026 . ... The Wall Street Journal.

Mùa hè này, tôi có cảm giác mọi người tránh đề cập đến Donald Trump càng nhiều càng tốt. Có gì để nói nữa đâu? 

Quan điểm của mỗi người đã định hình rõ ràng, và chẳng ai kỳ vọng sẽ thuyết phục được người khác thay đổi suy nghĩ. Chủ đề này vừa tẻ nhạt lại vừa gây căng thẳng, vậy hà cớ gì phải làm xáo trộn bầu không khí hiện tại?

Một quan điểm bảo thủ kinh điển cho rằng không một nhân vật chính trị bình thường nào đáng được trao quyền chi phối hoàn toàn tâm trí và tình cảm của bạn, vì thế  việc chuyển sang các chủ đề khác là một phản ứng hợp lý. Nhưng tôi nghĩ có điều gì đó đang xảy ra trong khi chúng ta không còn nói về ông ấy. Vị thế của ông ta trên chính trường đang biến chuyển. Theo một cách nào đó, may mắn không còn đứng về phía ông Trump. Có một trạng thái bấp bênh mới đang xuất hiện. 

Tất nhiên, tất cả những điều này rõ ràng đều có mối liên hệ với tình hình rối ren đầy nguy hiểm tại Iran, nỗi lo âu lan rộng về kinh tế, cũng như sự trỗi dậy mạnh mẽ và thắng lợi trên mặt trận bầu cử của phe cánh tả—phe vốn căm ghét ông Trump nhưng lại bắt chước chính phong cách của ông ấy trong cơn khát quyền lực chính trị.

Tất cả những yếu tố  này đều được thể hiện qua tỷ lệ ủng hộ dành cho ông. Theo số liệu trung bình từ RealClearPolitics, tỷ lệ ủng hộ công việc của ông là 39%, trong khi tỷ lệ không ủng hộ là 59%. Tuần này, tạp chí The Economist đã đăng một bài viết với tiêu đề "Donald Trump bị công chúng quay lưng đến mức nào?". Kết quả thăm dò riêng của tạp chí này cho thấy tỷ lệ ủng hộ  ông thấp hơn nhiều so với tỷ lệ không ủng hộ: 34% so với 61%. Tạp chí này nhận định rằng cử tri đang cảm thấy "bất an về khả năng xử lý một cách khôn ngoan các cuộc khủng hoảng quốc tế của Tổng thống".

Ông Trump đã từng vượt qua những giai đoạn có chỉ số tín nhiệm thấp trước đây. Tôi nghĩ rằng mọi người cảm thấy thỏa mãn khi bày tỏ sự không hài lòng đối với phong cách lãnh đạo của ông, bất kể họ có từng bỏ phiếu cho ông hay không.

Nhưng không thể phủ nhận vị thế của ông đang bị lung lay. Vấn đề chính trị mà ông gặp phải với Iran không chỉ nằm ở chỗ cuộc xung đột này đầy nguy hiểm và chưa có hồi kết, hay những nỗ lực giải quyết bằng ngoại giao của ông có vẻ thiếu chín chắn; mà còn ở chỗ, sau gần sáu tháng, ông dường như hoàn toàn lúng túng và không kiểm soát được tình hình—tựa như một người lẽ ra đã không nên dấn thân vào chuyện này nếu thực sự hiểu về lịch sử hay bản chất của giới lãnh đạo Iran. Một vấn đề khác là: Ngay từ đầu, hình ảnh chính trị của ông Trump gắn liền với việc khước từ các cuộc phiêu lưu quân sự ở nước ngoài. Giờ đây, ông lại phát động một cuộc chiến tự chọn, đẩy tình hình vào một mê cung chiến lược đầy bế tắc.

Những người dân bình thường khi theo dõi tất cả những điều này từ bên ngoài - như cách họ thường làm -  sẽ tự hỏi : Liệu đây có phải là một cuộc chiến mãi mãi mới hay không? Chúng ta sắp hết đạn rồi sao? Đàm phán mãi mà chẳng đi đến đâu? Giá xăng dầu sẽ tăng nếu tình trạng này kéo dài?

Vấn đề không chỉ dừng lại ở việc "ông ấy từng tuyên bố sẽ không làm điều này" (phiêu lưu quân sự ở nước ngoài). Những người ủng hộ ông Trump  vốn ưa thích phong thái đầy tự tin của ông — rằng chẳng có gì là quá phức tạp, và tư duy thực tế của ông sẽ đánh bại những kẻ trong bộ máy quyền lực ngầm (deep state). Giờ đây, trông ông như thể không biết bước đi tiếp theo là gì. Ông tỏ ra thiếu chắc chắn. Trông ông... không còn toát lên vẻ của một người đủ năng lực giải quyết vấn đề.

Về kinh tế, các cuộc thăm dò dư luận cho thấy chi phí sinh hoạt là mối quan tâm hàng đầu của công chúng. Trong tuần này có một cuộc thăm dò đáng chú ý từ Reuters/Ipsos cho biết trong số cử tri đăng ký, 37% nói Đảng Dân chủ có cách tiếp cận với kinh tế tốt hơn, trong khi con số này ở Đảng Cộng hòa là 36% . Điều này tương đồng với một cuộc thăm dò gây sốc của Fox News hồi tháng trước, trong đó Đảng Dân chủ dẫn trước Đảng Cộng hòa về kinh tế với tỷ lệ 54% so với 45%. Fox đưa tin đây là lợi thế lớn nhất của Đảng Dân chủ về vấn đề này kể từ năm 2006.

Điều này diễn ra trong bối cảnh thương hiệu nổi tiếng của ông Trump vốn gắn liền với hình ảnh một tỷ phú doanh nhân am hiểu về tiền bạc hơn bất kỳ ai, và biết cách tạo ra sự thịnh vượng.

Tất cả những điều này chắc chắn sẽ có ảnh hưởng nhất định đến kết quả của cuộc bầu cử giữa kỳ sắp tới. Ai cũng biết một tổng thống đương nhiệm rất khó giữ được quyền kiểm soát Quốc hội, nhưng một năm trước, Thượng viện trông khá vững chắc cho Đảng Cộng hòa. Thế mà giờ đây, hàng loạt cuộc đua vào Hạ viện lại đang diễn ra vô cùng gay cấn.

Không lâu trước đây, mọi sự chú ý và nhiệt huyết đều đổ dồn về phong trào MAGA – những người nổi dậy thách thức giới chóp bu  chính trị trong một cuộc phản kháng và bác bỏ mạnh mẽ thành phần đương quyền. Nhưng giờ đây chính phe cánh tả cấp tiến lại đang cố gắng giành lấy vai trò đó, với cùng một khí thế ý thức hệ đầy quyết liệt. Chúng ta hãy chờ xem họ đại diện cho bao nhiêu người, nhưng trong chính trị, điều quan trọng là luồng năng lượng, sự nhiệt thành và khát vọng thay đổi đang nằm ở đâu.

Một phong trào nổi dậy khi đã nắm quyền điều hành chính phủ thì rốt cuộc cũng phải chịu trách nhiệm về thực trạng đất nước. MAGA đã tồn tại như một thế lực chính trị hơn một thập kỷ qua. Bạn không thể đổ lỗi cho sự quản lý yếu kém trong quá khứ vì mọi vấn đề bất cập ở hiện tại, khi mà quá khứ ấy đang dần lùi xa và các ứng viên của bạn đã nắm quyền kiểm soát Washington được một thời gian rồi.

Người ta nói rằng trong chính trị, bạn bè có thể đến rồi đi, nhưng kẻ thù thì cứ thế tích tụ dần. Trong nhiệm kỳ tổng thống, tin tốt đến rồi đi, nhưng tin xấu lại cứ chồng chất tích tụ. Những hành vi lạm dụng của ICE, Epstein, Ukraine, Iran, lạm phát, thuế quan — không điều nào trong số này từng đánh gục được Donald Trump, nhưng khi bạn đã tại vị một thời gian, người dân không còn nhìn nhận các vấn đề một cách riêng lẻ nữa; thay vào đó, họ thấy một chuỗi rắc rối dồn dập, nối tiếp nhau, và bắt đầu nảy sinh suy nghĩ: Tình hình thật tồi tệ, mất kiểm soát, hoặc mình không hài lòng với cách ông ấy điều hành. Đó chính là "Vấn đề rắc rối của người đương nhiệm".

Tiếp đến là "Vấn đề về sự hữu hạn của thời gian": Ai cũng biết rằng kỷ nguyên hậu Trump đang đến gần, chỉ khoảng hai năm sau cuộc bầu cử tháng Mười Một. Điều này làm giảm bớt hào quang bí ẩn quanh ông. Tương lai chính trị của ông có giới hạn. Khi nhận thức được điều đó, mọi người sẽ thay đổi thái độ và bớt e ngại hơn.

Ông Trump luôn có khát khao đối đấu mãnh liệt, và không có lý do gì để tin rằng điều đó sẽ thay đổi. Đối đầu là phong cách chính trị đặc trưng của ông ta. Tuy nhiên, giờ đây cần nhiều thứ hơn đối đầu, bởi năng lực điều hành – chứ không phải khả năng đối đầu – mới đang trở thành vấn đề ngày càng được quan tâm.

Tại các cuộc mít tinh ông đã từng gọi Đảng Dân chủ là "cộng sản". Việc gán nhãn họ như vậy có giúp ích gì cho vị thế của đảng ông ấy không? Hay nó sẽ giúp giải thích chính xác nội dung cương lĩnh và những tuyên bố trước đây của phe cấp tiến? Ông ta vẫn không kiên nhẫn với những lập luận bình tĩnh, cẩn trọng. Tôi nghĩ rằng tuyên bố tiết lộ nhiều nhất mà ông Trump đưa ra trong nhiệm kỳ thứ hai của ông là tuyên bố được ghi lại trong cuốn “Thay đổi chế độ” của Maggie Haberman và Jonathan Swan., cuốn sách lịch sử được nghiên cứu kỹ lưỡng về nửa đầu nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump.

Trong những tuần trước khi chiến tranh Iran bắt đầu, ông Trump đã nói chuyện với Tucker Carlson qua điện thoại  Ông Carlson đã cố gắng cảnh báo tổng thống về hành động quân sự. Ông Trump nói, "Tôi biết ông lo lắng về điều đó, nhưng mọi chuyện sẽ ổn thôi."

Carlson hỏi làm sao ông biết. Ông Trump trả lời, "Bởi vì nó luôn như vậy."

Mọi chuyện cứ thế đổ vỡ theo cách nghĩ của  ông ta. 

Thật khó hiểu khi ông ta lại có cái nhìn hời hợt như vậy về lịch sử, hay về cuộc sống. Các tổng thống không nói những điều như vậy, bởi vì chính các tổng thống là những người mỗi ngày đều học được rằng nhiều việc không diễn ra theo ý muốn.

Ông Trump dường như thực sự sợ sự nhàm chán. Ngay cả ở tuổi này, ông vẫn bồn chồn; Khi có sự yên tĩnh, ông ấy dường như trở nên lo lắng, như thể ông không thể chịu đựng được sự bình thường. Ông ít tin tưởng vào tiến bộ âm thầm, kiểu như: Đặt ra chính sách tốt và hy vọng nó sẽ thành công từng chút một. Thay vào đó, ông ta tạo ra kịch tính hoặc khủng hoảng, kích động lực lượng phản kháng, tấn công kẻ thù mới này, rồi trải qua nỗi sợ hãi — liệu vận may của mình có còn hay không? — đánh bại kẻ thù mới, cảm thấy nhẹ nhõm, thư giãn. Rồi, lại bồn chồn và bắt đầu rình rập, ông ta tạo ra những kịch tính mới...

Đó là một điểm yếu thực sự trong cuộc sống. Nếu cần có kịch tính, nó sẽ tự tìm đến bạn. Khi bạn cần nó, bạn luôn tạo ra những rủi ro mới, và trong nhiệm kỳ tổng thống, những rủi ro đó thường rất cao, và khi bạn thất bại, đó là một thất bại lớn.

----------------

_ Tác giả Peggy Noonan là cây bút chuyên mục ý kiến tại Wall Street Journal, ở đây chuyên mục "Tuyên bố" của cô đã xuất bản từ năm 2000. Cô đã nhận giải Pulitzer cho Bình luận năm 2017 và là nhà phân tích chính trị cho NBC News.

_ Trần H Sa lược dịch từ The Wall Street Journal... 16/8/2026.