TRẦN H SA

Tác giả Aaron Zitner....04/11/2026....The Wall Street Journal via MS N.

Trong chính trị Mỹ hiếm khi có một vị tổng thống nào đánh mất nhiều sự ủng hộ chính trị nhanh đến như vậy.

Những thất bại mà Đảng Cộng hòa phải chịu vào hôm thứ Ba đã đánh dấu một trong những sự khước từ quyết liệt nhất, đối với một tổng thống trong lịch sử hiện đại. Tổng thống Trump đã trở lại Tòa Bạch Ốc với những lợi thế mà ông không có trong nhiệm kỳ đầu tiên: một chiến thắng về phiếu phổ thông, một đội ngũ trợ lý háo hức mở rộng quyền lực cho ông, cùng sức ảnh hưởng của văn hóa mạnh mẽ - minh chứng là việc các cầu thủ NFL đã thực hiện điệu nhảy “Trump dance” ngay tại khu vực ghi điểm (end zone) trên sân đấu.

Chỉ hai năm sau, vị thế chính trị của ông đã sụp đổ, tất cả chỉ vì một sai lầm nghiêm trọng về khả năng định hình các sự kiện của chính ông. Một cuộc chiến lựa chọn với Iran và các mức thuế áp đặt lên các đối tác thương mại Mỹ, đã phản bội lời hứa của ông về việc tránh những can thiệp ở nước ngoài và kềm chế lạm phát. Những can thiệp bất thường của ông trong các cuộc bầu cử sơ bộ của đảng đã để lại cho Đảng Cộng hòa một loạt ứng cử viên đặc biệt yếu kém.

Những cử tri mà ông tin sẽ đứng về phía mình lại quay lưng bỏ đi, trao quyền kiểm soát Hạ viện và Thượng viện cho Đảng Dân chủ, và gây ra những tổn thất  mà cả hai đảng đều khó có thể tưởng tượng được cách đây một năm. Tại South Carolina, cử tri đã bác bỏ ứng cử viên Thượng viện do ông chọn, một người thiếu kinh nghiệm - Darline Graham, và lần đầu tiên sau 28 năm, cử tri  đưa một ứng viên Đảng Dân chủ vào Thượng viện. Tại Texas, việc Trump bổ nhiệm Ken Paxton, tổng chưởng lý bị luận tội và bị truy tố, thay vì lựa chọn một ứng cử viên an toàn hơn đã khiến cử tri bầu một ứng viên Đảng Dân chủ, James Talarico, lần đầu tiên kể từ năm 1988.

Tại Kentucky, Đảng Dân chủ đã thắng một khu vực Hạ viện mà cử tri đã ủng hộ Trump với cách biệt 15 điểm vào năm 2024. Đảng Dân chủ giữ được ít nhất ba ghế Hạ viện ở Florida dù Đảng Cộng hòa đã vẽ lại ranh giới các khu vực bầu cử để tạo lợi thế cho mình, tại những nơi mà cử tri từng ủng hộ ông Trump với cách biệt khoảng 10 điểm phần trăm trong cuộc bầu cử tổng thống trước đó.

Tom Rath, cựu thành viên Ủy ban Quốc gia Đảng Cộng hòa ở New Hampshire và là người từng tham gia nhiều chiến dịch tranh cử tổng thống, nói "Đó là thảm họa hoàn toàn," 

Jason Villalba, cựu thành viên Đảng Cộng hòa tại Hạ viện Texas - tiểu bang mà Đảng Dân chủ đã thắng cử Thượng viện lẩn Thống đốc - cho biết, "Những gì xảy ra hôm nay là một bước ngoặt lớn trong chính trị Mỹ. Địa chấn là từ không đủ lớn để mô tả những gì đã xảy ra. Đó là sự bác bỏ triệt để đối với ông Trump, đối với phong trào MAGA, cùng chủ nghĩa Trump trên mọi phương diện."

Một câu hỏi còn bỏ ngõ là liệu những thành tựu của Đảng Dân chủ chỉ mang tính tạm thời hay có thể kéo dài đến sau cả nhiệm kỳ của Trump. Với hơn 60% cử tri cho rằng các chính sách của Trump đã gây tổn hại cho nền kinh tế, cử tri cho thấy họ đang từ chối Đảng Cộng hòa, nhiều hơn là ủng hộ Đảng Dân chủ. Đa số những người đi bỏ phiếu, khoảng 53%, có cái nhìn tiêu cực về Đảng Dân chủ, cao hơn 6 điểm so với những người có quan điểm tích cực, theo một cuộc khảo sát lớn từ cử tri giữa nhiệm kỳ.

Phong trào MAGA bị tổn hại.

Một tổng thống quen với việc tạo ra "mưa nắng chính trị thất thường " cho riêng mình, vượt qua các rào cản truyền thống về quyền hành pháp, giờ đây sẽ phải đối mặt với Hạ viện và Thượng viện do Đảng Dân chủ lãnh đạo, họ hứa hẹn sẽ cố gắng đảo ngược phần lớn chương trình nghị sự của ông. Đảng Dân chủ sẽ chịu áp lực phải trả lời cho những cử tri tức giận và bất mãn, bằng cách điều tra những khoản thu lợi tài chính của Trump khi tại nhiệm, khôi phục các khoản cắt giảm của Đảng Cộng hòa đối với các chương trình bảo hiểm y tế và kềm chế việc trục xuất.

Một trong những tài sản lớn nhất của Trump - phong trào MAGA từng ủng hộ ông với cường độ hiếm có - giờ đây đã bị tổn thương, nếu không muốn nói là tan vỡ. Cơ sở chính trị trung thành của Trump cho phép ông kiểm soát Quốc hội do Đảng Cộng hòa lãnh đạo, khi ông tuyên bố quyền hạn đặc biệt để cắt giảm các cơ quan liên bang và thực hiện các hành động khác mà không cần sự chấp thuận của các nhà lập pháp.

Nhưng kết quả bầu cử hôm thứ Ba cho thấy ngay cả nhiều thành viên Đảng Cộng hòa cũng phản đối chính sách của ông. Hơn một phần tư cử tri ủng hộ ứng cử viên Đảng Cộng hòa tại Hạ viện cho biết thuế quan của Trump đã làm tổn hại nền kinh tế, và khoảng một phần tư cho rằng các chính sách tổng thể của ông đã làm nền kinh tế trở nên tồi tệ hơn, theo một cuộc thăm dò lớn với 75.000 cử tri giữa nhiệm kỳ (do thuật toán SSRS thực hiện). Trong các cuộc đua Thượng viện ở Ohio, Texas, Kansas và các bang chiến trường khác, các ứng viên Đảng Cộng hòa gặp khó khăn trong việc tập hợp cử tri Cộng hòa, trong khi các ứng viên Đảng Dân chủ gần như đạt được sự ủng hộ rộng rãi trong đảng của họ.

Steve Israel, cựu nghị sĩ Đảng Dân chủ đến từ New York, người đã dẫn dắt chiến dịch tái tranh cử Hạ viện của đảng trong bốn năm, nói, "Đây là điều xảy ra khi bạn điều hành theo bản năng. Đây là điều xảy ra khi bạn không lùi lại và phân tích những gì cần làm, mà chỉ đơn giản là gạt mọi trở ngại sang hai bên rồi lao thẳng về phía trước một cách  liều lĩnh."

Greg Strimple, một nhà thăm dò ý kiến Đảng Cộng hòa có trụ sở tại Idaho, gọi đây là "sự bác bỏ hoàn toàn đối với Donald Trump và Đảng Cộng hòa."

Kết quả bầu cử cho thấy rủi ro mà Trump đã vấp phải khi theo đuổi chiến lược điều hành tập trung mạnh, vào việc kích thích cơ sở MAGA của ông bằng một cuộc trấn áp nhập cư, cuộc chiến chống lại các biện pháp đa dạng trong các trường đại học và doanh nghiệp, cùng sự hiện diện trên mạng xã hội thường thô lỗ với mục đích “chế giễu phe cánh tả”.

Chiến lược đó đã khiến phần lớn đất nước còn lại xa lánh, đẩy ông Trump vào thế dễ bị tổn thương về mặt chính trị khi tầm ảnh hưởng của ông đối với các cử tri Cộng hòa bắt đầu suy giảm trong năm nay.

Strimple nói, "Những người Cộng hòa ôn hòa" và những người độc lập nghiêng về Cộng hòa đã quay lưng với đảng này, một quá trình mà ông nghĩ đã bắt đầu từ vụ ICE bắn hai người biểu tình vào đầu năm nay tại Minneapolis, cả hai đều là công dân Mỹ. Ông nhận định: “Điều đó cho thấy ông Trump đã đi quá xa với một số chương trình nghị sự của mình”.

Một đảng Cộng hòa nhỏ hơn.

Trump đã định nghĩa lại Đảng Cộng hòa, và trong quá trình đó đã thu hẹp nó bằng cách đuổi đi bất kỳ ai ông cho là không trung thành, Rath nói. "Dù là bảo thủ, nhưng cần sự đồng tình của tầng lớp trung dung trong Đảng Cộng hòa. Khi bạn công khai nói trong sáu hoặc tám năm, 'Không, chúng tôi không cần các bạn, hãy đi nơi khác', sớm muộn gì họ cũng hiểu thông điệp đó - và đảng đang phải trả giá cho điều đó."

Hệ quả trong các cuộc bầu cử Thượng viện là sự rạn nứt trong khối cử tri ủng hộ Đảng Cộng hòa, cùng với sự tổn thất nặng nề trong số phiếu của cử tri độc lập. Theo kết quả thăm dò cử tri, trong khi Talarico tập hợp được 99% đảng viên Dân chủ bỏ phiếu ở Texas, thì Paxton lại chỉ thu hút 88% đảng viên Cộng hòa. Trong khi đó, các cử tri độc lập lại bỏ phiếu cho ứng viên Dân chủ với cách biệt gần 30 điểm phần trăm..

Cử tri ở các chiến trường Thượng viện khác cũng phân hóa chia rẽ theo xu hướng tương tự. Tại Ohio, nơi cựu thượng nghị sĩ Sherrod Brown, một đảng viên Dân chủ giành chiến thắng cuộc bầu cử Thượng viện, ông nhận được 97% đảng viên Dân chủ ủng hộ, trong khi đối thủ của ông, Thượng nghị sĩ John Husted, trong nỗ lực tranh cử nhiệm kỳ đầu tiên chỉ thu hút 90% đảng viên Cộng hòa, theo khảo sát. Các cử tri độc lập tại đây ủng hộ ứng viên Dân chủ với cách biệt 25 điểm.

Kết quả này không chỉ thay đổi cấu trúc quyền lực trong Quốc hội mà còn mở ra triển vọng rằng Đảng Dân chủ có thể thắng cuộc bầu cử tổng thống năm 2028 ở các bang như Ohio, Iowa và North Carolina, những bang từng ủng hộ ứng viên Dân chủ Barack Obama năm 2008 nhưng sau đó chuyển sang ủng hộ Trump mạnh mẽ.

Ngay cả Florida - bang mà Trump chọn làm nơi cư trú và là căn cứ của phong trào MAGA - cũng có thể trở thành một bang chiến trường quan trọng trong cuộc đua tổng thống. Vào hôm thứ Ba, dân biểu Byron Donalds đã đắc cử, trở thành vị thống đốc da màu đầu tiên của bang này. Tuy nhiên, theo các số liệu kiểm phiếu gần như hoàn tất, cách biệt chiến thắng của ông chỉ hơn 1 điểm phần trăm - một sự thua sút  đáng kể về mức độ ủng hộ so với chiến thắng cách biệt 19 điểm phần trăm mà Thống đốc Ron DeSantis từng đạt được vào năm 2022.

Hôm thứ Ba, Ohio, Iowa và Texas đã bầu Đảng Dân chủ làm thống đốc, một lợi thế tiềm năng cho đảng trong cuộc đua tổng thống sắp tới. Đảng Cộng hòa từng giữ chức thống đốc ở cả ba bang này. Ngay cả một ứng viên Cộng hòa thống trị như Thống đốc Greg Abbott của Texas cũng bị loại với kết quả sơ bộ cho thấy đó là một thất bại áp đảo.

Villalba - cựu thành viên Đảng Cộng hòa tại Hạ viện Texas - nói khi nhìn về kết quả ở Texas "Tôi thực sự cảm thấy choáng ngợp. Tôi không ngờ làn sóng này lại mạnh mẽ đến mức đó."

-------------------

_Tác giả Aaron Zitner.....

_ Trần H Sa lược dịch từ The Wall Street Journal via MS N......04/11/2026..