TRẦN H SA

Tác giả  Noah Shachtman...30 tháng 10, 2026... .The New York Times.

Nước Mỹ luôn tồn tại các đại gia tài phiệt, nhưng trong phần lớn thế kỷ qua, họ đã điều hành đất nước một cách khá kín đáo. Họ biết cách ủng hộ các chính trị gia cánh hữu hoặc tận dụng pháp luật để bảo vệ lợi thế của mình. Và nếu một đạo luật nào đó gây bất tiện, họ đã có sẵn các chuyên gia vận động hành lang lão luyện, cùng những thẩm phán “thân hữu” để giải quyết.

Nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Trump đã mở ra một trật tự hoàn toàn khác biệt. Các mức thuế quan, các vụ truy tố và những quy định pháp lý giờ đây đều phụ thuộc vào ý muốn nhất thời của một cá nhân duy nhất. Các nhà lãnh đạo doanh nghiệp bị yêu cầu tài trợ cho các dự án của chính phủ, chẳng hạn như phòng khiêu vũ Tòa Bạch Ốc. Chính phủ tự cho phép mình hưởng một phần lợi ích từ các doanh nghiệp tư nhân. Tòa Bạch Ốc trao quyền kiểm soát các lĩnh vực - từ các mỏ dầu cho đến các nền tảng mạng xã hội - vào tay những đồng minh trung thành. Một nhóm các quan chức cấp cao, con cái họ và đám người “ăn theo” họ, xuất hiện trước công chúng như những tiểu vương quyền quý. Trong bối cảnh này, thượng tôn pháp luật dường như chỉ còn là khái niệm tùy tiện.

Đây là sự quay trở lại phong cách cai trị lỗi thời tập trung vào một nhân vật gia trưởng - người coi quốc gia như một phần mở rộng trong gia đình mình, đồng thời phân phát các nguồn lực, đặc quyền và công việc giống như một người cha đang chia kẹo cho con cái. Trong một môi trường như thế, lòng trung thành với “người đứng đầu” quốc gia dường như trở thành cách chắc chắn nhất - thậm chí đôi khi là cách duy nhất - để thăng tiến.

Một học giả chuyên nghiên cứu về đặc quyền của giới tinh hoa, Jeffrey Winters, dựa trên công trình của nhà xã hội học vĩ đại thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20 , Max Weber, đã mô tả đặc điểm của các chế độ đầu sỏ kiểu “sultan” (tương tự như các  đế chế thời xưa). Trong đó, ngay cả đối với những người cực kỳ giàu có, thì “người đứng đầu giới đầu sỏ có thể tạo dựng hoặc hủy hoại bất kỳ ai.”

Khi Giáo sư Winters viết lịch sử về chế độ đầu sỏ vào năm 2011, ông nói với tôi rằng ông đã lấy nước Nga dưới thời Vladimir Putin làm hình mẫu cho một chế độ “sultan” hiện đại. Ngày nay, ông lại nhìn thấy những xu hướng tương tự ngay tại chính nước Mỹ.

Tài sản của ông Trump hiện có giá trị khoảng 7 tỷ đô la, phần lớn nhờ các thương vụ tiền điện tử nghe có vẻ mờ ám đến mức khó tin. Theo ước tính của Forbes, giá trị tài sản ròng của con trai ông, Eric, từng tăng gấp mười lần. Công ty đầu tư mạo hiểm của Don Jr. đã tiếp cận được một số cơ hội sinh lợi nhất của Thung lũng Silicon, giúp thúc đẩy lợi nhuận cho quỹ đầu tư chính của anh ta ở mức khoảng 200%.

Tiền bạc vẫn có thể mua được quyền lực chính trị, giống như cách nó từng vận hành trong các hình thái đầu sỏ chính trị trước đây. Điểm khác biệt hôm nay là một dòng tiền mới đã bùng nổ và đang chảy theo hướng ngược lại. Quyền lực chính trị, hoặc chỉ đơn giản là sự gần gũi với nó, đang tạo ra sự giàu có ở mức độ chưa từng thấy trong lịch sử Mỹ hiện đại.

Gia đình Trump, từng bị một phần lớn giới lãnh đạo doanh nghiệp  cấp cao xa lánh, giờ đây trở thành trung tâm, tạo ra sức hút mạnh mẽ đối với mọi lĩnh vực kinh doanh. Tiền điện tử, A.I, Đất hiếm, Điện toán lượng tử. Máy bay không người lái, Năng lượng hạt nhân.

Không ai không nhận ra rằng các khoản đầu tư của Trump thường đi kèm với với những lợi thế đặc biệt. Hãy lấy thị trường dự đoán Kalshi làm ví dụ, nơi có Don Jr. (con trai trưởng của Trump) là cố vấn. Khi tổng chưởng lý New York tìm cách đóng cửa côn ty này hoạt động tại bang New York, chính quyền của ông Trump đã đưa ra một cơ hội cứu sinh, ra lệnh cho công ty tiếp tục hoạt động. Hoặc hãy xem Foundation Future Industries, một công ty robot hình người được Eric Trump (con trai thứ của Trump) hậu thuẫn. Họ đã giành được hợp đồng 24 triệu đô la từ Ngũ Giác đài vào mùa xuân này, để tiếp tục phát triển các "binh lính" vận hành bằng trí tuệ nhân tạo. Điều đó khiến nó trở thành một trong nhiều công ty có liên hệ với Trump mà khách hàng lại chính là chính phủ Hoa Kỳ. Bạn biết ai là người nắm quyền điều hành chính phủ đó rồi đấy....

Gia đình Trump nói rằng họ chỉ là những nhà đầu tư nhạy bén. Các đại diện của họ khẳng định họ không quảng bá công ty của mình ăn theo chính phủ và rằng các công ty đó không nhận được sự ưu ái nào từ chính quyền. Có thể là vậy. Điều rõ ràng là anh em nhà Trump chẳng mấy bận tâm đến những lo ngại về việc xóa nhòa ranh giới giữa chức vụ công và lợi ích cá nhân. Don Jr. phát biểu tại một diễn đàn đầu tư ở Riyadh, Ả Rập Xê Út vào năm ngoái, “Chúng tôi hiểu chính quyền muốn làm gì, bởi vì chính chúng tôi đã góp phần xây dựng một số thông điệp đó.”

Trong một tuyên bố, Alan Garten, phó chủ tịch điều hành của Trump Organization, kiên quyết bác bỏ ý tưởng cho rằng có thành viên nào đó trong gia đình đã trục lợi một cách không đúng đắn, lưu ý rằng Trump Organization đã tồn tại hàng thập kỷ, "và Don cùng Eric đã tích cực phát triển các dự án, theo đuổi đầu tư và xây dựng quan hệ kinh doanh trong nhiều năm, trước khi cha họ bước vào Tòa Bạch Ốc."

Các con của tổng thống không phải là những thành viên duy nhất trong tầng lớp 'hoàng tử mới' ở Washington. Công ty đầu tư của Jared Kushner gần đây đã hoàn tất một thương vụ trị giá 55 tỷ USD với quỹ đầu tư quốc gia của Ả Rập Xê Út. Alex và Zach Witkoff, con trai của đặc phái viên Tòa Bạch Ốc Steve Witkoff, đã hưởng lợi từ các thương vụ to lớn với người đứng đầu cơ quan tình báo Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất thông qua World Libert Financial  - một sàn giao dịch tiền điện tử mà họ cùng các thành viên gia đình Trump điều hành. Brandon và Kyle Lutnick, con cái của Bộ trưởng Thương mại Hoa Kỳ, đã giám sát doanh thu kỷ lục tại công ty tài chính của gia đình họ. Một công ty tư vấn mà con gái của chánh văn phòng Tòa Bạch Ốc là đối tác, đã nhận được các hợp đồng béo bở từ chính phủ Balkan thân Nga. Ông Trump được cho là khó chịu khi những người trong vòng tròn thân cận cố gắng kiếm tiền nhờ mối quan hệ với ông. Ông từng nhiều lần nói: “Đó là tiền của tôi!”, đôi khi còn kèm theo một từ chửi thề nằm giữa từ "của tôi" và "tiền."

Các đối thủ chính trị của ông Trump lên án đây là hành vi tham nhũng trắng trợn. Nhưng sự trỗi dậy của nhóm “con ông cháu cha” này nên được nhìn nhận như một dạng thức mới của chủ nghĩa tư bản kiểu Mỹ - một dạng thức biến những mối quan hệ chằng chịt (vốn từng bị coi là xung đột lợi ích) thành các nguyên tắc vận hành cốt lõi, rồi lại thương mại hóa sự gần gũi đó để thu hút các nhà đầu tư cá nhân nhằm kiếm thêm lợi nhuận. Điều này vượt xa kiểu trục lợi từ tầm ảnh hưởng truyền thống - nơi mà  một cá nhân tìm cách lấy lòng các quan chức để đạt được mục đích. Ở đây, đặc quyền tiếp cận đã được tích hợp sẵn vào hệ thống; ranh giới giữa lợi ích gia đình và lợi ích quốc gia hoàn toàn bị xóa nhòa. Trả lời các câu hỏi từ The Times, chánh phó thư ký báo chí  của Tòa Bạch Ốc, Anna Kelly, viết: "Tổng thống Trump chỉ hành động vì lợi ích tốt nhất của công chúng Mỹ, đó là lý do họ đã bầu lại ông với tỷ lệ áp đảo, bất chấp nhiều năm bị truyền thông 'tin giả' và những lời dối trá nhắm vào ông và doanh nghiệp của ông." Bà nói thêm, "Không có xung đột lợi ích nào."

Nếu Đảng Dân chủ giành được một hoặc thậm chí cả hai viện Quốc hội trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tuần tới, họ quyết tâm điều tra các thỏa thuận này. Dân biểu Ro Khanna đã tham gia vào cuộc điều tra về các âm mưu thao túng cổ phiếu bị cáo buộc do một công ty có trụ sở tại Trump Tower thực hiện. Dân biểu Jamie Raskin muốn phân tích cách mà tổ chức đầu tư mạo hiểm của Don Jr. lại chuyển mình từ chỗ “đầu tư vào những thất bại thảm hại trên thị trường” trở thành “công ty ‘nóng’ nhất tại Hoa Kỳ” dường như chỉ sau một đêm. (Trong một lá thư gửi ông Raskin, các luật sư của công ty này đã gọi mô tả trên là “không chỉ ác ý mà còn bị các hồ sơ công khai bác bỏ”.)

Có rất nhiều vấn đề cần làm sáng tỏ. Ngay cả khi các điều tra viên tìm ra mọi thương vụ trong “cuộc càn quét” này trên khắp thị trường toàn cầu, thì đó cũng chỉ là ví dụ điển hình nhất cho thấy cách các “hoàng tử” nhà Trump đã định hình lại nền kinh tế và chính trị Mỹ. Họ đã có nhiều năm để cắm rễ sâu và gắn kết chặt chẽ lợi ích kinh doanh cá nhân với các hoạt động của chính phủ. Ông Trump rồi sẽ rời nhiệm sở, nhưng những hệ quả để lại sẽ còn kéo dài rất, rất lâu nữa.

Đây không phải là kế hoạch ban đầu. Gần đây nhất là cuối năm 2024, gia đình Trump và các đồng minh của họ lại có hành động gần như ngược lại. Họ cố gắng tận dụng vai trò là người ngoài cuộc.

Theo lập luận của họ, phe cánh tả đã gây áp lực buộc phần lớn các tập đoàn Mỹ phải chấp nhận chương trình nghị sự của họ. Các chính quyền Đảng Dân chủ đã ép các mạng xã hội xem quan điểm MAGA như thông tin sai lệch. Một ngân hàng đã đóng hàng trăm tài khoản liên quan đến Trump sau khi chúng bị đánh dấu rửa tiền. Một thẩm phán thậm chí đã kết luận doanh nghiệp gia đình này phải chịu trách nhiệm về hành vi gian lận. Theo cách nhìn của họ, khi bị gạt ra khỏi dòng chảy chính của giới doanh nghiệp, các đồng minh của ông Trump có thể xây dựng cái mà nhà đầu tư Omeed Malik gọi là “nền kinh tế song song” -  một nền kinh tế không mấy bận tâm đến các vấn đề như Tháng Tự hào (Pride Month - kỷ niệm các vấn đề về văn hóa), công nghệ thu giữ carbon hay các quy định bắt buộc tiêm chủng.

Ông Malik và Don Jr. đã giúp đưa công ty sở hữu PublicSquare lên sàn chứng khoán, PublicSquare được xem như là câu trả lời của MAGA đối với Amazon - một nền tảng giúp các doanh nghiệp có cùng tư tưởng có thể quảng bá sản phẩm tới những người ủng hộ Đảng Cộng hòa trên khắp nước Mỹ. Những công ty đó bao gồm Garnuu, một thương hiệu băng vệ sinh tự quảng bá với khẩu hiệu “Chỉ dành cho phái nữ. Chấm hết.” và một công ty cung cấp đồ dùng thú cưng từng từ chối “chiều theo các lối sống khác biệt”.

Don Jr. đăng trên mạng xã hội, "Đã đến lúc đầu tư vào những công ty không ghét bỏ bạn," 

Chiêu bài này đã phát huy tác dụng - nhưng chỉ trong khoảng một ngày. Giá cổ phiếu của PublicSquare đã tăng hơn gấp đôi ngay sau khi bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (I.P.O.) Rồi nó sụp đổ. Đến đêm bầu cử năm 2024, PublicSquare đã giảm 90% so với giá trị đỉnh.

Đến thời điểm đó, tất nhiên, Don Jr. và ông Malik không còn là người ngoài cuộc nữa. Cách chơi "kinh tế song song" không còn hợp lý nữa. Gia đình Trump và các đồng minh của họ đã vươn lên nắm quyền. Một nguồn tin nắm rõ vấn đề - một trong 25 người mà tôi đã trao đổi để thực hiện bài viết này - cho biết kế hoạch đó buộc phải thay đổi.

Họ chuyển sang một chiến lược mới, dựa trên vị thế của chính họ: những người nắm giữ quyền lực thực sự từ bên trong. Don Jr., ông Malik và Chris Buskirk, một nhân vật truyền thông bảo thủ (và từng là cây bút mục Ý kiến đóng góp cho New York Times), đã thành lập một câu lạc bộ tư nhân ở Georgetown và quảng cáo mức phí gia nhập lên tới 500.000 đô la. Tên gọi rất khó nhận ra, vô cùng tinh tế : Nhánh Hành pháp. (Executive Branch.)

1789 Capital, công ty mạo hiểm do ông Malik thành lập cùng với ông Buskirk và nhà tài trợ cực hữu Rebekah Mercer, đã chính thức chào đón Don Jr. làm đối tác ngay sau cuộc bầu cử. Doanh thu đã tăng từ 150 triệu đô la  lên hơn 1,7 tỷ đô la vào cuối năm 2025. Số tiền này một phần đến từ các văn phòng gia đình của những cá nhân giàu có và các quỹ tài sản ở các quốc gia Trung Đông.

Ông Buskirk công khai gắn kết các dự án của mình, bao gồm cả 1789 Capital, với sự trỗi dậy của một tầng lớp cầm quyền mới. Ông chia xẻ với tờ The Washington Post: “Trong bất kỳ xã hội nào, bạn cũng sẽ có một trong hai kiểu tầng lớp tinh hoa: hoặc là tầng lớp tinh hoa bóc lột - tức đầu sỏ chính trị (oligarchy) - hoặc là tầng lớp tinh hoa tạo ra giá trị - tức tầng lớp quý tộc (aristocracy)”.

Bắt đầu từ thời Biden, đã có một làn sóng ngày càng tăng của các nhà đầu tư mạo hiểm quan tâm đến ngành quốc phòng, hàng không vũ trụ và các công ty khởi nghiệp khác, nhằm giúp tái thiết nền tảng sản xuất của nước Mỹ. Ông Malik và Don Jr., những người ủng hộ lâu năm cho các khoản đầu tư như vậy, đã tận dụng làn sóng "chủ nghĩa tư bản yêu nước". Tính đến mùa hè năm ngoái, danh mục sản phẩm của 1789 Capital bao gồm nhà sản xuất vũ khí công nghệ cao Anduril, công ty SpaceX của Elon Musk và Axiom Space - công ty đang phát triển bộ đồ phi hành gia mới cho NASA. Dù đây chỉ là các khoản đầu tư ít ỏi, không đi kèm ghế trong hội đồng quản trị hay quyền kiểm soát vận hành, nhưng xét về bản chất, chúng khác xa hoàn toàn với những sản phẩm như “băng vệ sinh chống tư tưởng cấp tiến ” (anti-woke tampons).

Trong một cuốn sách năm 2025, Eric Trump phàn nàn rằng trong nhiệm kỳ đầu tiên của Trump, gia đình đã bỏ qua đủ loại cơ hội sinh lợi, nhưng vẫn bị "liên tục buộc tội là bằng cách nào đó 'kiếm lợi' từ chức tổng thống." Lần này, họ sẽ không để vuột mất các thương vụ hay phải lắng nghe những bài giảng đạo đức về xung đột lợi ích nữa. Don Jr. nói với CNBC, "Họ đã tạo ra con quái vật này". Đầu tư vào tiền điện tử và thị trường dự đoán, ban đầu được mô tả như những lựa chọn thay thế cho ngành ngân hàng và thăm dò dư luận mang tư tưởng cấp tiến, nay đã được định vị lại thành những trụ cột của một nền tảng kinh tế mới.

Khi Peter Navarro, cố vấn thương mại của ông Trump, thúc đẩy Ngũ Giác đài đạt được thỏa thuận với một công ty khởi nghiệp về nam châm đất hiếm được hậu thuẫn bởi quỹ 1789, liệu ông ta có thực sự thúc đẩy ưu tiên an ninh quốc gia, hay đang tạo một ân huệ cho con trai tổng thống? Toàn bộ sự sắp xếp này xóa nhòa mọi ranh giới như vậy. Hiện nay, nhà sản xuất phụ tùng drone Unusual Machines, với Don Jr. là cố vấn, đang đàm phán khoản vay từ Ngũ Giác đài. Đó sẽ là một bước phát triển lớn đối với công ty, vốn không bán trực tiếp cho chính phủ; cổ phiếu của họ tăng 65% khi The Wall Street Journal đưa tin này. Sau đó, tỷ lệ này tăng 26% khi Tòa Bach Ốc công bố thuế mới đối với nhập khẩu linh kiện drone nước ngoài, về căn bản đã gây áp lực lên các đối thủ của Unusual Machines.

Đó là điều chúng ta từng gọi là xung đột lợi ích, nhưng nhà khoa học chính trị Jeffrey Kopstein - người từng có những phân tích đầy sâu sắc về phong cách điều hành kiểu Trump - thì “toàn bộ khái niệm về xung đột lợi ích vốn dựa trên một thế giới mà những nhân vật này dường như đang đặt dấu hỏi”. Ở đây, “không còn sự phân biệt nào giữa công và tư”.

Việc chấp nhận kiểu cộng sinh nhà nước này là một bước ngoặt đầy mỉa mai đối với một đám đông, mà không lâu trước đây còn nổi giận chống lại sự can thiệp của chính trị vào thị trường. Tôi đã hỏi Allan Evans, giám đốc điều hành của Unusual Machines, liệu ông có cảm thấy khó chịu trước nhận thức rằng công ty đang hưởng lợi không công bằng từ sự thân thiết với gia đình cầm quyền hay không. Anh ta trả lời, “Cách nhìn nhận đó chẳng gây hại gì cho tôi cả. Nếu bạn tin rằng có sự thân thiết đó, chẳng phải bạn sẽ muốn đầu tư vào cổ phiếu của chúng tôi sao? Còn nếu bạn nghĩ ‘ôi không, đó là tham nhũng, thật tồi tệ’, thì dù sao bạn cũng sẽ chẳng đầu tư vào cổ phiếu của chúng tôi đâu.”

Evans nói thêm, "Từ góc độ lý thuyết trò chơi, tôi chỉ cần… cứ để mọi chuyện diễn ra thôi. Chẳng có kịch bản nào dẫn đến kết cục tiêu cực cả, bạn hiểu chứ?”

Có khoảng 20 sân golf trong bán kính 20 dặm quanh Kissimmee, Florida. Câu lạc bộ Golf Remington không được xem là một trong những câu lạc bộ tốt nhất. (một người đánh giá trên GolfPass viết, “Các hố cát bị cỏ dại bao phủ. Khu vực phát bóng thì khá trơ trụi" ). Tuy nhiên, đây lại là lựa chọn tuyệt vời cho một nước cờ tài chính độc đáo vốn đã trở thành chủ đề trong thế giới của Trump : sáp nhập ngược.

Ý tưởng nghe có vẻ đơn giản. Hãy tìm một công ty đang gặp khó khăn nhưng đã niêm yết trên thị trường chứng khoán, và kết hợp nó với một công ty khởi nghiệp cần vốn gấp. Đó là một lối tắt để huy động một lượng tiền mặt lớn mà không cần trải qua các thủ tục giấy tờ phức tạp như khi phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), hay phải đối mặt với những rắc rối khi làm việc cùng các nhà đầu tư mạo hiểm. Kết quả thu được đôi khi khá kỳ lạ.

Vào tháng 2 năm 2025, công ty mẹ sở hữu Câu lạc bộ Golf Remington và một sân golf chị em đã lên sàn chứng khoán Nasdaq, với việc bảo lãnh tài chính bởi một công ty có trụ sở tại Trump Tower. Công ty đó là Dominari Securities. Thương vụ IPO này đã thất bại, và khi giá cổ phiếu chạm đáy, một trong các quỹ của Dominari Holdings đã gom mua một lượng lớn cổ phiếu đó. Vài tháng sau, công ty sở hữu sân golf này thông báo sáp nhập với một doanh nghiệp nhỏ chuyên sản xuất máy bay không người lái phục vụ quân sự. Dominari Securities cũng chính là đơn vị thu xếp tài chính cho thương vụ này.

Giữa hai người họ, Don Jr. và Eric Trump sở hữu khoảng 11% cổ phần Dominari Holdings, và họ là thành viên hội đồng cố vấn của công ty. Chủ tịch của nó, Kyle Wool, thường xuyên ủng hộ tổng thống trên kênh Fox Business. Khi thương vụ sáp nhập sắp được công bố (với tiêu đề trên tờ The Journal là: “Các con trai ông Trump hậu thuẫn công ty máy bay không người lái mới, nhắm đến các hợp đồng với Ngũ Giác đài ”), giá cổ phiếu của công ty kinh doanh sân golf này đã tăng vọt 24% trong phiên giao dịch. Việc một công ty được Trump hậu thuẫn có thể bán máy bay không người lái cho chính quyền Trump không phải là một lỗi hệ thống, mà là một đặc điểm có chủ đích. Trên thực tế, chính đặc điểm này dường như lại trở thành một điểm thu hút nhất định đối với một nhóm nhà đầu tư .

Ông Evans, đại diện từ Unusual Machines, so sánh việc anh em Trump tham gia vào công ty cũng giống như khi Oprah Winfrey gia nhập Weight Watchers; tuy nhiên, ý nghĩa của nó còn lớn hơn thế. Việc đầu tư vào các công ty này mang đến cho mọi người cơ hội liên kết với công nghệ mới nổi, các ngôi sao MAGA và các doanh nghiệp liên quan đến Trump, cùng một lúc. Gần đây, Financial Times nhận xét rằng phần lớn các công ty được Dominari và 1789 hậu thuẫn đều thuộc các lĩnh vực phù hợp với ưu tiên của chính quyền Trump; cả hai đều không bình luận khi trả lời các câu hỏi từ The Times. 

Brett Velicovich, chủ tịch Powerus - công ty được hình thành từ sự sáp nhập giữa doanh nghiệp sân golf và công ty máy bay không người lái - từng chia xẻ với tôi vào mùa xuân rằng họ sẽ cạnh tranh dựa trên năng lực thực tế chứ không phải nhờ vào các mối quan hệ. Ông nói, "với cách hoạt động của Bộ Chiến tranh, có nhiều lớp giám sát,"  đồng thời khẳng định rằng “gần như không thể có chuyện ai đó chỉ cần thực hiện một cuộc gọi là có ngay một hợp đồng”. Vào tháng Sáu, Unusual Machines công bố khoản đầu tư cổ phần trị giá 30 triệu đô la rót vào Powerus. Vào tháng 8, một trong các công ty con của Powerus đã nhận được hợp đồng lớn đầu tiên của công ty tại Ngũ Giác đài, một khoản tài trợ trị giá lên đến 90 triệu đô la từ Không quân Hoa Kỳ. So với các hợp đồng ở Ngũ Giác đài, đó là số tiền rất nhỏ, nhưng đó là một khoản tiền lớn đối với một công ty khởi nghiệp.

Dominari Securities đã giúp thiết kế nhiều thương vụ sáp nhập ngược khác, mỗi thương vụ sau lại càng khó tin hơn thương vụ trước. Công ty này đã thực hiện những sự kết hợp kỳ lạ: ghép một doanh nghiệp tiền điện tử với một công ty sản xuất thú bông hình rái cá biển; hay kết hợp một công ty phần mềm máy bay không người lái với một doanh nghiệp xây dựng vốn nổi tiếng nhờ việc xây dựng hàng trăm tiệm chăm sóc sắc đẹp (waxing salon).

Chưa hết, còn có cả một dự án khai thác vonfram tại Kazakhstan. Chính quyền Trump từng đưa ra sự chấp thuận sơ bộ cho khoản tài trợ trị giá 1,6 tỷ USD khi dự án này công bố sáp nhập với Skyline Builders - một công ty kỹ thuật có trụ sở tại Hồng Kông, đơn vị từng lên sàn chứng khoán với sự hỗ trợ từ chính Dominari Securities.

Ngoài ra, Trump Media, đơn vị vận hành nền tảng Truth Social, đang hợp nhất với một công ty nhiệt hạch hạt nhân. Nghiêm túc đấy. Đúng vậy, nghe có vẻ như một trò đùa vô lý, nhưng chúng ta đang sống trong một thời kỳ đầy rẫy những điều phi lý trên Phố Wall. Allbirds, thương hiệu giày dép, gần đây đã thông báo sẽ trở thành một công ty về trí tuệ nhân tạo. Các 'hoàng tử trẻ'  không phải là người tạo ra cái "trại điên" này, nhưng họ dường như lại cảm thấy vô cùng thoải mái khi ở trong đó.

Những thương vụ thông qua các công ty bình phong này - vốn luôn tiềm ẩn rủi ro cao hơn so với các đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) theo truyền thống - từng có thời gian bị ghẻ lạnh trên Phố Wall. Tuy nhiên, họ đang dần quay trở lại, và những thương vụ liên quan đến các hoàng tử này là một phần trong đó.

Những doanh nhân tham gia các thương vụ này không nhất thiết phải là MAGA. Thường thì doanh nghiệp của họ chỉ cần tiền, và hiện tại là tầng lớp đầu sỏ đang giàu có. Một giám đốc điều hành nói với The Journal, khi bàn  về các đối tác mới của mình "Thật không may, họ quá cực hữu, nhưng ít nhất thì giờ đây chúng tôi đã có được nguồn vốn cần thiết." 

Nhiều thương vụ này đã mang lại kết quả khá tốt cho Dominari Securities và quỹ American Ventures của họ. Hãy nhìn vào mấy sân golf Kissimmee : sau khi quỹ này rót 26 triệu USD, giá trị cổ phần mà họ nắm giữ tại công ty vận hành các sân golf đó đã tăng lên gấp khoảng 10 lần. Còn đối với những nhà đầu tư cá nhân đã bỏ tiền vào? - thực ra kết quả của họ thì chẳng mấy khả quan. Powerus, bộ đôi golf-drone, đã giảm gần 70% kể từ khi công bố sáp nhập. Giám đốc điều hành Dominari Holdings đã bác bỏ bất kỳ ý kiến nào cho rằng công ty ông đã thao túng giá cổ phiếu một cách bất hợp pháp, đồng thời khẳng định những khoản lỗ của cổ đông chỉ là hệ quả từ các biến động thị trường thông thường. “Giá cổ phiếu chẳng phải vẫn luôn tăng và giảm đó sao?” ông đặt câu hỏi với Bloomberg. “Dĩ nhiên là có rồi.” Thế nhưng, kịch bản tương tự - giá trị tăng vọt rồi lại lao dốc không phanh - lại liên tục lặp đi lặp lại trong hàng loạt thương vụ sáp nhập do Dominari dàn dựng.

Chính quyền Trump không phải là trường hợp đầu tiên mà các thành viên trong gia đình tận dụng danh tiếng từ họ tên của mình để trục lợi; con trai của Joe Biden hay các anh em của Hillary Clinton chỉ là vài ví dụ điển hình. Tuy nhiên, dưới thời ông Trump loại hoạt động đó đã mở rộng ra quy mô toàn cầu. Các chính phủ trên toàn thế giới đang cố gắng phân biệt đâu là “cá lớn” và đâu là những kẻ “ăn theo” (ví như loài cá ép sống bám vào cá lớn).

Vào tháng 4 năm 2025, Chase Herro, người tự nhận mình là "kẻ cặn bả trên internet"; Zak Folkman, cựu chủ sở hữu của Date Hotter Girls; và Zach Witkoff, con trai của đặc phái viên trưởng của ông Trump tại Trung Đông - cả ba người còn được biết đến là đồng sáng lập World Liberty Financial - đã đến Lahore, Pakistan. Họ được tiếp đón như các quan chức cấp cao, được khoác khăn choàng và tặng hoa tại Vườn Shalimar, một Di sản Thế giới được UNESCO công nhận từ thế kỷ 17. Một người thổi kèn trong bộ quân phục chỉnh tề báo hiệu sự xuất hiện của họ; một vũ công xoay mình biểu diễn để chào mừng; tiếng trống vang lên dồn dập, và pháo hoa rực sáng trên bầu trời. Toàn bộ sự kiện - bao gồm cả một buổi “trò chuyện thân mật” về tương lai ngành tài chính với Bilal bin Saqib, người đứng đầu hội đồng tiền điện tử của Pakistan - đã được ghi hình và đăng tải trên các kênh mạng xã hội của chính phủ nước này.

Đây là lần thứ ba Pakistan cố gắng xử dụng các doanh nhân có liên hệ với Trump làm cầu nối với chính quyền mới tại Mỹ. Lần đầu tiên, theo The Wall Street Journal, một cuộc gặp đã diễn ra với một quản lý quỹ đầu cơ từng thân thiết với Don Jr. (con trai ông Trump), tiếp đó là một cuộc gặp khác với con trai 20 tuổi của người này (người đã dẫn theo một giám đốc điều hành công nghệ từ Malibu, nhân vật tự khoe khoang về việc “kiến tạo một chiều không gian mới”).

Lần sau cùng, Islamabad quay sang kẻ cặn bã, nghệ sĩ tán tỉnh và 'hoàng tử nhỏ' nói trên. "World Liberty Financial không phải là một tổ chức chính trị, không có vai trò gì với chính quyền Hoa Kỳ, và không liên quan gì đến quy định hay chính sách đối ngoại," một phát ngôn viên viết cho The Times để trả lời các câu hỏi cho bài viết này. "Nói hoặc ngụ ý điều ngược lại là sai sự thật." Tuy nhiên, ba người đó vẫn là một trong những mối liên hệ tốt nhất mà Pakistan có thể tìm thấy với Washington mới.

Vài tháng sau, cả bốn người tái ngộ tại Islamabad, nơi 'Witkoff con' được đối xử như một bộ trưởng khi anh ta ký một bản ghi nhớ hợp tác giữa công ty và chính phủ Pakistan. Thủ tướng nước này, Shehbaz Sharif, đứng nhìn và vỗ tay.

Một điều tương tự đã xảy ra trong những đại sảnh lộng lẫy của Mar-a-Lago vào tháng Hai, khi bộ ba World Liberty Financial chào đón  hàng loạt giám đốc điều hành và các ông trùm tài chính Mỹ đến tham dự một hội nghị kéo dài một ngày. Người đứng đầu Goldman Sachs cũng có mặt ở đó. Nhà đầu tư đã giúp tài trợ cho việc sáp nhập Warner Brothers và Paramount, cũng như các lãnh đạo của các sàn giao dịch chứng khoán New York và Nasdaq - nơi niêm yết tất cả những công ty có liên hệ với ông Trump thông qua các thương vụ sáp nhập ngược. À, còn có cả Nicki Minaj nữa. 

Theo chương trình nghị sự, mọi người đều có mặt để thảo luận về "tương lai của tài chính và công nghệ." Tuy nhiên, ý nghĩa ngầm ở đây là tương lai của tài chính và công nghệ sẽ do gia đình ông Trump cùng các đối tác kinh doanh của họ định đoạt. Phía sau các diễn giả trên sân khấu chính là hình ảnh một con đại bàng vàng khổng lồ. Dù trông không hoàn toàn giống hệt biểu tượng trên con dấu của tổng thống, nhưng cũng chẳng khác biệt là bao.

Lần cuối cùng giới tài phiệt Mỹ tỏ ra ngang nhiên đến thế là vào cuối thế kỷ 19. Khi đó, quyền lực của họ vô cùng lớn và họ chẳng hề e ngại việc phô trương nó - từ việc công khai mua một ghế tại Thượng viện cho đến việc thuyết phục tổng thống hỗ trợ họ thao túng thị trường vàng.

Giáo sư Winters, tác giả cuốn "Điểm mù: Cách các tài phiệt thống trị nền dân chủ của chúng ta", cho biết, "Nó đã gây ra phản ứng dữ dội. Phản ứng dữ dội đó kéo dài hàng thập kỷ." Ông liệt kê một loạt cải cách đã ra đời từ làn sóng đó: thuế thu nhập lũy tiến - với tư tưởng táo bạo là yêu cầu người giàu đóng góp nhiều hơn; Đạo luật chống độc quyền Sherman - giúp phá vỡ nguồn tài sản lớn nhất của các ông trùm; quy định bầu cử thượng nghị sĩ trực tiếp  -  làm suy yếu khả năng của giới tài phiệt trong việc thao túng các nhà lập pháp đầy quyền lực; cùng với sự trỗi dậy của các tổ chức công đoàn. Có lý do để giới tài phiệt phải rút lui vào “bóng tối” trong suốt khoảng một thế kỷ sau đó.

Trên toàn thế giới hiện nay, có những dấu hiệu cho thấy các chế độ mang khuynh hướng độc tài kiểu đế chế “sultan” (quyền lực tập trung tuyệt đối vào một cá nhân) đang dần mất đi sự ủng hộ. Đồng minh người Hungary của ông Trump, Viktor Orban, đã bị lật đổ sau tổng cộng 18 năm cầm quyền. Ông thất bại trước một lời hứa sẽ truy tố các hành vi tham nhũng công khai của chính ông và các cộng sự thân tín.. Các cuộc biểu tình chống chính phủ ở Albania đang gần bước sang tháng thứ 10 sau khi Ivanka Trump vui vẻ nhắc đến trên một podcast rằng cô và chồng đã "tìm thấy" một hòn đảo được bảo tồn tại quốc gia này và đang lên kế hoạch xây dựng một khu nghỉ dưỡng sang trọng trên đó.

Nước Mỹ không hề hướng tới những thay đổi quy mô như vậy. Nhưng ngày càng rõ ràng rằng người Mỹ cảm thấy ghê tởm trước mức độ trục lợi cá nhân diễn ra trong và chung quanh chính quyền Trump. Trong một cuộc thăm dò hồi cuối tháng Mười, CNBC phát hiện tham nhũng hiện là vấn đề hàng đầu trong tâm trí cử tri giữa nhiệm kỳ. Trong một cuộc khảo sát gần đây của Gallup, 89% người Mỹ được khảo sát cho biết tham nhũng trong chính phủ đang tràn lan  - một sự đồng thuận gần như không thể tưởng tượng được về bất kỳ chủ đề nào khác. Các nhà đầu tư vào đồng tiền điện tử gắn với tên tuổi ông Trump đã thiệt hại ước tính 3,8 tỷ USD. Phí gia nhập “Executive Branch” - câu lạc bộ tư nhân của các thành viên gia đình Trump tại Washington - hiện ở mức hơn 100.000 USD, giảm so với mức nửa triệu USD dành cho các thành viên sáng lập.

Đế chế kinh doanh rộng lớn của gia đình Trump đã trở nên không được ưa chuộng đến mức ngay cả các thành viên của Quốc hội Cộng hòa phần lớn ngưỡng mộ cũng đang thúc đẩy việc giám sát. Vào cuối tháng Chín, Thượng nghị sĩ John Curtis của Utah chính thức yêu cầu Ủy ban Tư pháp Thượng viện xem xét toàn diện các giao dịch kinh doanh của Don Jr. - tiền điện tử, các thỏa thuận quốc phòng, tất cả - nhằm "ngăn chặn chức tổng thống trở thành phương tiện làm giàu cá nhân cho những người thân cận nhất."

Vài tháng trước đó, dân biểu John Moolenaar - chủ tịch Đảng Cộng hòa tại Ủy ban Đặc biệt của Hạ viện về Đảng Cộng sản Trung Quốc - cùng với ông Khanna, thành viên cấp cao của Đảng Dân chủ trong ủy ban này, đã yêu cầu ông Wool - giám đốc điều hành của Dominari Securities kiêm chủ tịch của Dominari Holdings - phải đưa ra lời giải thích. Đây là các công ty có mối liên hệ với ông Trump, vốn đóng vai trò trung tâm trong những thương vụ sáp nhập ngược đầy bất thường.

Trích dẫn các báo cáo của Bloomberg và các hồ sơ của Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch, các nghị sĩ cáo buộc Dominari và công ty mà ông Wool từng lãnh đạo có liên quan đến "gần hai chục" các giao dịch có dấu hiệu gian lận, trong đó các công ty Trung Quốc thực hiện niêm yết trên sàn chứng khoán rồi nhanh chóng sụp đổ, khiến các nhà đầu tư rơi vào cảnh trắng tay. (Đáp lại, Dominari Holdings tuyên bố với các nhà đầu tư rằng các thương vụ liên quan đến Trung Quốc chỉ chiếm một “phần nhỏ” trong tổng doanh thu của Dominari Securities, đồng thời khẳng định công ty này hiện không còn thực hiện các đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng – IPO – tại Hồng Kông nữa). Các nhà điều tra từ Quốc hội đặc biệt nhắc đến một công ty kỹ thuật tại Hồng Kông; sau thương vụ sáp nhập ngược với một doanh nghiệp khai thác mỏ tại Kazakhstan, công ty này hiện đang đứng trước cơ hội nhận được khoản tiền lên tới 1,6 tỷ USD từ chính quyền ông Trump.

Mọi chuyện lẽ ra không nhất thiết phải diễn ra như vậy. Gia đình ông Trump và các cộng sự hoàn toàn có thể dành thời gian trong nhiệm kỳ thứ hai để xây dựng các tòa tháp tại Tbilisi hay những dinh thự tư nhân ở Ả Rập Xê Út. Khi đó, họ vẫn đạt được mục đích tài chính của mình, mà sự phản đối từ dư luận cũng sẽ không gay gắt đến như thế.

Nhóm người này - những kẻ được hưởng lợi nhờ mối quan hệ với các nhân vật quyền lực - đã không dừng lại ở đó. Họ mở rộng phạm vi hoạt động sang vô số lĩnh vực mới, giống như cách các doanh nghiệp của ông Trump từng vươn vòi bạch tuộc từ bất động sản sang sòng bạc, một trường đại học vì lợi nhuận, một hãng hàng không hạng hai, hay một đội bóng bầu dục chuyên nghiệp kém tên tuổi.

Tất cả những dự án trước đó đều thất bại, kéo theo sự sụp đổ của vô số doanh nghiệp khác. Giải Bóng bầu dục Hoa Kỳ (USFL) đã phải giải thể chính vì những toan tính của ông Trump. Nỗ lực tái thiết Atlantic City cũng trở thành một thất bại ngay từ khi ông bắt đầu chuỗi các vụ phá sản của mình.

Ông Trump vẫn bình an vô sự sau mỗi thảm họa; gia đình ông quả thực có khả năng phục hồi đáng kinh ngạc. Trong khi đó, những khách hàng, nhà thầu, đối tác kinh doanh và cả những kẻ bám đuôi ông đều phải gánh chịu hậu quả. Có lẽ lịch sử đó ẩn chứa một bài học cho bất kỳ ai sẵn lòng nhìn nhận lại.

----------------

_ Noah Shachtman là một cây viết mục Ý kiến đóng góp, thường xuyên viết về tham nhũng trong chính phủ.

_ Trần H Sa lược dịch từ The New York Times.... 02/11/2026.